Đòi hỏi sống còn từ thực tiễn

Sau hơn 3 tháng đi vào vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bên cạnh những kết quả tích cực, không ít khó khăn, vướng mắc đã bộc lộ. Nổi bật là hiện tượng “thừa cán bộ nhưng thiếu cán bộ có chuyên môn” tại các xã, phường. Có nơi thừa cán bộ kế toán, nơi lại thiếu kỹ sư địa chính, cán bộ phụ trách môi trường… Đây đang là “nút thắt” lớn, khiến khối lượng công việc bị dồn nén, thủ tục hành chính bị chậm trễ, chất lượng phục vụ nhân dân bị ảnh hưởng.

Một trong những nguyên nhân chính là ở một số nơi, sau khi thành lập xã, phường mới, việc sắp xếp cán bộ, công chức còn mang tính cơ học. Việc bố trí chưa tuân thủ phương châm “vì việc tìm người”, “vì việc bố trí người”, dẫn đến hiện tượng “người chưa đúng việc, việc chưa đúng người”.

Không chỉ ở cấp xã, ở các cơ quan, đơn vị, tổ chức các cấp vẫn xảy ra hiện tượng bố trí chưa “đúng người, đúng việc”. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến các sai phạm của tổ chức và cá nhân trong thực thi công vụ. Cán bộ được lựa chọn chưa được sát hạch kỹ dẫn đến chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ. Ở nơi dễ xảy ra cám dỗ nhưng cán bộ được bố trí lại non bản lĩnh, ở nơi áp lực lớn lại bố trí cán bộ có sức chịu đựng kém... là hai những tình huống như vậy.

Phương châm “vì việc tìm người” nhấn mạnh việc đặt lợi ích công việc và hiệu quả thực tiễn lên hàng đầu, thay vì các yếu tố hình thức, cục bộ hay lợi ích cá nhân. Trong khi đó, “vì việc bố trí người” đề cao yêu cầu sắp xếp, luân chuyển cán bộ một cách linh hoạt, không bị ràng buộc bởi địa giới hành chính hay vị trí cố định, với tinh thần “có lên, có xuống; có ngang, có dọc; có vào, có ra”. Những phương châm này giúp đảm bảo mỗi cá nhân được đặt đúng vị trí để phát huy tối đa năng lực, góp phần xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả.

Phát biểu bế mạc Hội nghị lần thứ mười một Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Tổng Bí thư Tô Lâm đã lưu ý nguyên tắc sắp xếp nhân sự khi sáp nhập, hợp nhất và chuẩn bị cho Đại hội đảng bộ các cấp. Trong đó, phải lấy tiêu chuẩn cao nhất là vì yêu cầu công việc, sau đó mới đến các tiêu chí khác. Trước đó, tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác xây dựng Đảng năm 2024, đồng chí Tổng Bí thư đã nhấn mạnh về việc đổi mới mạnh mẽ công tác tuyển dụng, đào tạo, đề bạt, bổ nhiệm, luân chuyển, điều động, đánh giá cán bộ theo hướng thực chất “vì việc tìm người”...

Có thể nói, mấu chốt trong giải quyết các vướng mắc hiện nay vẫn là thực hiện đúng phương châm “vì việc tìm người”, “vì việc bố trí người”. Giải quyết những khó khăn, vướng mắc để vận hành thông suốt, hiệu quả bộ máy chính quyền hai cấp đang đặt ra yêu cầu quan trọng về sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức. 

Sắp xếp cán bộ theo phương châm “vì việc tìm người”, “vì việc bố trí người” không chỉ là đòi hỏi sống còn từ thực tiễn, mà còn là nhiệm vụ chính trị đối với cấp ủy Đảng và chính quyền các cấp.

Tại Hà Nội, xác định công tác cán bộ là khâu đột phá, “then chốt của then chốt”, Thành ủy đã sớm triển khai các giải pháp phù hợp với phương châm nêu trên.

Ngay từ tháng 3-2025, Ban Thường vụ Thành ủy đã chỉ đạo xây dựng “dữ liệu lớn” về đội ngũ cán bộ, tập hợp đầy đủ thông tin về toàn bộ cán bộ, công chức. Việc bố trí đội ngũ cán bộ chủ chốt cho 126 xã, phường mới đến nay cơ bản ổn định và đáp ứng tốt yêu cầu. Kết quả này có được chính là nhờ dữ liệu này, gắn chặt với nguyên tắc “vì việc tìm người”, “vì việc bố trí người”.

Tuy nhiên, việc bố trí cán bộ, công chức chuyên môn vẫn còn những bất cập. Trong bối cảnh yêu cầu chất lượng ngày càng cao, áp lực lớn, việc tiếp tục bám sát phương châm “đúng người, đúng việc” là điều bắt buộc.

Đội ngũ cán bộ phường Phúc Lợi tại Đại hội đại biểu Đảng bộ phường lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Việc lựa chọn “đúng người, đúng việc” là mấu chốt giúp phường Phúc Lợi vận hành thông suốt

Chìa khóa tháo gỡ những “nút thắt”

Để thực hiện tốt phương châm “vì việc tìm người”, “vì việc bố trí người”, cấp ủy và tổ chức Đảng trước hết phải xác định rõ yêu cầu, tiêu chuẩn và năng lực cụ thể của từng vị trí việc làm.

Đề án vị trí việc làm - cả ở cấp tổng thể lẫn cấp đơn vị - không chỉ cần được xây dựng bài bản từ đầu, mà còn phải thường xuyên rà soát, cập nhật theo nhiệm vụ chính trị từng giai đoạn, đặc biệt trong bối cảnh phân cấp, phân quyền ngày càng mạnh mẽ. Đây chính là căn cứ quan trọng nhất để xác định “đầu vào”, từ đó mới có thể “tìm người”, “bố trí người” một cách hiệu quả.

Một giải pháp không kém phần quan trọng là xây dựng cơ chế đánh giá cán bộ khách quan, công tâm, dựa trên “thước đo” là kết quả thực tiễn công việc, sản phẩm cụ thể và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp - thay vì cảm tính, cào bằng hay tư duy nể nang, cục bộ.

Bộ Nội vụ cho biết, hiện nay cả nước có 136.261 cán bộ, công chức đang làm việc tại 3.321 xã, phường. Bình quân có khoảng 41 người/xã, phường, trong đó trên 94% cán bộ cấp xã có trình độ đại học. Về mặt số lượng và trình độ, không thể nói rằng cấp xã thiếu cán bộ hay cán bộ yếu. Do đó, nâng cao chất lượng đánh giá cán bộ chính là khâu quyết định để nâng cao chất lượng toàn diện đội ngũ.

Có đánh giá chính xác thì mới khai thác hiệu quả dữ liệu lớn, mới có cơ sở để bố trí đúng người, đúng việc. Từ đó, đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và tạo động lực thúc đẩy tinh thần, trách nhiệm của cán bộ.

Các cấp ủy cần chú trọng quy hoạch, đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ kế cận, tạo nguồn cán bộ có bản lĩnh, tầm nhìn, khả năng thích ứng với yêu cầu mới. Đồng thời, phải tăng cường kiểm tra, giám sát, đảm bảo việc bố trí, sử dụng cán bộ đúng người, đúng việc, đúng thời điểm, qua đó phát huy tối đa năng lực từng cá nhân và nâng cao hiệu quả chung.

Kinh nghiệm từ Thành ủy Hà Nội cho thấy, để thực hiện tốt phương châm “vì việc tìm người”, “vì việc bố trí người”, cán bộ cần được lựa chọn dựa trên kết quả công việc, đo lường uy tín một cách khách quan, dựa trên dữ liệu. Khi đã chọn đúng người, Thành phố mạnh dạn phân cấp, ủy quyền, trao niềm tin, tạo “điểm tựa” cho cán bộ và đánh giá họ bằng sản phẩm cụ thể.

“Điểm tựa” ở đây là: Khi có khó khăn, cấp ủy cấp trên sẽ đồng hành, hỗ trợ, không để cán bộ bị “đơn độc” hay lúng túng; nhưng nếu cán bộ không đáp ứng được, sẽ phải rời vị trí để nhường chỗ cho người phù hợp hơn.

Để bố trí “đúng người, đúng việc”, Hà Nội áp dụng bộ tiêu chí “Ba T, Một Q” để tìm và chọn cán bộ: Tâm: Đạo đức trong sáng; Trí tuệ: Tư duy sáng tạo, có tầm nhìn xa; Truyền cảm hứng: Gương mẫu, đoàn kết, có khả năng dẫn dắt, lôi cuốn và tập hợp sức mạnh tập thể. Quyết đoán (Q): Dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước tổ chức và nhân dân.

Cùng với đó, Thành phố xác định hai đột phá quan trọng trong công tác cán bộ: Cán bộ phải có tư duy số và phong cách làm việc minh bạch, dựa trên dữ liệu. Đánh giá cán bộ dựa trên công nghệ số, với các công cụ hiện đại như: OKR (Objectives and Key Results) - Mục tiêu và kết quả then chốt; KPI (Key Performance Indicators) - Chỉ số đánh giá hiệu quả công việc; Dashboard - Bảng điều khiển số liệu trực quan để theo dõi, kiểm tra tiến độ công việc.

Thực hiện tốt phương châm “vì việc tìm người”, “vì việc bố trí người” không chỉ là yêu cầu từ thực tiễn, mà còn là đòi hỏi về chính trị, tư duy quản lý và năng lực tổ chức bộ máy. Đây chính là chìa khóa tháo gỡ những “nút thắt”, góp phần bảo đảm vận hành thông suốt, hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Khi mỗi vị trí đều có người phù hợp, có năng lực, phẩm chất và động lực, bộ máy sẽ thực sự tinh gọn, hiệu quả, phục vụ tốt hơn cho nhân dân, doanh nghiệp và sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Phan Lâm - Linh Vũ