Đông đảo du khách tham quan triển lãm “Hoài niệm Hà Nội phố”

Chào mừng kỷ niệm 64 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, Trung tâm Lưu trữ quốc gia I tổ chức triển lãm “Hoài niệm Hà Nội phố”  nhằm giới thiệu đến người dân, du khách quốc tế những phiên bản tài liệu, hình ảnh, bản đồ, bản vẽ kỹ thuật về lịch sử, văn hóa, đời sống sinh hoạt của người dân trên đất Thăng Long - Hà Nội trong những năm đầu thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX.

Triển lãm được trưng bày theo 3 chủ đề: “Từ nhượng địa Pháp đến khu phố Tây”, “Phố cổ Hà Nội”, “Thành Hà Nội và phụ cận”.

Chủ đề “Từ nhượng địa Pháp đến khu phố Tây”, tái hiện quá trình hình thành khu Nhượng địa Pháp, rồi đến khu phố Tây tại Hà Nội. Năm 1873, người Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất. Đồn Thuỷ là khu nhượng địa đầu tiên triều đình nhà Nguyễn đã cắt nhượng cho Pháp với diện tích ban đầu rộng hơn 18ha. Khu đất này nằm bên bờ sông Hồng, phía Đông Nam nội thành Hà Nội. Tại đó, Pháp cho xây dựng Toà Lãnh sự cùng nhiều công trình quân – dân sự với mục đích bình định toàn xứ Bắc Kì, chuẩn bị cho sự ra đời thành phố nhượng địa Hà Nội năm 1888. Cũng kể từ đây, người Pháp từng bước tiến hành cải tạo không gian Hà Nội, xây cất nhiều công sở, công trình công cộng, mở hàng loạt các tuyến phố mới mà người ta quen gọi là “khu phố Tây” như: phố Paul Bert (nay là phố Tràng Tiền – Hàng Khay), phố Borgnis Desbordes (phố Tràng Thi), đại lộ Gambetta (phố Trần Hưng Đạo)… nhằm biến nơi này thành khu vực dành riêng cho họ.

Quảng trường Chavassieux (nay là vườn hoa Diên Hồng) và phủ Thống sứ Bắc Kì

Với chủ đề “Phố cổ Hà Nội” trưng bày ảnh, tư liệu về cuộc sống sinh hoạt, buôn bán sầm uất hình thành từ thời Lý -Trần, nằm ở phía đông của Hoàng thành Thăng Long chạy dài ra sông Hồng. Nơi đây tập trung nhiều tiểu thương, phường thợ thủ công tinh hoa đến từ nhiều vùng miền khác nhau, hình thành nên những phố nghề mang tên ‘Hàng” như: Hàng Đường, Hàng Bạc, Hàng Gai, Hàng Mã…  Những ngôi nhà ống, mái ngói nghiêng, mặt tiền là cửa hàng buôn bán cũng trở thành nét đặc trưng rất riêng của phố cổ Hà Nội. Ngoài ra, khu vực này còn có nhiều di tích lịch sử lâu đời (đền Bạch Mã, chùa Thái Cam, Ô Quan chưởng), các khu chợ sầm uất (Đồng Xuân – Bắc Qua, Hàng Da, Hàng Bè). Trải qua bao thăng trầm lịch sử gắn liền với vùng đất Thăng Long – Hà Nội, đến nay, phố cổ Hà Nội vẫn luôn tấp nập người mua kẻ bán và là điểm đến thú vị đối với du khách trong và ngoài nước khi đến với Hà Nội.

Một góc chợ Hà Nội xưa

Cuối cùng là chủ đề “Thành Hà Nội và phụ cận”. Trong đó, Hoàng thành Thăng Long là di tích quan trọng bậc nhất ở Việt Nam, được các triều vua xây dựng trong nhiều giai đoạn lịch sử. Dưới triều Nguyễn, vua Gia Long cho xây lại thành Hà Nội vào năm 1805 theo kiến trúc Vauban của Pháp. Thành hình vuông, mỗi cạnh chừng 1km, xung quanh là hào nước sâu. Bốn bức tường thành tương ứng với bốn con phố hiện nay là: Phố Phan Đình Phùng (phía Bắc), phố Lý Nam Đế (phía Đông), phố Trần Phú (phía Nam) và đường Hùng Vương (phía Tây), với 5 cổng. Đến nay, di tích chỉ còn lại Cửa chính Bắc, rồng đá ở bậc thềm điện Kính Thiên…

Tới xem triển lãm, thế hệ trẻ sẽ ngược dòng quá khứ để tìm hiểu quá trình biến đổi diện mạo, không gian Hà Nội từ đầu thế kỷ XIX đến nay. Còn với thế hệ trước, đặc biệt là những lão thành cách mạng, những người đã sống ở Hà Nội, chứng kiến sự đổi thay của Thành phố từ chiến cho tới thời bình, triển lãm “Hoài niệm Hà Nội phố” giống như trang nhật ký bằng ảnh để họ lần giở, nhớ về những hồi ức, kỷ niệm riêng có với Hà Nội.

Tháp Hòa Phong nằm ở bờ hồ Hoàn Kiếm, di tích cuối cùng của chùa Báo Ân, năm 1892

Bạn Nguyễn Duy Tiến, sinh viên năm cuối Đại học Bách Khoa Hà Nội chia sẻ: “Cá nhân mình là một người thích tìm hiểu lịch sử, văn hóa dân tộc chính vì vậy mình đã đến đây và thấy rằng triển lãm rất thú vị. Đây là cơ hội rất tốt để mình biết nhiều hơn về Hà Nội, vì những tài liệu này rất khó kiếm”.

Theo Ban Tổ chức, Thăng Long xưa và Hà Nội ngày nay luôn là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và giáo dục lớn của cả nước; là biểu tượng cho các giá trị văn hóa của dân tộc; niềm tự hào của mỗi người dân Việt. Triển lãm “Hoài niệm Hà Nội phố” hy vọng sẽ mang đến cho người dân Thủ đô, công chúng và du khách tham quan có cái nhìn toàn diện hơn về lịch sử, văn hóa, đất và người Thăng Long - Hà Nội.

Phương Minh