Quang cảnh Hội thảo

Phát biểu khai mạc, TS. Lê Xuân Rao, Chủ tịch Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật Hà Nội cho biết: Hội thảo nhằm đánh giá khái quát công tác cải tạo chung cư cũ trên địa bàn Thành phố, nhận diện khó khăn, tồn tại và bài học kinh nghiệm. Đồng thời, trao đổi, thống nhất các giải pháp cơ chế chính sách, nguồn lực thực hiện, về tổ chức thực hiện… Đồng chí hy vọng hội thảo sẽ thống nhất được các giải pháp cần đề xuất với Trung ương và Thành phố để góp phần tạo lập được bước chuyển mới trong công tác cải tạo chung cư cũ tại Hà Nội.

Theo Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội: Hiện nay, trên địa bàn Thành phố có 1.579 nhà chung cư cũ, có quy mô từ 2-5 tầng, chủ yếu được xây dựng từ năm 1960 đến cuối năm 1980, tập trung chủ yếu ở khu vực nội đô lịch sử. Phân loại theo Nghị định 101/2015/NĐ-CP về cải tạo xây dựng lại nhà chung cư, các chung cư cũ được chia thành 2 loại: Chung cư tập trung theo khu (75 khu với 1.273 chung cư) và chung cư riêng lẻ (306 chung cư). Các chung cư này chủ yếu tập trung tại các quận nội thành cũ là Ba Đình (214 nhà), Đống Đa (415 nhà), Hai Bà Trưng (244 nhà), Hoàn Kiếm (99 nhà). Ngoài ra, còn một số khu tại quận Thanh Xuân Hoàng Mai, Cầu Giấy…trong đó, nhà chung cư 4-5 tầng (nhà tập thể cũ) khoảng hơn 800 nhà.

Qua rà soát, phân loại, hiện có 200 nhà nguy hiểm cấp C, 137 nhà cấp B và 7 nhà thuộc diện nguy hiểm cấp D. Từ năm 2007 đến nay, Thành phố đã có 18 dự án chung cư cũ được xây dựng lại, đã đưa vào sử dụng (chiếm khoảng 1,14% tổng số nhà chung cư cũ cần cải tạo, xây dựng lại); 13 dự án triển khai theo quy định của Luật Nhà ở, Nghị định 101/2015/NĐ-CP. Sau thời gian sử dụng, các hộ dân ở các chung cư cũ đã tiến hành lấn chiếm, cơi nới không gian chung; mật độ xây dựng hầu hết tăng gấp đôi so với thiết kế ban đầu, dân cư tăng khoảng 1,5 lần.

Tại Hội thảo, đã có 10 ý kiến đóng góp. Theo Sở Xây dựng Hà Nội, từ năm 2007 đến nay, trên địa bàn Thành phố đã có 18 dự án hoàn thành đưa vào sử dụng (trong đó, có 2 nhà nguy hiểm cấp D), 14 dự án đang triển khai. Các dự án đã hoàn thành thực hiện theo 3 mô hình: Mô hình sử dụng nguồn vốn ngân sách; Mô hình sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách có sự hỗ trợ từ Thành phố và Mô hình sử dụng nguồn vốn ngoài ngân sách.

Khó khăn, vướng mắc khi cải tạo xây dựng lại chung cư cũ, chủ yếu do: Nguồn vốn ngân sách Thành phố còn hạn hẹp; việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo cơ chế, chính sách của Thành phố chưa được người dân đồng thuận, nhất là các hộ ở tầng 1. Bên cạnh đó, việc cải tạo xây dựng mới từng nhà chung cư cũ trên vị trí cũ của từng tòa nhà dẫn đến không thể thực hiện quy hoạch chỉnh trang đô thị toàn khu, không khai thác được không gian đô thị và hệ thống giao thông cho phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đô thị.

Ngoài việc phải bố trí tái định cư tại chỗ cho các hộ dân trong nhà chung cư cũ còn phải bố trí tái định cư cho các hộ dân xây dựng trái phép trên đất trống của khu dân cư; Phần lớn các hộ dân trong khu chung cư cũ có khó khăn về kinh tế khi phải chi trả phần diện tích tăng thêm sau khi xây dựng lại…

Theo đại diện Phó Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Nguyễn Trọng Kỳ Anh: Vừa qua, thành phố Hà Nội đã có chỉ đạo về công tác cải tạo, xây dựng lại các khu chung cư cũ trên địa bàn, trong đó, các phương án quy hoạch sẽ được nghiên cứu đồng thời với mô hình đầu tư, biện pháp, phương thức đầu tư tương ứng với tính chất, hiện trạng từng khu để đảm bảo tính khả thi, theo mô hình 3 nhóm: Nhóm 1 là tập hợp các khu chung cư cũ trong một khu (khu tập thể) như ở Kim Liên, Trung Tự, Bạch Mai, Ngọc Khánh… có quy mô >2ha (lập QHCT). Nhóm thứ 2 là nhóm chung cư cũ, mô hình như tiểu khu nhà ở gồm 5-7 chung cư một nhóm (không phải khu tập thể) có quy mô <2ha (lập tổng mặt bằng). Nhóm thứ 3 là các chung cư cũ độc lập, đơn lẻ.

Đại diện một số doanh nghiệp cũng nêu một số vướng mắc, khó khăn trong cải tạo chung cư cũ, và đề xuất cơ quan chính quyền phải thực sự vào cuộc và thành lập Ban cải tạo chung cư cũ Thành phố; phải trang bị công cụ pháp lý cho chính quyền để vào cuộc. Cùng với đó, chủ đầu tư phải được đảm bảo có lợi nhuận, hệ số đền bù phải tính theo khu vực cụ thể; không nên lấy số lượng chủ sở hữu theo hộ khẩu mà tính theo diện tích sử dụng để tổ chức lấy ý kiến.

Kết luận hội thảo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội Nguyễn Ngọc Kỳ cho biết, Ban tổ chức sẽ tiếp thu ý kiến đóng góp của các sở, ngành, hiệp hội, doanh nghiệp... và tổng hợp, báo cáo Thành ủy, HĐND, UBND thành phố xem xét để triển khai các chính sách liên quan đến cải tạo chung cư cũ trên địa bàn Thủ đô trong thời gian tới.

Anh Văn - Nguyễn Công