Chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát huy tiềm năng và lợi thế Thủ đô

Giai đoạn 2021-2025, kinh tế Thủ đô duy trì mức tăng trưởng bình quân 6,6%/năm; quy mô GRDP năm 2025 đạt 1.587,4 nghìn tỷ đồng, GRDP bình quân đầu người đạt 179,2 triệu đồng. Riêng năm 2025, GRDP tăng 8,16%, thu ngân sách đạt 704,1 nghìn tỷ đồng; tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021-2025 đạt 2.480 nghìn tỷ đồng, vốn FDI đăng ký đạt trên 11.500 triệu USD. Hà Nội dẫn đầu cả nước về Chỉ số chuyển đổi số cấp tỉnh (DTI) năm 2024 và Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp tỉnh (PII); tỷ trọng kinh tế số năm 2025 đạt 17,34% GRDP.

Tuy nhiên, tăng trưởng kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng, vị thế của Thủ đô; các mục tiêu về tốc độ tăng GRDP và GRDP bình quân đầu người giai đoạn 2021-2025 chưa đạt yêu cầu. Mô hình tăng trưởng còn dựa nhiều vào vốn và tài nguyên, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao; năng suất lao động tăng bình quân 5,75%/năm, thấp hơn mục tiêu 7-7,5%/năm. Kinh tế số chưa đạt mục tiêu chiếm 30% GRDP vào năm 2025. Năng lực quản trị ở cơ sở, cơ chế phối hợp liên ngành, liên cấp và trách nhiệm cá nhân còn hạn chế; tình trạng e ngại trách nhiệm ảnh hưởng đến tiến độ xử lý công việc.

Trong bối cảnh giai đoạn 2026-2030 mở ra cơ hội từ việc hoàn thiện thể chế, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, Hà Nội cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đổi mới quản trị phải gắn với mục tiêu, kết quả và hiệu quả phục vụ; phát triển kinh tế đồng thời bảo đảm tiến bộ xã hội, bảo vệ môi trường, củng cố quốc phòng, an ninh và bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa Thăng Long - Hà Nội.

Trên cơ sở đó, Thành ủy xác định đổi mới mô hình phát triển là nhiệm vụ chiến lược, đột phá và lâu dài; lấy đổi mới thể chế, quản trị làm khâu đột phá, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực chủ yếu. Phát huy nội lực là cơ bản, chiến lược, lâu dài; ngoại lực là quan trọng và đột phá; lấy con người và chất lượng cuộc sống của Nhân dân làm trung tâm, không đánh đổi môi trường, văn hóa và an sinh xã hội để đạt tăng trưởng đơn thuần.

Phấn đấu tăng trưởng hai con số, xác lập mô hình phát triển mới

Chương trình đặt mục tiêu đổi mới mạnh mẽ mô hình phát triển, xác lập và vận hành mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; phấn đấu đưa Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực.

Giai đoạn 2026-2030, Thành phố phấn đấu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm. Đến năm 2030, quy mô GRDP đạt trên 113 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 12.000 USD; tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số đạt tối thiểu 40% GRDP; đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng bình quân đạt 57%. Năng suất lao động đạt 644,5 triệu đồng/lao động, tốc độ tăng bình quân 9,5%/năm; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt từ 80% trở lên; tỷ trọng công nghiệp văn hóa đạt khoảng 9% GRDP và tổng vốn đầu tư xã hội đạt 5 triệu tỷ đồng.

Giai đoạn 2031-2035, Thành phố tiếp tục phấn đấu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm; đến năm 2035, quy mô GRDP đạt khoảng 200 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 18.800 USD, tỷ trọng kinh tế số đạt từ 50% GRDP và đóng góp của TFP vào tăng trưởng đạt 60%. Tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm, quy mô GRDP đạt khoảng 640 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 42.000 USD; trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đô thị thông minh, hiện đại, đáng sống, có chất lượng sống cao.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, mô hình tăng trưởng mới được xác lập theo cấu trúc “3 trụ cột - 5 động lực - 4 không gian phát triển”. Ba trụ cột gồm đổi mới sáng tạo - năng suất - kinh tế số; tăng trưởng xanh - kinh tế tuần hoàn - phát thải thấp; liên kết vùng - hạ tầng hiện đại - đô thị đa trung tâm.

Năm động lực tăng trưởng chủ yếu là thể chế - quản trị; khoa học, công nghệ - đổi mới sáng tạo - chuyển đổi số; công nghiệp văn hóa; khai thác dư địa tăng trưởng của các ngành nông nghiệp, công nghiệp công nghệ cao, logistics, thương mại, dịch vụ và du lịch chất lượng cao; khai thác không gian quy hoạch đa cực - đa trung tâm - đa tầng - đa lớp. Mức đóng góp cụ thể của từng động lực vào tăng trưởng GRDP được xác định tại Đề án và các phụ lục kèm theo.

Triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp, gắn trách nhiệm với kết quả

Để hình thành và vận hành hiệu quả mô hình phát triển mới, Chương trình xác định 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trong đó, Thành phố tập trung hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách đặc thù; đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực thi theo hướng kiến tạo, phục vụ phát triển, quản trị bằng mục tiêu và kết quả. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực, trách nhiệm giải trình; cải cách hành chính, xây dựng nền quản trị hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu và công nghệ số.

Cùng với đó, Thành phố cơ cấu lại nền kinh tế theo hướng giá trị gia tăng cao, sáng tạo, xanh, số, tự chủ, bao trùm và hội nhập; phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo; tổ chức lại không gian phát triển theo hướng đa trung tâm, tăng cường liên kết vùng. Ưu tiên hoàn thiện hạ tầng chiến lược, nhất là giao thông, đường sắt đô thị, đường vành đai và mô hình đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); đổi mới cơ chế huy động, phân bổ, sử dụng nguồn lực, phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công, thúc đẩy hợp tác công - tư và thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc.

Chương trình đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát triển xã hội toàn diện, bao trùm; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, giáo dục, y tế và an sinh xã hội; phát huy văn hóa, con người Hà Nội thành nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của Thủ đô. Thành phố chuyển mạnh sang mô hình phát triển xanh, tuần hoàn, phát thải thấp; tập trung giải quyết các vấn đề môi trường cấp bách, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Phát triển kinh tế - xã hội phải gắn chặt với củng cố quốc phòng, an ninh, bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu và nâng cao hiệu quả đối ngoại, hội nhập quốc tế.

Để bảo đảm tổ chức thực hiện hiệu quả, Ban Thường vụ Thành ủy chỉ đạo phổ biến, quán triệt Chương trình; hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá kết quả hằng năm, sơ kết giữa nhiệm kỳ và tổng kết theo quy định. Đảng ủy UBND Thành phố lãnh đạo xây dựng kế hoạch thực hiện, hoàn thiện Đề án “Đổi mới mô hình phát triển gắn với xác lập mô hình tăng trưởng hai con số Thủ đô Hà Nội” và cụ thể hóa nhiệm vụ theo nguyên tắc rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ kết quả. Đảng ủy HĐND Thành phố lãnh đạo thể chế hóa các chủ trương, cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền, cân đối ngân sách và tăng cường giám sát; Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể phát huy vai trò tuyên truyền, vận động, giám sát và phản biện xã hội.

Các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị và địa phương có trách nhiệm chủ động triển khai nhiệm vụ theo chức năng, thẩm quyền; tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ trên cơ sở hệ thống chỉ tiêu và sản phẩm đầu ra. Việc đánh giá tập trung vào chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, đóng góp của TFP, kinh tế số, khoa học - công nghệ, hiệu quả sử dụng vốn, huy động nguồn lực xã hội, chất lượng môi trường, chất lượng sống của Nhân dân và hiệu quả quản trị. Chương trình xác định tổ chức sơ kết giữa kỳ vào năm 2028 để rà soát, điều chỉnh mục tiêu, nhiệm vụ khi bối cảnh thay đổi.

Với yêu cầu tạo chuyển biến rõ rệt ngay trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội hướng tới hình thành tương đối đồng bộ các nền tảng của mô hình phát triển mới, bảo đảm tăng trưởng nhanh đi đôi với nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính bền vững và bao trùm; từng bước trở thành thành phố kết nối toàn cầu, có sức cạnh tranh quốc tế và chất lượng sống cao.

Nguyễn Như Quyền