Quang cảnh tọa đàm “La Hầu và hình tượng La Hầu trong văn hóa - kiến trúc Việt Nam"

Hình tượng La Hầu là gương mặt hung dữ bậc nhất trong các khuôn mặt ác quỷ ở đình chùa, đền miếu của người Việt. Khuôn mặt ấy vẫn thường được gọi là hổ phù, là long hàm thọ.

Tìm hiểu sâu về góc độ văn hóa, theo PGS. TS Đinh Hồng Hải (Đại học Quốc gia Hà Nội), hình tượng La Hầu trong tín ngưỡng văn hóa dân gian Việt Nam ảnh hưởng rất nhiều từ hai nền văn minh lớn là Ấn Độ và Trung Hoa.

Có thể nói, hình tượng La Hầu là sự đan xen của hai hệ thống thẩm mỹ Trung Hoa và Ấn Độ, góp phần khẳng định nghệ thuật trang trí cổ truyền Việt Nam nói chung và nghệ thuật trang trí kiến trúc thời Nguyễn nói riêng, đồng thời mang những giá trị đặc biệt, thể hiện cốt cách và tâm hồn của dân tộc.

Dân gian Việt Nam từ xa xưa đã truyền tụng những câu chuyện về một thế giới tâm linh u hiển. Không chỉ những thần tích của “Tứ bất tử”, mà những tinh linh, hình tướng ma quỷ cũng trở nên một tín ngưỡng phổ biến. Gương mặt La Hầu, hay còn được gọi là Hổ phù, là một trong những hình ảnh dữ tợn nhất trong số đó. Tuy thế, hình ảnh này lại được phổ biến trên hầu hết các không gian tín ngưỡng từ đình, đền, miếu, cho đến các đồ lễ khí như ngai kiệu, hương án, sập đá bia đá…

So với hệ thống thần linh và các con vật linh của người Việt, đồ án La Hầu hình thành tương đối muộn, manh nha từ thời Lê Trung Hưng và phát triển mạnh vào thời Nguyễn. Có thể nói, hình tượng La Hầu là sự đan xen của hai hệ thống thẩm mỹ Trung Hoa và Ấn Độ, góp phần khẳng định nghệ thuật trang trí cổ truyền Việt Nam nói chung và nghệ thuật trang trí kiến trúc thời Nguyễn nói riêng mang những giá trị đặc biệt, thể hiện cốt cách và tâm hồn của dân tộc.

Buổi tọa đàm mang đến cho khán giả cái nhìn tổng quát về lịch sử hình thành và phát triển của La Hầu trong văn hoá tín ngưỡng và nghệ thuật cổ thế giới, cũng như trong văn hoá và kiến trúc cổ Việt Nam. Tín ngưỡng đi vào đời sống là một quy luật tất yếu trong lịch sử Việt Nam, vậy hình tướng La Hầu đã được truyền bá trong đời sống dân gian như thế nào, và liệu nó còn giữ nguyên sức sống trong đời sống văn hoá hiện đại?

Thông qua tọa đàm, công chúng có cái nhìn tổng quát và khá đầy đủ về lịch sử hình thành và phát triển của La Hầu trong văn hóa tín ngưỡng và nghệ thuật cổ thế giới, cũng như trong văn hóa và kiến trúc cổ Việt Nam.

Sự kiện cũng là cơ hội để mỗi người tìm hiểu cặn kẽ những giá trị tinh hoa của dân tộc, những ứng biến, phát sinh của tinh hoa truyền thống trong chiều dài lịch sử đất nước.

Quỳnh Anh