Theo Chủ tịch UBND phường Hàng Trống Đặng Minh Tuấn, tọa đàm “Câu chuyện Hàng Trống xưa và nay” là một trong các hoạt động văn hóa mà UBND – BQL di tích phường Hàng Trống tổ chức cùng với sự hỗ trợ, đồng hành của các nghệ sỹ, chuyên gia, đặc biệt là nghệ nhân tranh dân gian Hàng Trống Lê Đình Nghiên. 

Quang cảnh toạ đàm

Tranh dân gian Hàng Trống là một trong những dòng tranh dân gian lâu đời nhất ở Hà Nội cũng như ở Việt Nam, được xem như di sản văn hóa nghệ thuật của người Việt. Ông Đặng Minh Tuấn nhấn mạnh, sự kiện càng trở nên đặc biệt hơn khi được tổ chức trong Đình Nam Hương - một di tích lịch sử văn hóa rất có giá trị của phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. 

Chủ tịch UBND phường Hàng Trống Đặng Minh Tuấn tại buổi toạ đàm

Theo nghiên cứu và dấu tích lịch sử, phố Hàng Trống trước đây là nơi tập trung nhiều cửa hàng vẽ và bán tranh Hàng Trống. Tranh Hàng Trống có hai nội dung chủ yếu: Phục vụ tín ngưỡng tâm linh, trang trí tại các đình, đền, miếu, phủ, điện thờ; Phục vụ phong tục chơi tranh cổ truyền, đặc biệt vào dịp Tết Cổ truyền. 

Tuy nhiên, trải qua thời gian và biến cố lịch sử, tranh Hàng Trống dần mai một và có nguy cơ thất truyền. Những năm gần đây, lãnh đạo quận Hoàn Kiếm và phường Hàng Trống đã tích cực triển khai nhiều hoạt động khôi phục, bảo tồn, quảng bá, phát huy giá trị tranh dân gian Hàng Trống.

Nghệ nhân Lê Đình Nghiên tại buổi toạ đàm "Câu chuyện Hàng Trống Xưa và Nay "

Thứ nhất, quảng bá, khôi phục tranh dân gian Hàng Trống gắn với việc bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa Đình Nam Hương, Đền Phù Ủng. Tổ chức nhiều hoạt động để các nghệ sỹ trẻ tiếp cận với tranh dân gian Hàng Trống, trải nghiệm kỹ thuật vẽ tranh qua sự hướng dẫn, chia sẻ của nghệ nhân Lê Đình Nghiên. Các tác phẩm lấy cảm hứng từ tranh Hàng Trống đã được các họa sỹ trẻ sáng tác và tổ chức triển lãm ngay chính tại Đình Nam Hương, Đền Phù Ủng, tiêu biểu như: Triển lãm Từ truyền thống đến truyền thống; Triển lãm Hổ dạo phố; Triển lãm Cõi tiên; Họa linh sắc Việtt, triển lãm tranh Hàng Trống xưa và nay. Tại đây, 10 tác phẩm tranh dân gian Hàng Trống được làm bằng nghệ thuật họa kim sa đang được trưng bày để giới thiệu đến công chúng.

Người dân và du khách tới tham dự toạ đàm "Câu chuyện Hàng Trống Xưa và Nay "

Tiếp đó, quảng bá, khôi phục dòng tranh dân gian Hàng Trống gắn với phát triển du lịch. Qua gợi ý của phường Hàng Trống, sự cố vấn trực tiếp của nghệ nhân Lê Đình Nghiên, chủ đầu tư dịch vụ khách sạn (L’HÔTEL du LAC Hanoi tại 35 -37 Hàng Trống) đã lấy cảm hứng chính từ màu sắc và ý nghĩa văn hóa của tranh Hàng Trống để thiết kế lên không gian nội thất truyền thống kết hợp với hiện đại, thu hút nhiều sự quan tâm của du khách trong và ngoài nước đến lưu trú. 

Phát biểu tại toạ đàm, nghệ nhân Lê Đình Nghiên chia sẻ, tranh Hàng Trống từng là "món ăn tinh thần" của người Hà Nội, nhất là trong dịp Tết Nguyên Đán. Vẽ tranh Hàng Trống là một quá trình công phu, đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Chỉ với 6 màu (xanh lá cây, xanh da trời, hồng, cam, vàng, đỏ điều, đen và trắng), nghệ nhân đã tạo nên một thế giới trong tranh Hàng Trống vừa rực rỡ, tương phản, vừa gần gũi mà cũng rất uy nghiêm.

Các tác phẩm đang được trưng bày tại không gian Đình Nam Hương

Du khách chụp lại bức tranh dân gian Hàng Trống Lý ngư vọng nguyệt được chuyển thể bằng nghệ thuật kim sa

Tranh Hàng Trống được vẽ theo nhiều chủ đề từ tranh thờ, tranh chơi tết cho đến tranh của các nhân vật trong truyện, tranh thế sự… nên họa tiết cũng rất phong phú. Nét độc đáo của tranh Hàng Trống nằm ở kỹ thuật cũng như sự giao thoa tư tưởng, văn hóa, tôn giáo của vùng miền. Tranh Hàng Trống là kết quả của sự giao thoa tinh hoa giữa Phật giáo và Nho giáo, giữa loại hình tượng thờ, điêu khắc ở đình, chùa với những nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa hàng ngày và thực sự phát triển cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20.

Tại tọa đàm, các chuyên gia trong và ngoài nước, nhệ nhân, các cơ sở kinh doanh, du lịch bày tỏ mong muốn các cấp chính quyền tiếp tục có nhiều hoạt động bảo tồn, khôi phục lại dòng tranh dân gian Hàng Trống. Bên cạnh đó, cần gắn việc bảo tồn, khôi phục dòng tranh dân gian Hàng Trống với không gian di tích lịch sử Đình Nam Hương.

Tọa đàm nằm trong chuỗi sự kiện văn hóa mang tên “Câu chuyện Hàng Trống xưa và nay” do Ban quản lý di tích phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm phối hợp với nhóm Họa gấm tổ chức, nhằm cụ thể hóa hoạt động thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TU của Thành ủy Hà Nội, Chương trình 05-CTr/QU của Quận ủy Hoàn Kiếm về phát triển công nghiệp văn hóa và Kế hoạch khôi phục quảng bá dòng tranh dân gian Hàng Trống.

Minh Phương - Trung Đức