Theo Quyết định, mục tiêu tổng quát của Đề án là xây dựng và vận hành thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử (TMĐT) do Thành phố dẫn dắt, góp phần hình thành môi trường mua sắm số minh bạch, an toàn, có truy xuất, có cơ chế hỗ trợ và bảo vệ người tiêu dùng. Đồng thời, tạo nguồn dữ liệu tin cậy phục vụ công tác quản lý nhà nước, điều hành, dự báo, cảnh báo rủi ro và phát triển thị trường.

Đến năm 2028, Thành phố phấn đấu có 500 chủ thể tham gia hoặc kết nối mô hình; 1.000 sản phẩm được công khai trên gian hàng số hoặc chuyên mục liên kết; tối thiểu 80% sản phẩm có truy xuất nguồn gốc hoặc mã định danh phù hợp; 100% chủ thể được hướng dẫn công khai đầy đủ thông tin bắt buộc. Cùng với đó, 90% phản ánh, khiếu nại được phân loại và chuyển xử lý đúng thời hạn; 70% vụ việc được phản hồi cho người tiêu dùng trong thời hạn công bố; tổ chức 20 lớp tập huấn, chương trình hướng dẫn; xây dựng 01 bộ Dashboard phục vụ điều hành; mức độ hài lòng của các chủ thể tham gia đạt 80%.

Để triển khai hiệu quả Đề án, Thành phố xác định nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng bộ quy tắc vận hành thống nhất cho mô hình "bảo trợ thương mại điện tử". Quy chế phải xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, trách nhiệm của địa phương, trách nhiệm của các sàn TMĐT, doanh nghiệp nền tảng cũng như trách nhiệm pháp lý của các chủ thể kinh doanh.

Đồng thời, Thành phố xây dựng quy chế phối hợp liên ngành giữa Sở Công Thương, Sở Khoa học và Công nghệ, Cơ quan Thuế, Chi cục Hải quan khu vực I, Công an Thành phố, UBND các xã, phường và doanh nghiệp nền tảng nhằm bảo đảm việc triển khai đồng bộ, hiệu quả.

Về hạ tầng công nghệ, Đề án phát triển theo mô hình "lớp điều phối - xác thực - dữ liệu - phản ánh", liên kết với các nền tảng hiện có để tạo điểm truy cập tin cậy cho người dân và công cụ điều hành cho cơ quan quản lý. Thành phố chủ trương tận dụng các hệ thống hiện có như cổng thông tin điện tử, ứng dụng iHanoi, tổng đài, hệ thống phản ánh hiện trường và các nền tảng dữ liệu để tránh đầu tư trùng lặp.

Theo đó, các kênh thông tin của Thành phố sẽ được kết nối với các sàn TMĐT, mạng xã hội, nền tảng giao hàng, đơn vị thanh toán và hệ thống truy xuất nguồn gốc trên nguyên tắc tự nguyện, có thỏa thuận chia sẻ dữ liệu tổng hợp, ẩn danh và tuân thủ quy định của pháp luật. Đồng thời, xây dựng chuyên trang hoặc module "Gian hàng số Thủ đô" nhằm công khai danh mục chủ thể, sản phẩm đủ điều kiện, đường dẫn kênh bán hợp lệ, thông tin truy xuất nguồn gốc, chính sách đổi trả và kênh tiếp nhận phản ánh của người tiêu dùng.

Đề án xác định công tác phòng, chống hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc, gian lận thương mại là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn thí điểm. Theo đó, Chi cục Quản lý thị trường thành phố Hà Nội là đầu mối phối hợp chuyên ngành đối với các dấu hiệu hàng giả, hàng hóa giả mạo hoặc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng nhập lậu, gian lận thương mại và quảng cáo sai sự thật trong hoạt động kinh doanh hàng hóa. Dữ liệu kiểm tra, xử lý vi phạm do lực lượng Quản lý thị trường cung cấp sẽ được sử dụng để cập nhật bản đồ rủi ro.

Thành phố cũng chú trọng phát triển hệ thống dữ liệu, phân tích, cảnh báo sớm và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), coi đây là nền tảng quyết định khả năng vận hành bền vững của Đề án. Quá trình triển khai phải phân định rõ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp cung cấp giải pháp, chính quyền địa phương và các chủ thể kinh doanh.

Bên cạnh đó, Đề án yêu cầu xây dựng chiến dịch truyền thông với thông điệp "Tiêu dùng số an toàn - chủ thể kinh doanh đạt tiêu chí minh bạch - sản phẩm rõ nguồn gốc" trên cổng thông tin điện tử, mạng xã hội, hệ thống truyền thanh cơ sở, hội nghị địa phương, chợ và các tuyến phố thương mại. Các chương trình đào tạo được tổ chức theo từng nhóm đối tượng như cán bộ địa phương, ban quản lý chợ, hộ kinh doanh, tiểu thương, chủ thể OCOP, làng nghề, doanh nghiệp nhỏ, người tiêu dùng và Tổ chuyển đổi số cộng đồng.

Đề án cũng xây dựng bộ thông điệp thống nhất "Người bán rõ danh tính - sản phẩm rõ nguồn gốc - giao dịch có chứng từ - phản ánh có đầu mối"; đồng thời huy động doanh nghiệp nền tảng, đơn vị logistics, ngân hàng, ví điện tử, đơn vị truy xuất nguồn gốc, hiệp hội và cơ sở đào tạo tham gia bằng công cụ, chuyên gia, tài liệu và các ưu đãi kỹ thuật. Việc huy động nguồn lực xã hội hóa phải bảo đảm doanh nghiệp không chi phối tiêu chí công nhận, dữ liệu quản lý nhà nước hoặc nội dung bảo trợ của Nhà nước; đồng thời tăng cường truyền thông dành cho các nhóm dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người lao động thu nhập thấp, người mua hàng trực tuyến lần đầu, tiểu thương chợ truyền thống và các chủ thể làng nghề chưa quen với hoạt động số.

Nguyễn Như Quyền