UBND thành phố Hà Nội yêu cầu Ban quản lý di tích đền Hai Bà Trưng có trách nhiệm thực hiện tổ chức quản lý, khai thác, phát triển điểm du lịch theo đúng quy định của Luật Du lịch và các văn bản pháp luật liên quan. Các sở, ngành liên quan có trách nhiệm hướng dẫn tổ chức quản lý, khai thác và đầu tư xây dựng điểm du lịch Di tích quốc gia đặc biệt đền Hai Bà Trưng theo đúng quy định pháp luật và Thành phố, bảo đảm phát triển bền vững, hiệu quả.

Di tích quốc gia đặc biệt đền Hai Bà Trưng còn gọi là đền Hạ Lôi, thuộc thôn Hạ Lôi, xã Mê Linh, huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội. Đền thờ hai vị liệt nữ - Anh hùng dân tộc là Trưng Trắc và Trưng Nhị - những người lãnh đạo cuộc khởi nghĩa đánh đổ ách thống trị của nhà Đông Hán vào năm 40 - 43 (sau Công nguyên), giành lại nền độc lập, tự chủ dân tộc. 

Đền nằm trên một khu đất cao, rộng, nhìn ra đê sông Hồng, với diện tích 129.824m², gồm các hạng mục: Cổng đền, nhà khách, nghi môn ngoại, nghi môn nội, gác trống, gác chuông, nhà tả - hữu mạc, đền thờ Hai Bà Trưng, đền thờ thân phụ - thân mẫu Hai Bà, đền thờ thân phụ, thân mẫu ông Thi Sách, đền thờ các nữ tướng triều Hai Bà Trưng, đền thờ các nam tướng triều Hai Bà Trưng, nhà bia lưu niệm Hộp thư bí mật của đồng chí Trường Chinh, hồ bán nguyệt, hồ mắt voi, suối vòi voi, hồ tắm voi, thành cổ Mê Linh...

Đền Hai Bà Trưng còn là nơi lưu giữ nhiều di vật quý, đa dạng, phong phú về cả chủng loại, trong đó, di vật gỗ chiếm đa số, có niên đại tập trung vào triều Nguyễn. Đền Hai Bà Trưng là nơi sinh hoạt văn hóa, tâm linh của nhân dân địa phương, qua đó, những giá trị văn hóa phi vật thể đã được kết tinh và biểu hiện ở lễ hội và các trò diễn dân gian.  Hằng năm, nhân dân nơi đây tổ chức Lễ hội đền Hai Bà Trưng (từ ngày mùng 4 đến mùng 10 tháng Giêng âm lịch), trong đó, chính hội là ngày mùng 6. Tương truyền, đây là ngày Hai Bà Trưng mở tiệc khao quân, cho nên, sau này, dân làng mở hội để kỷ niệm sự kiện đó, nhằm ôn lại truyền thống hào hùng của các bậc tiền nhân trong buổi đầu dựng nước và giữ nước.

Di tích đền Hai Bà Trưng chứa đựng những giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, khoa học, nghệ thuật, kiến trúc nên đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2013.

Trước đó, ngày 25-12-2021, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam mới ký Quyết định số 2198/QĐ-TTg công nhận 23 bảo vật quốc gia (đợt 10, năm 2021), trong đó Hà Nội có thêm 02 nhóm gồm 03 bảo vật quốc gia là Lá đề chim phượng Hoàng thành Thăng Long và Hai bát sứ ngự dụng Hoàng thành Thăng Long hiện lưu giữ tại Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long – Hà Nội.

Nhóm hiện vật được công nhận bảo vật quốc gia gồm: Trống đồng Gia Phú (Niên đại: Văn hóa Đông Sơn, thế kỷ III – II trước Công nguyên; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Lào Cai); Thạp đồng Văn hóa Đông Sơn (Niên đại: Thế kỷ III – II trước Công nguyên; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh); Mặt nạ vàng Giồng Lớn (Niên đại: Thế kỷ I trước Công nguyên – thế kỷ II sau Công nguyên; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu); Sưu tập qua đồng Long Giao (Niên đại: Thế kỷ I – III; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Đồng Nai); Phù điêu Phật Linh Sơn Bắc (Niên đại: Thế kỷ III – IV; hiện lưu giữ tại Ban Quản lý di tích Văn hóa Óc Eo, tỉnh An Giang); Nhẫn Nandin Giồng Cát (Niên đại: Thế kỷ V; hiện lưu giữ tại Ban Quản lý di tích Văn hóa Óc Eo, tỉnh An Giang); Tượng Thần Vishnu Bình Hòa (Niên đại: Khoảng thế kỷ VI – VII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Đồng Nai); Sưu tập vàng lá chạm khắc hình voi Gò Thành (Niên đại: Thế kỷ VI – VIII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Tiền Giang); Đài thờ Mỹ Sơn A10 (Niên đại: Thế kỷ IX – X; hiện lưu giữ tại đền A10, khu đền tháp Mỹ Sơn, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam); Lá đề chim phượng Hoàng thành Thăng Long (Niên đại: Thế kỷ XI; hiện lưu giữ tại Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long – Hà Nội); Sưu tập gốm men trắng An Biên (Niên đại: Thế kỷ XI – XII; hiện lưu giữ trong Sưu tập tư nhân An Biên, thành phố Hải Phòng); Phù điêu Thần Hộ pháp Mả Chùa (Niên đại: Thế kỷ XII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Bình Định); Thống gốm hoa nâu An Sinh (Niên đại: Thế kỷ XIII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh); Thạp gốm hoa nâu thời Trần (Niên đại: Thế kỷ XIII – XIV; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh).

Bên cạnh đó còn có Bàn thờ Phật bằng đá chùa Xuân Lũng (Niên đại: Thế kỷ XIV; hiện lưu giữ tại chùa Xuân Lũng, xã Xuân Lũng, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ); Hai bát sứ ngự dụng Hoàng thành Thăng Long (Niên đại: Thế kỷ XV; hiện lưu giữ tại Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long – Hà Nội); Bình gốm men vẽ nhiều màu (Niên đại: Thế kỷ XV; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh); Tháp đất nung đền An Xá (Niên đại: Thế kỷ XVI – XVII; hiện lưu giữ tại đền An Xá, xã An Viên, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên); Cây hương chùa Tứ Kỳ (Niên đại: Thế kỷ XVII; hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia); Hương án chùa Keo (Thái Bình) (Niên đại: Thế kỷ XVII; hiện lưu giữ tại chùa Keo, xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình); Ấn “Hoàng đế Tôn thân chi bảo” (Niên đại: Năm 1827; hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia); Mộc bản sách “Hải Thượng y tông tâm lĩnh” (Niên đại: Năm 1885; hiện lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Bắc Ninh); Bộ sưu tập bản phác thảo mẫu Quốc huy Việt Nam của Họa sĩ Bùi Trang Chước (Niên đại: Năm 1953 – 1955; hiện lưu giữ tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ).

Phó Thủ tướng Chính phủ giao Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân các cấp nơi có bảo vật quốc gia, các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ, người đứng đầu ngành, tổ chức được giao quản lý bảo vật quốc gia trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình thực hiện việc quản lý đối với bảo vật quốc gia theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Hữu Hoài