Xây dựng công cụ đo lường phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa

Theo Đề án, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của Thành phố, việc xây dựng Bộ chỉ tiêu thống kê về các ngành công nghiệp văn hóa là cần thiết nhằm đo lường mức độ phát triển của các ngành, xác định mức đóng góp vào GRDP và phục vụ công tác hoạch định chính sách phát triển văn hóa, sáng tạo.

Việc Hà Nội tiên phong xây dựng và triển khai bộ chỉ tiêu thống kê công nghiệp văn hóa cấp địa phương không chỉ góp phần hoàn thiện phương pháp luận, cung cấp kinh nghiệm thực tiễn cho quá trình xây dựng hệ thống thống kê công nghiệp văn hóa ở phạm vi quốc gia mà còn khẳng định vai trò dẫn dắt của Thủ đô trong phát triển kinh tế sáng tạo.

Đề án xác định Bộ chỉ tiêu là thước đo định lượng được thiết kế chuyên biệt nhằm phản ánh toàn diện thực trạng, quy mô, xu hướng phát triển và mức độ đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa đối với kinh tế, văn hóa và xã hội.

Bộ chỉ tiêu được xây dựng trên cơ sở lý luận chặt chẽ, có hệ thống khái niệm và cấu trúc rõ ràng; phản ánh tiềm năng, yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô; bảo đảm tương thích với các chuẩn mực quốc tế của UNESCO, UNCTAD và WIPO, đồng thời phù hợp với Hệ thống ngành kinh tế quốc dân VSIC 2025.

Bên cạnh đó, Bộ chỉ tiêu bảo đảm khả năng thu thập số liệu trong điều kiện thực tế của Thành phố, ưu tiên khai thác dữ liệu hành chính sẵn có nhằm tiết kiệm nguồn lực; phản ánh đầy đủ các yếu tố về cung, cầu, giá trị kinh tế trực tiếp, giá trị gián tiếp và giá trị lan tỏa của các ngành công nghiệp văn hóa; có khả năng cập nhật, mở rộng để phản ánh các xu hướng mới như kinh tế người sáng tạo, trí tuệ nhân tạo trong sáng tạo nội dung và các mô hình văn hóa số, đồng thời kết nối với hệ thống dữ liệu số của Thành phố nhằm nâng cao chất lượng thống kê và khả năng giám sát theo thời gian thực.

Đề án được triển khai trên phạm vi toàn thành phố Hà Nội, thực hiện tính toán Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa từ năm 2026, đánh giá hiệu quả và áp dụng ổn định từ năm 2027 cùng các năm tiếp theo.

Nhận diện đầy đủ 11 ngành công nghiệp văn hóa với hệ thống 62 chỉ tiêu

Một trong những nội dung trọng tâm của Đề án là xác định đầy đủ 11 ngành công nghiệp văn hóa của Hà Nội, gồm: điện ảnh; mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm; nghệ thuật biểu diễn; phần mềm và trò chơi giải trí; quảng cáo; thủ công mỹ nghệ; du lịch văn hóa; thiết kế sáng tạo; truyền hình và phát thanh; xuất bản; và ẩm thực. Việc phân loại được thực hiện theo Hệ thống ngành kinh tế quốc dân VSIC 2018 và VSIC 2025, bảo đảm nhận diện chi tiết đến cấp ngành cao nhất.

Bộ chỉ tiêu thống kê gồm 62 chỉ tiêu, được chia thành 7 nhóm. Trong đó, nhóm chỉ tiêu về đóng góp kinh tế gồm 9 chỉ tiêu, đo lường quy mô thị trường, động lực tăng trưởng và các giá trị đặc thù như doanh thu làng nghề, ẩm thực di sản. Nhóm lao động và nguồn nhân lực gồm 10 chỉ tiêu, theo dõi quy mô lao động, năng suất lao động, lao động sáng tạo trình độ cao và các chỉ tiêu về bình đẳng giới.

Nhóm đầu tư và phát triển doanh nghiệp gồm 8 chỉ tiêu, giám sát tình hình thành lập doanh nghiệp mới, vốn đầu tư phát triển, hiệu quả sử dụng vốn và tỷ lệ vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào công nghiệp văn hóa. Nhóm năng lực sáng tạo và bản quyền gồm 8 chỉ tiêu, lượng hóa các yếu tố về đăng ký bản quyền, văn bằng bảo hộ sở hữu trí tuệ và sản phẩm OCOP làng nghề đạt từ 3 sao trở lên.

Bên cạnh đó, nhóm thị trường và thụ hưởng văn hóa gồm 10 chỉ tiêu phản ánh nhu cầu tiêu dùng thông qua doanh thu du lịch văn hóa, chi tiêu văn hóa của hộ gia đình và tỷ lệ tiêu dùng sản phẩm văn hóa số. Nhóm hạ tầng và di sản văn hóa gồm 11 chỉ tiêu đánh giá hiệu quả số hóa di sản, phát triển không gian sáng tạo và các mô hình đặc thù như Khu phát triển thương mại và văn hóa. Nhóm quản lý nhà nước và chỉ số tổng hợp gồm 6 chỉ tiêu, đo lường chi ngân sách dành cho công nghiệp văn hóa, thời gian giải quyết thủ tục hành chính và Chỉ số tổng hợp Công nghiệp văn hóa.

Đưa hệ thống chỉ tiêu vào vận hành ổn định từ năm 2027

Theo Đề án, trong năm 2026, Thành phố sẽ triển khai tính toán Bộ chỉ tiêu thống kê các ngành công nghiệp văn hóa; kiểm chứng tính khả thi, độ tin cậy và khả năng đo lường của hệ thống 62 chỉ tiêu trong thực tiễn quản lý; tổ chức đánh giá kết quả thực hiện và báo cáo UBND Thành phố.

Từ năm 2027, hệ thống chỉ tiêu sẽ được đưa vào vận hành ổn định; thực hiện thu thập, tổng hợp và công bố thông tin định kỳ, phục vụ trực tiếp công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách phát triển công nghiệp văn hóa của Thành phố.

Cùng với đó, Báo cáo công nghiệp văn hóa Hà Nội sẽ được công bố hằng năm, phản ánh đầy đủ thực trạng, xu hướng phát triển và mức độ đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa đối với tăng trưởng kinh tế, văn hóa và xã hội của Thành phố.

Nguyễn Như Quyền