Thư viện huyện Thường Tín

Miệt mài khơi nguồn

Nhằm tạo “cú hích” và sức lan tảo văn hóa đọc trong cộng đồng, Thường Tín đã chọn bước đi đầu tiên là củng cố Thư viện Huyện. Bây giờ thư viện huyện Thường Tín được bố trí một căn phòng rộng 200m² ở tầng 2 Trung tâm Văn hóa, Thông tin và Thể thao Huyện. Khác với trước kia, việc tìm kiếm, tra cứu thông tin rất dễ dàng vì có bảng tên và chỉ dẫn đầy đủ. Hơn một năm trở lại đây Thư viện Huyện đã bắt đầu phục vụ 05 ngày/tuần (nghỉ thứ bảy, chủ nhật) tăng 2 ngày so với trước đây.

Theo chân một bạn đọc đến Thư viện Huyện vào một buổi chiều thứ ba, chúng tôi rất đỗi ngạc nhiên vì không gian rộng, thoáng, đặc biệt yên tĩnh bởi hệ thống cửa kính chống ồn. Đồng chí Vũ Thị Bích Thủy, Cán bộ Thư viện Huyện cho biết: “Mấy năm trở lại đây, Thư viện Huyện được đầu tư về cả nhân lực và vật chất. Hiện tại thư viện có 2 cán bộ chuyên môn có trình độ đại học. Tổng số đầu sách của thư viện hiện là 9.760 cuốn và 05 loại tạp chí; hằng năm đều tổ chức luân chuyển từ Thành phố và về cơ sở”. Hằng năm, Thư viện còn được bố trí kinh phí hàng trăm triệu đồng để hoạt động, bổ sung sách và mua sắm trang thiết bị. Để đến gần hơn với bạn đọc, Thư viện Huyện đã lập một facebook nhằm kết nối, chia sẻ, thường xuyên giới thiệu sách; việc làm thẻ mượn và đọc ở thư viện rất đơn giản, dễ dàng.

Ngoài Thư viện Huyện, hiện nay trên địa bàn huyện Thường Tín còn có 103 tủ sách ở cơ sở, với nguồn tài liệu lên đến 40.000 bản. Tất cả các tủ sách này đều đặt ở khu vực trung tâm của địa phương như: Nhà văn hóa, trụ sở UBND xã và đều có người quản lý hoặc các tổ chức như đoàn thanh niên, hội người cao tuổi phụ trách. Để tiếp cận với các phương tiện truyền thông hiện đại, giới thiệu lịch sử địa phương, Huyện ủy cũng bắt đầu giao cơ quan chuyên môn nghiên cứu để tiến tới số hóa sách lịch sử địa phương của Huyện.

Đồng thời với nỗ lực của các cơ quan chuyên môn từ Huyện đến cơ sở, những người “Nặng lòng với sách” ở Thường Tín cũng có những cách làm riêng để góp phần khơi nguồn văn hóa đọc ở làng quê, điển hình như ông Lương Văn Tăng, thôn Bình Vọng (xã Văn Bình) đã có hơn 15 năm xây dựng và phát triển thư viện Bình Vọng, ông Nguyễn Ngọc Giám, thôn Đống Chanh, xã Minh Cường đã trải qua gần 20 năm gắn bó với tủ sách làng Đống Chanh. Có lẽ ở huyện Thường Tín bây giờ, sách và hệ thống thư viện, tủ sách luôn sẵn sằng chờ bạn đọc nhưng sự chờ đợi ấy còn tiếp tục kéo dài và bị thử thách, bởi người dân vẫn chưa mặn mà với văn hóa đọc.

Trong những ngày thư viện vắng bạn đọc, chị Vũ Thị Bích Thủy lại cặm cụi với việc đọc sách, giới thiệu sách trên facebook. Chị luôn vững niềm tin rằng văn hóa đọc ở Thường Tín sẽ được phát triển vì thực tế đã bắt xuất hiện những điểm sáng để không thôi hy vọng.

Điểm sáng và hy vọng

Cố gắng đưa ra một lời giải thích cho hiện tượng thờ ơ với sách của các bạn cùng trang lứa, em Nguyễn Thị Huyền, học sinh lớp 11A6, trường THPT Thường Tín, một bạn đọc thường xuyên của Thư viện Huyện cho biết: “Các bạn em thường xuyên sử dụng smartphone, thích đọc những dòng tin ngắn gọn, rồi tán gẫu, comment. Việc đến thư viện đọc sách như em “âm lịch” và mất thời gian lắm”. Em cũng cho biết thêm, một số bạn khác thích đọc sách lại lựa chọn thư viện, tủ sách ở các làng vì đi lại dễ dàng và số lượng sách ở đó cũng phong phú, đa dạng.

Được em gợi ý và qua tìm hiểu, chúng tôi đã đến thư viện thôn Bình Vọng, xã Văn Bình. Thư viện thôn Bình Vọng được thành lập năm 1999. Hiện nay, thư viện được đặt tại tầng 1 của nhà văn hóa thôn, diện tích rộng khoảng 50m². Thư viện gồm hai phòng là phòng đọc và phòng quản lý sách. Để tiện lợi cho người dân tra cứu, phòng quản lý sách được chia thành các lĩnh vực: Sách thiếu nhi, truyện tranh, sách văn học - nghệ thuật, sách khoa học - kỹ thuật, sách chính trị - xã hội… Phòng đọc có một bàn dài phục vụ người dân ngồi đọc báo, tạp chí.

Được biết, hiện mỗi tháng thư viện đón khoảng 1.300 lượt bạn đọc. Để thuận lợi cho công tác quản lý và hướng dẫn người đọc có nhu cầu tìm sách, thư viện đã xây dựng đội ngũ cộng tác viên trên 120 người và phát hành trên 500 thẻ bạn đọc, với lịch phân công cụ thể. Trải qua gần 20 năm hoạt động, thư viện trở thành trung tâm văn hóa, điểm đến quen thuộc của người dân trong thôn và những người yêu sách, thực sự là nơi khơi nguồn văn hóa đọc ở làng quê.

Đợt luân chuyển sách về tủ sách làng năm 2017

Tiếp tục hành trình đi tìm điểm sáng văn hóa đọc, xuôi theo Quốc lộ 1A về phía nam Huyện, chúng tôi đến với tủ sách thôn Đống Chanh, xã Minh Cường, gặp gỡ người thủ thư cần mẫn Nguyễn Ngọc Giám.

Năm 2001, ông Nguyễn Ngọc Giám được cấp ủy địa phương giao cho quản lý tủ sách thôn Đống Chanh. Khi ấy, ông chưa có chuyên môn, nghiệp vụ về thư viện; cơ sở vật chất để đảm bảo cho việc đọc sách cũng còn hạn chế vì thôn Đống Chanh chưa có nhà văn hóa riêng. Đối mặt với khó khăn, ông đã trao đổi với cấp ủy, chính quyền địa phương để đảm bảo cơ sở vật cho việc đọc tại chỗ và tự mình đi tìm hiểu và học tập về chuyên môn, nghiệp vụ. Cần mẫn, từng chút một, cho đến nay tủ sách thôn Đống Chanh đã có gần 1.300 cuốn và 200 cuốn sách luân chuyển đáp ứng đủ nhu cầu đọc và mượn của người dân trong thôn. Một tuần tủ sách mở cửa 2 buổi vào thứ tư và chủ nhật, mỗi buổi thu hút hơn 20 bạn đọc.

Năm 2018, ông Nguyễn Ngọc Giám vừa được UBND Thành phố công nhận danh hiệu “Người tốt việc tốt”. Ông hồ hởi chia sẻ: “Vui lắm vì việc làm của mình được ghi nhận và đóng góp cho cộng đồng. Trước năm 2001, tủ sách làng Đống Chanh chưa hoạt động, người dân trong làng có nhu cầu đọc sách cũng không biết đến đâu vì lên Thư viện Huyện thì xa. Từ khi thư viện làng có thêm nhiều đầu sách, mở cửa hàng tuần người dân trong thôn chịu khó đọc sách, báo hơn; thói quen đọc sách dần được hình thành”.  Nhưng để thu hút nhiều bạn đọc hơn, các tủ sách làng như ở Đống Chanh vẫn cần những đầu sách dành cho thiếu nhi, sách khoa học cho bà con nghiên cứu áp dụng vào sản xuất, sách lịch sử - văn hóa để mở mang kiến thức, tìm hiểu về quá khứ của cha ông.

Cũng phải thẳng thắn thừa nhận là mô hình thư viện công cộng như ở làng Bình Vọng, làng Đống Chanh chưa có nhiều nhưng hiệu quả và tiện ích của nó trong việc phát triển văn hóa đọc ở cộng đồng đáng để những nhà quản lý cần lưu tâm và tìm giải pháp nhân rộng. Tuy nhiên, phát triển thư viện làng là công việc nhiều khó khăn, đòi hỏi sự quyết tâm cao độ của nhà quản lý và sự nhiệt tâm, bền bỉ của những người yêu mến văn hóa đọc. Chắc chắn ở Thường Tín sẽ duy trì và nỗ lực phát huy truyền thống quê hương để tiếp tục nuôi hy vọng bằng những việc làm cụ thể nhằm xây dựng một cộng đồng yêu sách, say mê văn hóa đọc trong tương lai.

Ngọc Lâm