Thành uỷ viên, Bí thư Quận uỷ, Chủ tịch HĐND quận Hoàn Kiếm Vũ Đăng Định phát biểu tham luận tại điểm cầu Quận uỷ Hoàn Kiếm

Tại hội nghị văn hóa toàn quốc, đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã có bài phát biểu quan trọng, trong đó khẳng định “Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là sức mạnh nội sinh, động lực quan trọng để phát triển đất nước”. Vận dụng linh hoạt, sáng tạo những quan điểm, chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, Thành ủy Hà Nội đã xây dựng và ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TU ngày 22/02/2022 về “Phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Tại hội nghị quán triệt Nghị quyết số 09 ngày hôm nay, được sự cho phép của các đồng chí chủ trì Hội nghị, thay mặt Ban Thường vụ Quận ủy Hoàn Kiếm, tôi xin phát biểu về nội dung “Tái thiết đô thị và phát triển không gian văn hóa sáng tạo góp phần phát triển công nghiệp hóa và du lịch trên địa bàn quận Hoàn Kiếm”.

Trong 12 lĩnh vực được Chính phủ xác định để phát triển công nghiệp văn hóa, trong đó lĩnh vực “Kiến trúc” đã được quận Hoàn Kiếm đặc biệt quan tâm và đầu tư mạnh mẽ. Chúng tôi cho rằng “tái thiết đô thị” là điểm tựa cho văn hóa và công nghiệp sáng tạo, kích thích du lịch, tạo danh tiếng mới cho đô thị; góp phần tạo ra cơ sở hạ tầng cho nền công nghiệp văn hóa của Thủ đô nói chung và quận Hoàn Kiếm nói riêng

Quận Hoàn Kiếm có diện tích nhỏ 5,28km²  với số dân 139.670 người, là quận trung tâm nội đô lịch sử, giàu truyền thống văn hóa, truyền thống cách mạng anh hùng; được xác định là trung tâm hành chính - chính trị, trung tâm kinh tế, trung tâm văn hóa của Thành phố, với 190 di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, quần thể kiến trúc có giá trị, tiêu biểu của Thủ đô và đất nước.

Theo Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26-7-2011, quận Hoàn Kiếm có 4 khu vực quy hoạch, gồm: Khu phố cổ Hà Nội được xếp hạng là di tích quốc gia; Khu vực Hồ Gươm và phụ cận được xếp hạng là di tích quốc gia đặc biệt; Khu phố cũ quận Hoàn Kiếm, Khu ngoài đê sông Hồng quận Hoàn Kiếm.

Xác định văn hóa đã và đang trở thành “nguồn lực mềm” quan trọng trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, với mục tiêu phấn đấu đưa quận Hoàn Kiếm trở thành một trung tâm văn hóa, một đô thị kiểu mẫu của Thủ đô, trong các nhiệm kỳ qua, Quận ủy Hoàn Kiếm đã tập trung lãnh đạo chỉ đạo tạo sự chuyển biến mạnh và bền vững về công tác quản lý đô thị và quan tâm, đầu tư cho công tác phát triển văn hóa. Trong đó quan tâm đến việc tái thiết đô thị, di chuyển các nhà máy công nghiệp không phù hợp ra khỏi địa bàn quận theo đúng chủ trương của Thành phố, chuyển đổi các di sản công nghiệp thành những không gian văn hóa sáng tạo, góp phần tạo ra cơ sở hạ tàng cho nền công nghiệp văn hóa. Theo đó, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ quận Hoàn Kiếm lần thứ 26 nhiệm kỳ 2020-2025, Ban Chấp hành Đảng bộ quận đã xây dựng 7 chương trình công tác trong đó có 2 chương trình công tác về quản lý, chỉnh trang và phát triển đô thị với 7 đề án triển khai thực hiện, 1 chương trình công tác về phát triển sự nghiệp văn hóa xã hội với 6 đề án. Có thể nói đây là chủ trương hết sức đúng đắn để thực hiện có hiệu quả chỉ đạo của Thành phố về tái thiết đô thị và phát triển không gian văn hóa sáng tạo góp phần phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch trên địa bàn Thủ đô.

Để phát huy tiềm năng, thế mạnh của quận với lợi thế của các không gian kiến trúc, giá trị văn hóa khu phố cổ, khu phố cũ, khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận; trong những năm qua, Quận ủy – HĐND – UBND quận đã chủ động xây dựng nhiều chương trình, đề án, kế hoạch để triển khai và tổ chức thực hiện; tập trung đầu tư nguồn lực cho các dự án cải tạo, chỉnh trang hạ tầng đô thị; xây dựng các không gian văn hoá; tu bổ tôn tạo các di tích lịch sử văn hoá; phát triển sự nghiệp văn hóa - xã hội, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, xây dựng người Hoàn Kiếm thanh lịch, văn minh; tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội của quận theo hướng thương mại – du lịch – dịch vụ.

Diện mạo đô thị quận ngày càng khang trang, sạch đẹp, là sự kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Quận đã phối hợp với các Sở, ngành Thành phố rà soát, cập nhật các định hướng phát triển kinh tế - xã hội; Tổ chức lập Quy chế quản lý quy hoạch kiến trúc Quận và khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận; Triển khai thực hiện các giải pháp cải tạo, chỉnh trang, phát huy giá trị lịch sử văn hóa, kiến trúc cảnh quan của danh lam thắng cảnh hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận; Chỉnh trang mặt đứng các tuyến phố chính; Cải tạo vườn hoa, xanh hóa hè phố kết hợp cải tạo mặt hè, thoát nước, hạ ngầm đường dây đi nổi; Cải tạo các công trình có giá trị, các công trình biệt thự xây dựng trước năm 1954; Chiếu sáng các công trình kiến trúc đẹp, tiêu biểu; Kiểm soát tổ chức, nhân dân bảo tồn nhà cổ; Phối hợp với Viện PRX- vùng Ile de France đề xuất cải tạo chỉnh trang các không gian công cộng và các công trình phục vụ kinh doanh thương mại, Nhà hát Lớn, phố Tràng Tiền;…

Đối với khu vực ngoài đê, Quận đã phối hợp với Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội và các Sở, ngành để cập nhật các định hướng phát triển kinh tế - xã hội của Quận tại khu vực này vào đồ án Quy hoạch phân khu sông Hồng như: Quan tâm thực hiện đầu tư cải tạo hạ tầng kỹ thuật khu vực nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, mở rộng phố Chương Dương Độ; Đề xuất các giải pháp sử dụng hiệu quả công năng khu nhà gỗ với chức năng hỗn hợp nhà ở kết hợp dịch vụ thương mại, giao thông tĩnh và trường học…;

Việc “tái thiết đô thị” là việc làm lâu dài, cần phải có sự nghiên cứu bài bản cũng như nguồn lực đầu tư lớn. Do vậy, Quận đã xác định mục tiêu phát triển đô thị của quận trong giai đoạn 2021 - 2025 là: “Tập trung cải tạo, chỉnh trang đô thị đồng bộ, chất lượng cao theo hướng văn minh, hiện đại về hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật. Phát triển đô thị theo quy hoạch được duyệt, kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Huy động các nguồn lực cho công tác cải tạo, chỉnh trang và phát triển đô thị để quận Hoàn Kiếm là đô thị kiểu mẫu, tiến tới đô thị thông minh của Thủ đô Hà Nội”.  Có thể nói những kết quả đạt được của quá trình “tái thiết đô thị” sẽ là cơ sở để phát triển công nghiệp văn hóa, mở ra các không gian sáng tạo mới của Thủ đô nói chung và quận Hoàn Kiếm nói riêng.

Xác định việc tái thiết các di sản công nghiệp thành các không gian sáng tạo không chỉ góp phần tích cực thúc đẩy, hỗ trợ nền kinh tế sáng tạo khởi nghiệp, phát huy các giá trị  văn hóa truyền thống mà còn tạo ra các nền tảng để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, phát triển du lịch, tạo lợi ích kinh tế, đáp ứng nhu cầu giải trí sinh hoạt cộng đồng.

Về công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản, với lợi thế sẵn có là quận có nhiều di tích lịch sử văn hóa, di tích cách mạng kháng chiến gắn với bề dày truyền thống của Thăng Long - Hà Nội, Quận đã chú trọng đến công tác bảo tồn và phát huy giá trị các di sản như: tập trung đầu tư tu bổ, tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa, giải phóng mặt bằng di chuyển các hộ dân, cơ quan, trường học ra khỏi các di tích, trả lại cảnh quan, không gian văn hóa tâm linh cho các di tích. Đồng thời chú trọng đến việc khôi phục và phát huy tốt các giá trị di sản như: xây dựng Đề án “Tổ chức các lễ hội truyền thống trong khu phố cổ và khu vực xung quanh hồ Hoàn Kiếm” với 14 lễ hội đặc trưng tiêu  biểu như Lễ hội đền Bạch Mã, Lễ hội Vua Lê đăng quang, lễ hội Đình Yên Thái, lễ hội Đình Kim Ngân, lễ hội Trung thu Phố cổ... Quản lý và phát huy tốt công tác bảo tồn di sản của khu vực hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội, đặc biệt là đối với các điểm di tích lịch sử, văn hóa, di tích cách mạng trên địa bàn. Giới thiệu và quảng bá giá trị văn hóa phi vật thể gắn với giới thiệu nghề thủ công, phố nghề, làng nghề truyền thống; biểu diễn âm nhạc truyền thống; tọa đàm, hội thảo, triển lãm xung quanh các vấn đề về bảo tồn và phát huy các giá trị di sản khu Phố cổ Hà Nội để xứng đáng với giá trị của di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt của Thủ đô và đất nước.

Tổ chức các không gian sáng tạo, quận Hoàn Kiếm đã linh hoạt, sáng tạo trong công tác tổ chức tạo điểm tĩnh kết hợp với không gian công cộng với sự cởi mở, thiên về các hoạt động cộng đồng lồng ghép một cách hài hòa với các không gian đi bộ trên địa bàn (không gian đi bộ trong khu bảo tồn cấp I khu Phố cổ Hà Nội, không gian đi bộ Hồ Hoàn Kiếm và phụ cận; không gian văn hóa đọc phố sách Hà Nội) - không gian sáng tạo (Phố bích họa - Phùng Hưng) với quy mô lớn. Việc tổ chức không gian đi bộ khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận kết nối với không gian đi bộ trong Khu phố cổ tạo điểm nhấn du lịch cho khu vực trung tâm Thủ đô Hà Nội; là nơi giao lưu, điểm hẹn, điểm đến thú vị của mọi người dân; phát huy hiệu quả các giá trị di sản văn hóa, cảnh quan mặt nước, cây xanh hồ Hoàn Kiếm

Hoàn Kiếm là quận đầu tiên của Thủ đô và cả nước triển khai các không gian đi bộ trên địa  bàn, tạo điểm nhấn du lịch cho khu vực trung tâm Hà Nội, đồng thời tạo không gian vui chơi, tổ chức sự kiện cho cộng đồng dân cư giao lưu giữa du khách trong và ngoài nước. Các không gian đi bộ trong thời gian qua tại quận Hoàn Kiếm đã thực sự làm gia tăng cơ hội phát triển thương mại và du lịch; kinh tế dân sinh tăng, tăng thu ngân sách, quận có thêm nguồn lực để đầu tư phát triển, nâng cao đời sống nhân dân. Hoàn Kiếm cũng là quận đầu tiên của Thủ đô có Phố sách tại phố 19 tháng 12; nơi đây đã trở thành một địa chỉ quen thuộc, một không gian giao lưu văn hóa giới thiệu sách, các hoạt động triển lãm văn hóa nghệ thuật của công chúng và những người yêu sách Thủ đô, góp phần duy trì nét đẹp văn hóa đọc, lan tỏa tình yêu với sách, là điểm đến của những người yêu sách Thủ đô.

Tăng cường hợp tác quốc tế trong phát triển văn hóa, trong thời gian qua, Quận đã tích cực phối hợp với các tổ chức Quốc tế để triển khai nhiều dự án văn hóa nhằm tạo ra các không gian sáng tạo, qua đó phát triển du lịch, thu hút khách tham quan như: Phối hợp với Korea Foundation (Quỹ Giao lưu Quốc tế Hàn Quốc) và UN-Habitat (Ủy ban định cư con người Liên hợp quốc tại Việt Nam) ra mắt Không gian bích họa phố Phùng Hưng năm 2018; triển khai dự án cải tạo không gian tuyến bờ vở sông Hồng thuộc 02 phường Phúc Tân và Chương Dương thành sân chơi cộng đồng,... Quận tiếp tục khai thác hiệu quả Trung tâm thông tin và hỗ trợ khách du lịch tại 28 phố Hàng Dầu - Vườn hoa đền Bà Kiệu, Trung tâm giao lưu văn hóa phố cổ - 50 Đào Duy Từ, Trung tâm thông tin văn hóa Hồ Gươm - số 2 phố Lê Thái Tổ; nghiên cứu triển khai xây dựng Trung tâm giao lưu văn hóa khu phố cũ tại số 49 Trần Hưng Đạo thành điểm quảng bá, kết nối, giao lưu để phát triển du lịch;...

Tập trung phát triển du lịch văn hóa, coi du lịch văn hóa, di sản văn hóa là trọng tâm, du lịch ẩm thực là động lực; xây dựng và triển khai các Đề án như: Đề án nâng cao chất lượng tuyến phố Văn hóa ẩm thực tại phố Tống Duy Tân - ngõ Hàng Bông (Cấm Chỉ), Đề án tổ chức thí điểm phát triển kinh tế ban đêm gắn với nâng cao hiệu quả hoạt động của các không gian đi bộ, không gian sáng tạo trên địa bàn quận,...

Đẩy mạnh đa dạng hình thức tổ chức các tour du lịch kết nối giữa phố nghề, phố chuyên doanh, điểm di tích lịch sử - văn hóa, các hoạt động văn hoá nghệ thuật dân gian của quận với các tour, tuyến du lịch của Thành phố. Xây dựng và quảng bá hình ảnh Hoàn Kiếm là điểm đến du lịch “An toàn - Thân thiện - Chất lượng - Hấp dẫn”. Có thể khẳng định rằng, để du lịch Hoàn Kiếm trở nên hấp dẫn, quận đã và đang triển khai hàng loạt các dự án, không gian sáng tạo, sản phẩm du lịch đặc trưng bằng cách gia tăng những giá trị về văn hoá bên cạnh những giá trị mà tự nhiên mang lại.

Để tiếp tục thực hiện Chiến lược phát triển ngành công nghiệp văn hóa trong thời gian tới, quận Hoàn Kiếm xác định cần tập trung triển khai một số giải pháp sau:

Một là, tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng trong triển khai thực hiện các chương trình công tác toàn khóa, các đề án triển khai thực hiện, trong đó chú trọng đến các chương trình, đề án về phát triển đô thị và công nghiệp văn hóa, thực hiện có hiệu quả Nghị quyết 09 của Thành ủy, xác định nhiệm vụ phát triển công nghiệp văn hóa là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành và nhân dân trên tinh thần “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững”.

Hai là, xây dựng các giải pháp, đề án cụ thể để tập trung phát triển công nghiệp văn hóa phù hợp với tiềm năng thế mạnh của quận nhằm bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa trên địa bàn quận, phát triển các không gian đổi mới, sáng tạo, đáp ứng nhu cầu sáng tạo và hưởng thụ của Nhân dân. Xây dựng văn hóa và lối sống đô thị văn minh; huy động và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực nhất là các nguồn xã hội hóa để khai thác tốt nhất tiềm năng, lợi thế của Quận về kinh tế, văn hoá, khoa học và công nghệ.

Ba là, thực hiện nghiêm việc quản lý quy hoạch; đẩy mạnh xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, phát triển và quản lý đô thị; khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc đối với các dự án chậm triển khai. Tạo môi trường thúc đẩy phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, khoa học và công nghệ. Đẩy mạnh cải cách hành chính, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bốn là, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực tạo nguồn lực trung tâm để phát triển kinh tế tri thức, văn hóa sáng tạo. Khuyến khích sự tham gia của các tầng lớp trí thức, chuyên gia, nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ thuật, lịch sử Hà Nội phát triển công nghiệp văn hóa quận Hoàn Kiếm thông qua tổ chức hội thảo, tọa đàm đề xuất các đề tài, ý tưởng hay, qua đó Quận thẩm định, chọn lọc triển khai thực hiện.

Năm là, đẩy mạnh công tác đối ngoại, tích cực mở rộng hợp tác với các tỉnh, thành phố, quận, huyện trong nước và quốc tế trong các hoạt động hợp tác về xúc tiến đầu tư, thương mại, quảng bá du lịch, giao lưu văn hóa, giới thiệu sản phẩm văn hóa… Xây dựng hình ảnh Hoàn Kiếm và xác lập môi trường đầu tư, kinh doanh thân thiện, bình đẳng, có tính cạnh tranh cao, phát triển phù hợp với tiến trình hội nhập quốc tế.

H. Hạnh – V. Anh