Nông nghiệp Thủ đô nỗ lực vượt khó vươn lên

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thành phố, khó khăn lớn nhất trong sản xuất nông nghiệp hiện nay là là dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro, bùng phát. Nguy cơ dịch bệnh này tái phát là rất cao do chưa có vắc xin phòng bệnh. Vi rút dịch tả lợn châu Phi có sức đề kháng cao, có thể tồn tại lâu ở ngoài môi trường…

Thành phố Hà Nội là địa phương có tổng đàn vật nuôi ở nhóm dẫn đầu cả nước, nhưng chăn nuôi nông hộ của Thành phố vẫn chiếm tỷ lệ cao (trâu, bò khoảng 86%, lợn khoảng 66%, gia cầm khoảng 90%). Điều kiện bảo đảm cho công tác phòng, chống dịch của các trại chăn nuôi nhỏ và nông hộ hạn chế, trang thiết bị vật tư phục vụ chăn nuôi còn hạn chế cũng rất dễ phát sinh dịch bệnh. Do tiếp giáp với 8 tỉnh, thành phố nên khối lượng vận chuyển, lưu thông gia súc, sản phẩm gia súc ra vào Thành phố rất lớn, khó kiểm soát.

Trên địa bàn Thành phố hiện có gần 750 cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm, tuy nhiên, chỉ có 7 cơ sở giết mổ quy mô công nghiệp, 24 cơ sở bán công nghiệp, 718 cơ sở còn lại là cơ sở giết mổ thủ công, lạc hậu, nhỏ lẻ…, gây khó khăn cho việc thực hiện kiểm dịch, kiểm soát giết mổ, vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm và đây cũng là một trong những nguy cơ phát sinh dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm nếu như không thực hiện tốt công tác phòng, chống dịch bệnh. Các lĩnh vực trồng trọt, nuôi trồng thủy sản cũng đối diện với không ít khó khăn, thách thức do diễn biến thời tiết tiềm ẩn những yếu tố cực đoan, khó lường. Ngay trong tháng 3 và đầu tháng 4, nhiều ngày có nhiệt độ trung bình thấp, âm u rất dễ phát sinh bệnh trên cây trồng.

Bên cạnh đó, theo dự báo mùa mưa bão năm nay diễn biến khá phức tạp; nhiều vùng trũng thấp như: Hữu Tích, hữu Bùi thuộc các huyện Thạch Thất, Quốc Oai, Chương Mỹ và một số khu vực thuộc huyện Mỹ Đức mỗi khi có mưa lớn là gây ngập úng hàng nghìn héc ta canh tác. Các tuyến đê tả Tích, hữu Tích, tả Bùi, hữu Bùi một số đoạn cao trình chưa bảo đảm chống lũ khi có lũ lớn, mặt cắt chưa đủ theo thiết kế, mặt đê còn nhỏ ảnh hưởng đến an toàn đê điều, công tác phòng chống lụt bão, nhất là khi có lũ rừng ngang. Hệ thống công trình thủy lợi khá nhiều nhưng được xây dựng, vận hành, khai thác cách đây 60-70 năm đã xuống cấp, năng lực công trình không bảo đảm phục vụ sản xuất, phòng chống úng ngập. Các công trình đầu mối của các hồ chứa nhỏ bị xuống cấp, hư hỏng, ảnh hưởng đến an toàn hồ đập…

Do sản xuất nông nghiệp thu nhập thấp, trên địa bàn một số huyện của Hà Nội đã có tình trạng người dân bỏ ruộng không sản xuất, ảnh hưởng đến tăng trưởng chung của ngành nông nghiệp… Một trong những thành phần kinh tế được coi là tạo ra những bước đột phá trong trong ngành nông nghiệp nhưng chất lượng và hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã cũng chưa cao. Nhiều hợp tác xã đang thiếu vốn mở rộng sản xuất kinh doanh, sản phẩm hàng hóa, chất lượng dịch vụ chưa cao, đội ngũ cán bộ quản lý cũng chưa thích ứng với kinh tế thị trường, chưa có phương án và kế hoạch kinh doanh phù hợp…

Bên cạnh đó, tái cơ cấu nông nghiệp diễn ra còn chậm, phát triển kinh tế nông thôn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế; đóng góp của nông nghiệp vào tăng trưởng GRDP còn hạn chế, khi còn hơn 50% dân số khu vực nông thôn với lực lượng lao động đang làm việc ở lĩnh vực nông, lâm, thủy sản chiếm hơn 12% lao động toàn Thành phố, nhưng đóng góp chỉ bằng 2% GRDP của Thành phố. Sản xuất nông nghiệp chỉ đáp ứng được 58% nhu cầu thịt các loại, 70% nhu cầu cá, 90% trứng gia cầm, 65% rau củ tươi. Như vậy, Thành phố vẫn phụ thuộc vào nguồn cung ứng nông sản của các tỉnh lân cận.

Đồng thời, các chính sách vĩ mô về phát triển nông nghiệp đều đã có và khá đầy đủ, vì vậy, nguyên nhân chủ quan là ở khâu tổ chức thực hiện và chưa kịp thời sơ kết, tổng kết để rút kinh nghiệm chỉ đạo tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Đặc biệt, trong quý I-2020, tăng trưởng nông nghiệp Thủ đô đã giảm 1,17% so với cùng kỳ, trong khi nông nghiệp của cả nước tăng 0,08%. Đó là điều cần nghiên cứu và có giải pháp cấp thiết. Đời sống và thu nhập của một bộ phận nông dân vùng xa trung tâm, thuần nông, vùng đồng bào dân tộc như tại các huyện Ứng Hòa, Mỹ Đức, Ba Vì, Phú Xuyên và thị xã Sơn Tây còn thấp, thiếu ổn định, kinh tế còn khó khăn. Việc đào tạo nghề cho nông dân, đặc biệt là nông dân ở những nơi bị thu hồi, chuyển mục đích sử dụng nhiều đất nông nghiệp còn chưa đáp ứng yêu cầu.

Thúc đẩy sản xuất nông nghiệp trong bối cảnh dịch Covid-19

Trong thời gian tới để thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp trên địa bàn Thành phố năm 2020 trong tình hình mới do ảnh hưởng của dịch Covid-19, cùng với việc chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất từng vụ, ngành nông nghiệp cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm, tận dụng những dư địa của ngành để đạt và vượt mục tiêu tăng trưởng.

Trước mắt để ổn định sản xuất, với lĩnh vực trồng trọt, vấn đề quan trọng nhất là tập trung nguồn lực thực hiện thắng lợi vụ xuân để khôi phục tăng trưởng cũng như bảo đảm nguồn cung hàng hóa. Cụ thể, tập trung phòng bệnh cho lúa, phát triển đa dạng nhóm rau màu; nâng diện tích rau an toàn vụ xuân lên 5.000ha, trong đó diện tích đang cho thu hoạch khoảng 2.000ha, hằng ngày cung ứng ra thị trường 450 tấn rau các loại.

Về chăn nuôi, năm 2020 phải đạt tăng trưởng 6-7%. Theo đó, ngành chăn nuôi đã và sẽ tập trung triển khai các giải pháp nhằm tăng 30% tổng đàn lợn. Đồng thời, tăng 1,2% đàn trâu, 2% đàn bò, 1,13% đàn gia cầm và thủy sản tăng khoảng 6,29%... so với năm 2019. Ngành nông nghiệp là chủ động cung ứng đủ lượng thức ăn cho gia súc, gia cầm; phát triển các mô hình chăn nuôi an toàn, ứng dụng công nghệ cao…

Đặc biệt, thực hiện Thông báo số 2555-TB/TU, ngày 07-4-2020 của Thành ủy Hà Nội về “Kết luận của đồng chí Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy tại buổi làm việc với đại diện Ban Cán sự Đảng UBND Thành phố, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các cơ quan liên quan về tình hình sản xuất nông nghiệp quý I-2020”, căn cứ vào thực trạng sản xuất, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thành phố đã xây dựng 3 kịch bản tăng trưởng của ngành để thực hiện chỉ đạo của đồng chí Bí thư Thành ủy.

Theo đó, kịch bản 1 “Giá trị sản xuất nông, lâm thủy sản tăng 4,12%, trong đó, các chỉ tiêu từng lĩnh vực cần phải đạt: Trồng trọt tăng 0,28%, chăn nuôi tăng 7,47%, thủy sản tăng 6,52%”; kịch bản 2, giá trị sản xuất nông, lâm thủy sản tăng 3,99%, các chỉ tiêu từng lĩnh vực phải đạt: Trồng trọt tăng 0,28%, chăn nuôi tăng 7,25%, thủy sản tăng 6,52%; kịch bản 3, giá trị sản xuất nông, lâm thủy sản tăng 3,69%, các chỉ tiêu từng lĩnh vực phải đạt: Trồng trọt tăng 0,28%, chăn nuôi tăng 6,53%, thủy sản tăng 6,52%. Mục tiêu của ngành nông nghiệp Hà Nội phấn đấu tốc độ tăng trưởng của ngành năm là 4,12% trở lên để giữ đà tăng trưởng chung của Thành phố; số xã đạt chuẩn nông thôn mới tăng thêm 15 xã, 10 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, bám sát chỉ đạo của Thành phố, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần tiếp tục chỉ đạo tổ chức thực hiện có hiệu quả đề án cơ cấu lại ngành Nông nghiệp; thu hút, kêu gọi, hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn. Tập trung xây dựng các mô hình liên kết, quy vùng sản xuất tập trung… Đáng chú ý, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã đề xuất Thành phố có các cơ chế, chính sách hỗ trợ cụ thể và kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc bảo đảm mục tiêu tăng trưởng của ngành Nông nghiệp Hà Nội năm 2020 đạt từ 4,12% trở lên.

Ngành nông nghiệp Thành phố, các huyện, thị xã cần phải cơ cấu lại sản xuất nông nghiệp, đẩy mạnh tái đàn lợn lên mức 1,8 triệu con như trước khi có dịch để đáp ứng nguồn cung, góp phần giảm chỉ số giá tiêu dùng; tăng cường sản xuất thêm rau, củ, quả; tận dụng đất đai các khu công nghiệp và đất dự án hoặc đất công nghiệp chưa được khai thác hiệu quả, bỏ hoang để có kế hoạch sử dụng triệt để, nhằm chủ động đáp ứng nhu cầu lương thực, thực phẩm của Thành phố. Ban Cán sự Đảng UBND Thành phố cần khẩn trương chỉ đạo rà soát lại tình hình sử dụng đất nông nghiệp; có cơ chế, chính sách, giải pháp cụ thể để sử dụng đất nông nghiệp hiệu quả, tránh tình trạng ruộng bỏ hoang, lãng phí tài nguyên đất.

Bên cạnh đó, UBND Thành phố nghiên cứu, huy động lực lượng thanh niên xung phong phát triển kinh tế nông nghiệp; thu hút lực lượng lao động thất nghiệp ở đô thị về nông thôn; tăng cường đầu tư công lĩnh vực nông nghiệp để giải quyết vấn đề dân sinh, bức xúc ở khu vực nông thôn; xem xét giao bổ sung một số dự án cần thiết cho Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn Hà Nội để tạo tăng trưởng, việc làm cho Thành phố.

Ban Chỉ đạo Chương trình số 02-CTr/TU của Thành ủy xem xét, đề xuất tăng thêm nguồn lực cho đầu tư công, xây dựng nông thôn mới, góp phần tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động.

Hội Nông dân Thành phố cần tiếp tục phát huy sự chủ động, tích cực, thiết thực trong việc giúp đỡ, hướng dẫn nông dân vượt qua khó khăn, tập trung vào 3 nhiệm vụ trọng tâm. Đó là hướng dẫn nông dân xây dựng phương án sản xuất, kết nối các nhà khoa học, doanh nghiệp, ngân hàng; đẩy mạnh khai thác vốn giúp nông dân phát triển sản xuất, kinh doanh; tăng cường tuyên truyền, vận động nông dân hợp tác, liên kết, đổi mới hình thức tổ chức sản xuất, là cơ sở hình thành hợp tác xã kiểu mới.

Thanh Thủy