- Ngày 17/10/1954, Hội nghị BCH Đảng bộ do đồng chí Trần Quốc Hoàn, Bí thư TU chủ trì đã kiểm điểm tình hình tiếp quản và tiếp tục hoàn thành công việc tiếp quản, làm tốt công tác quản lý thành phố, nhanh chóng khôi phục mọi mặt hoạt động của nhân dân. Ủy ban quân chính do đồng chí Vương Thừa Vũ làm chủ tịch, đẩy mạnh công tác trật tự trị an, nắm chắc tình hình địch, tiến hành thu hồi vũ khí, trấn áp những hoạt động phá hoại của địch. Giao thông thành phố được giữ vững, xe điện đảm bảo vận chuyển hành khách bình thường, các tuyến đường bộ, đường thủ giữa Hà Nội với các tỉnh vẫn thông suốt. Ngày 30/10/1954, chuyến xe lửa Hà Nội-Hải Dương bắt đầu chạy.

- Ngày 1/1/1955, nhân dân Hà Nội họp mít tinh lớn ở quảng trường Ba Đình, thay mặt đồng bào cả nước chào mừng chủ tịch Hồ Chí Minh, Trung ương và chính phủ về lại Thủ đô.

- Tháng 9/1955, tổ chức hành chính được điều chỉnh cho phù hợp với tình hình mới. Hà Nội chia làm 4 quận 1, 2, 3, 4. Mỗi quận do Ban quản lý hành chính quận phụ trách. Dưới quận có 36 khu phố, dưới khu phố có các ban đại biểu dân phố và ban bảo vệ dân phố là những tổ chức nhân dân lập ra để tự giải quyết những vấn đề thuộc lợi ích chung.

- Tháng 9/1955, thành phố tiến hành làm thí điểm cải cách ruộng đất ở 5 xã: Thái Hà, Nhật Tân, Phú Mỹ, Ngọc Hà và Vĩnh Tuy.

- Từ ngày 12 đến 15/10/1955, Thành ủy Hà Nội họp bàn về nhiệm vụ cải cách ruộng đất đã nhận định: tính chất chiếm hữu ruộng đất và thành phần xã hội ở nông. Sau Hội nghị Thành ủy, ngày 13/11/1955, UBHC thành phố ra quyết định thành lập ủy ban cải cách ruộng đất gồm 11 người do đồng chí Trần Danh Tuyên làm Chủ tịch và lập Đoàn cải cách ruộng đất gồm 185 người.

Thắng lợi cơ bản của cải cách ruộng đất là đem lại ruộng đất cho nông dân. Song quá trình thực hiện Hà Nội cũng mắc phải những sai lầm nghiêm trọng, nhiều nơi cố tìm mọi cách quy cho được số địa chủ theo tỷ lệ đã định. Trong chỉ đạo không nắm vững tính chất phức tạp của nông thôn ngoại thành, nên đã phát động cải cách ruộng đất ở cả những nơi đã và đang thành thị hóa…xử lý tràn lan làm nhiều người bị oan trong đó có một số cán bộ, đảng viên, gia đình có công với cách mạng, có con em tham gia bộ đội, tham gia kháng chiến và một số thương gia, gia đình lao động thành thị; trưng mua đất và tài sản không đúng với đối tượng; diện tích và sản lượng lên quá cao; tình trạng đấu tố diễn ra tràn lan.

- Tháng 11/1956, Thành ủy Hà Nội đã họp Hội nghị mở rộng về vấn đề sửa sai trong cải cách ruộng đất. Sau khi đánh giá kết quả đạt được, Hội nghị nghiêm khắc kiểm điểm những sai lầm, thiếu sót trong cải cách ruộng đất ở ngoại thành và đề ra chủ trương, nhiệm vụ, tổ chức chỉ đạo công tác sửa sai.

- Đầu tháng 7/1957, Hội nghị Thành ủy mở rộng, kiểm điểm công tác sửa sai cải cách ruộng đất ở ngoại thành đã khảng định. Công tác sửa sai kết thúc thắng lợi làm cho cải cách ruộng đất ở ngoại thành được hoàn thành tốt. Ngày 9/7/1957, Thành ủy mở Hội nghị tổng kết công tác sửa sai ở ngoại thành, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gửi 15 huy hiệu của Người tặng cho những cán bộ gương mẫu.

- Đến năm 1957, toàn Đảng bộ có 295 chi bộ với 7.400 đảng viên, trong đó có 2.721 đảng viên ở các nhà máy xí nghiệp.

- Ngày 17/10/1957, Hội nghị Thành ủy về công tác phát triển đảng xác định: củng cố các tổ chức cơ sở đảng là chính, phát triển đảng ở những nơi cần thiết và có điều kiện, trọng tâm là các xí nghiệp quốc doanh. Ngày 24/10/1957, báo Thủ đô Hà Nội cơ quan ngôn luận của Đảng bộ ra số đầu tiên. Cùng với các báo của Trung ương: Nhân dân, Quân đội, đài truyền thanh Hà Nội, Báo Thủ đô Hà Nội trở thành phương tiện góp phần truyền bá sâu rộng các chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước tới mọi tầng lớp nhân dân Thủ đô.

- Ngày 24/11/1957, các tần lớp nhân dân Thủ đô, phấn khởi tham gia bầu cử HĐND thành phố. Đây là cuộc bầu cử đầu tiên sau ngày thủ đô giải phóng. Trên 97% cử tri đã đi bỏ phiếu, HĐND được bầu ra với trên 100 đại biểu đủ các ngành, các giới. Kỳ họp thứ nhất HĐND đã bầu UBHC thành phố gồm 11 vị do Bác sĩ Trần Duy Hưng làm Chủ tịch.

Sau hơn 3 năm giải phóng, mặc dù còn nhiều khó khăn, được sự chỉ đạo trực tiếp, kịp thời của Trung ương Đảng, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hà Nội đã hoàn thành các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa-xã hội của Thủ đô.

- Thực hiện nghị quyết của Trung ương trên cơ sở phân tích tình hình, đặc điểm Hà Nội. Từ ngày 21-4 đến ngày 30-4-1959, Đảng bộ thành phố họp Hội nghị cán bộ toàn Đảng bộ tại nhà hát lớn. Theo chỉ thị của trung ương Hội nghị này có ý nghĩa như một Đại hội Đại biểu của Đảng bộ. Về dự hội nghị có 236 đại biểu thay mặt cho 12.000 đảng viên toàn Đảng bộ. Các đồng chí Nguyễn Duy Trinh, Lê Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Nguyễn Văn Trân, Trần Quốc Hoàn nguyên Bí thư thành ủy đã về dự Hội nghị.

Ngày 25-4-1959, Hội nghị vô cùng phấn khởi được đón Chủ tịch Hồ CHí Minh tới thăm và nói chuyện với đồng bào chiến sĩ Thủ đô. Người nói: “Thủ đô Hà Nội phải làm thế nào để trở thành thủ đô XHCN. Muốn thế, mỗi xí nghiệp, mỗi đơn vị bộ đội, mỗi trường học, mỗi đường phố, mỗi cơ quan và mỗi một nông thôn ngoại thành phải thành một pháo đài của XHCN”. Người còn chỉ rõ: “Đảng viên, đoàn viên thanh niên ở bất cứ đâu, làm bất cứ công việc gì phải thực sự làm gương mẫu…Đảng bộ Hà Nội gương mẫu sẽ góp một phần lớn vào công cuộc đưa miền Bắc tiến lên CNXH, làm cơ sở vững mạnh để đấu tranh giành thống nhất nước nhà”.

- Ngày 5/8/1960, 99,85% cử tri đã nô nức tham gia bỏ phiếu bầu cử Quốc hội khóa II, Hà Nội đã bầu 30 đại biểu trong tổng số 362 đại biểu của Quốc hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh trúng cử với số phiếu cao nhất 99,92%, tại đơn vị bầu cử khu phố Ba Đình.

Nhìn lại trong 3 năm 1958-1960, Đảng bộ và nhân dân Thủ đô đã phấn đấu gian khổ khắc phục khó khăn, căn bản hoàn thành thắng lợi công cuộc cải tạo xã hội chủ nghĩa và bước đầu đẩy mạnh phát triển kinh tế xã hội ở thành phố, đặt nền tảng đầu tiên cho việc xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965).

- Từ 25-2 đến 2-2-1961, Đại hội đại biểu lần thứ II Đảng bộ Thành phố họp tại Nhà hát lớn, dự Đại hội có 310 đại biểu thay mặt cho hơn 2 vạn đảng viên.

Ban chấp hành mới do Đại hội bầu gồm 40 ủy viên, trong đó có 30 ủy viên chính thức và 10 ủy viên dự khuyết. Đồng chí Hoàng Văn Hoan làm Bí thư; các đồng chí Nguyễn Thọ Chân, Trần Minh Việt, Trần Anh Liên làm Phó Bí thư Thành ủy. Sau một thời gian ngắn, đồng chí Nguyễn Lam được Bộ Chính trị quyết định làm Bí thư Thành ủy thay Hoàng Văn Hoan.

- Ngày 26-3-1961, cuộc bầu cử Hội đồng nhân dân thành phố, khóa II thực sự là ngày hội của quần chúng; 99,85% số cử tri Hà Nội tham gia bầu cử. Với thắng lợi của cuộc bầu cử Hội đồng nhân dân, chính quyền Thành phố được xây dựng củng cố vững vàng.

- Từ ngày 1 đến ngày 8-7-1963, Đại hội đại biểu lần thứ III Đảng bộ Thành phố được tiến hành tại Nhà hát lớn thành phố Hà Nội, dự Đại hội có 240 đại biểu thay mặt cho 65.000 đảng viên. Đại hội đã bầu ra Ban chấp hành Đảng bộ mới gồm 29 ủy viên chính thức, 6 ủy viên dự khuyết. Đồng chí Nguyễn Lam được bầu lại làm Bí thư Thành ủy, các đồng chí Nguyễn Tuân, Trần Sâm, Trần Vĩ được bầu làm Phó Bí thư Thành ủy.

- Năm 1964, sau những thất bại ngày càng lớn ở miền Nam, đế quốc Mỹ đẩy mạnh các hoạt động phá hoại miền Bắc, dùng máy bay trinh sát và tàu chiến xâm phạm vùng trời, vùng biển miền Bắc để khiêu khích và thu thập tình báo, chuẩn bị mở rộng chiến tranh ra miền Bắc. Trước tình hình phức tạp và hành động leo thang chiến tranh của đế quốc Mỹ, ngày 27-3-1964, tại Thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh triệu tập hội nghị chính trị đặc biệt. Người thay mặt Đảng, Chính phủ và nhân dân cảnh cáo đế quốc Mỹ và tay sai của chúng: “Nếu chúng liều lĩnh đụng đến miền Bắc, thì nhất định chúng sẽ bị thất bại thảm hại…”.

- Giữa năm 1964, thực hiện lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Thành ủy Hà Nội đã ra Nghị quyết đẩy mạnh cao trào thi đua “mỗi người làm một việc bằng hai vì miền Nam ruột thịt”.

- Ngày 9-8-1964, Thành đoàn Hà Nội đã phát động phong trào  “Ba sẵn sàng” với 26 vạn thanh niên tham gia, từ đó nhanh chóng trở thành phong trào thanh niên rộng lớn trên toàn miền Bắc lên đường chiến đấu giết giặc.

- Cùng với đẩy mạnh sản xuất, nhiều nhà máy mới được xây dựng ở Thủ đô. Đó là nhà máy bóng đèn phích nước Rạng Đông, phân lân Văn Điển, Dệt 8-3…Đại tu ô tô Cự Chính, điện khí Thống Nhất, cơ khí Mai Động, cơ khí Kim Mã, xưởng nông cụ Đông Anh, xưởng cao su tái sinh…, mở rộng và tăng thiết bị cho một số xí nghiệp thuộc ngành cơ khí, dệt, giày vải thuộc Hà Nội quản lý.

Thời kỳ vừa sản xuất vừa chiến đấu, góp phần đánh bại chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất tổ quốc (1965 -1975)

- Ngày 15-8-1965, Thường vụ Thành ủy quyết định chuyển hướng xây dựng và phát triển kinh tế sang thời chiến nhằm phục vụ phát triển nông nghiệp, công nghiệp, đời sống và chiến đấu phòng không… giữ vững ổn định và đảm bảo đời sống, chi viện cho tiền tuyến.

- Ngày 17-7-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi quân và dân cả nước. Đáp ứng yêu cầu của tiền tuyến tổng tiến công và nổi dậy, Hà Nội đã giao số quân bằng cả hai năm 1966 và 1967 cộng lại. Ngành công nghiệp Thủ đô đã động viên 1/3 lực lượng biên chế vào bộ đội. Nhiều xã ngoại thành mỗi năm có hàng trăm thanh niên lên đường.

- Từ ngày 8 đến 14-4-1968, tại Câu lạc bộ Lao động Đại hội đại biểu lần thứ IV Đảng bộ Thành phố được tiến hành, 312 đại biểu thành phố thay mặt cho hơn 52.000 đảng viên của Đảng bộ về dự. Đồng chí Lê Duẩn, Bí thư thứ nhất Ban chấp hành Trung ương đã về dự và nói chuyện với Đại hội… Đại hội đã bầu ra Ban chấp hành Đảng bộ mới gồm 31 ủy viên, trong đó có 24 ủy viên chính thức. Đồng chí Nguyễn Văn Trân được bầu lại làm Bí thư Thành ủy, các đồng chí Trần Sâm, Trần Vĩ được bầu lại làm Phó Bí thư.

- Ngày 2-9-1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu qua đời cùng với cả nước và bạn bè năm châu, Đảng bộ, nhân dân Hà Nội tỏ rõ niềm thương tiếc vô hạn đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Nhà nhà rủ băng tang, người người lặng lẽ, đau buồn, thương tiếc. 17 vạn người đến viếng linh cữu và hàng chục vạn người đến viếng ảnh Người ở quảng trường Ba Đình. Sáng ngày 9-9-1969, hơn 10 vạn cán bộ, nhân dân Thủ đô cùng bộ đội và nhân dân cả nước, các đoàn đại biểu tế đã dự lễ truy điệu vĩnh biệt người với lòng thành kính và biết ơn vô hạn. Khắp các khu phố, hàng chục vạn người đứng lặng lẽ bên loa phóng thanh theo dõi buổi lễ với niềm xúc động sâu sắc.

- Từ ngày 19-4 đến 23-4-1971, Đại hội lần thứ V Đảng bộ Thành phố đã tiến hành tại Câu lạc bộ Lao động, 430 đại biểu thay mặt cho hơn 61.000 đảng viên của Đảng bộ về dự. Đồng chí Phạm Văn Đồng, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ đã về dự Đại hội. Đại hội đã bầu ra Ban chấp hành Đảng bộ gồm 21 ủy viên chính thức và 2 ủy viên dự khuyết. Đồng chí Nguyễn Văn Trân được bầu làm Bí thư Thành ủy, các đồng chí Trần Vĩ, Trần Sâm được bầu làm Phó Bí thư.

- Giữa lúc thành phố đang nỗ lực phấn đấu trên tất cả các lĩnh vực kinh tế-xã hội nhằm tạo ra những chuyển biến mới… thì giặc Mỹ lại mở cuộc chiến tranh phá hoại lần thứ hai đánh phá miền Bắc. Cả thành phố lại bước vào cuộc đọ sức quyết liệt. Ngày 3-2-1972, Thường vụ Thành ủy quyết định đưa một số đơn vị trực chiến và xác định nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu của lực lượng vũ trang Thủ đô.

Đến ngày 4-12-1972, Thành phố có hơn 40 vạn hố cá nhân, hơn 90.000 hầm tập thể và gần 45.000km hào giao thông. So với trước số lượng hầm đã giảm một tỷ lệ đáng kể, nhưng cũng đảm bảo chỗ trú ẩn cho 90 vạn người.

- Đêm mở đầu, Hà Nội bắn rơi một chiếc B52 và 2 máy bay phản lực F4. Chiếc B52 phơi xác ngay trên cánh đồng Phù Lỗ (Đông Anh), 3 giặc lái Mỹ bị bắt sống. Đây là chiếc máy bay B52 đầu tiên bị bắn rơi tại chỗ trên chiến trường Việt Nam. Trong trận đầu, quân và dân miền Bắc đã diệt 7 máy bay Mỹ, trong đó có 3 chiếc B52, 1 chiếc F111. Đài phát thanh Tiếng nói Việt Nam sau 9 phút ngừng lại vang lên tiếng nói dõng dạc báo tin chiến thắng và tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ trước toàn thế giới.

- Ngày 28-12, đồng chí Nguyễn Văn Trân, Bí thư Thành ủy chủ trì cuộc họp đột xuất tại 62 Trần Quốc Toản, để rút kinh nghiệm những hoạt động của thành phố từ 18 đến 28-12 và đề ra biện pháp cấp bách bảo đảm cho chiến đấu và phòng tránh lâu dài. Thường vụ quyết định khẩn trương củng cố hệ thống còi, loa báo động, thông tin liên lạc, đài quan sát từ thành phố xuống cơ sở thôn, xã; động viên cao nhất lực lượng cứu sập, cứu hỏa, cứu thương, tăng cường tổ chức các đội mũi nhọn cơ động khắc phục hậu quả những nơi bị tàn phá nặng.

Góp sức với Hà Nội chiến thắng còn có bộ đội và các địa phương, các tỉnh tổ chức chiến đấu bảo vệ Hà Nội từ xa, hiệp đồng chiến đấu, bủa vây lưới lửa tiêu diệt địch. Nhân dân các tỉnh Hà Tây, Hà Bắc, Vĩnh Phú, Hải Dương… giúp đỡ, cưu mang hàng chục vạn bà con Hà Nội về sơ tán. Đặc biệt, tỉnh Hà Tây đã gấp rút bố trí được 2.000 giường bệnh chăm sóc các nạn nhân sau khi giải phẫu và các nạn nhân cấp cứu.

- Từ ngày 8 đến ngày 12-4-1974 tại câu lạc bộ Lao động, Đại hội đại biểu lần thứ VI Đảng bộ Thành phố họp gồm 516 đại biểu chính thức thay mặt cho hơn 64.000 đảng viên. Đại hội đã biểu dương cố gắng, sự phấn đấu hy sinh to lớn của toàn Đảng bộ và quân dân Thủ đô đã chiến thắng thiên tai, địch họa mà đỉnh cao là đánh thắng trận tập kích bằng máy bay B52 cuối tháng 12-1972 của đế quốc Mỹ.

Đại hội đã bầu Ban chấp hành Đảng bộ mới gồm 51 ủy viên, 35 ủy viên chính thức và 16 ủy viên dự khuyết. Đồng chí Nguyễn Lam được bầu làm Bí thư Thành ủy,các đồng chí Trần Sâm, Trần Vĩ được bầu lại làm Phó Bí thư Thành ủy.

- Ngày 30-4-1975, khi Đài Tiếng nói Việt Nam báo tin Sài Gòn giải phóng, cả Hà Nội đã xuống đường. Suốt những ngày này thành phố rợp cờ hoa và tiếng pháo nổ, hàng chục vạn người đã tràn ngập khắp các phố phường mừng thắng lợi. Ngày 15-5, 70 vạn nhân dân Hà Nội đã mít tinh tại sân vận động Hàng Đẫy, gò Đống Đa, quảng trường nhà hát thành phố, vườn hoa Thống Nhất, vườn hoa Hàng Đậu và khắp các xã ngoại thành chào mừng miền Nam hoàn toàn giải phóng.

- Đến năm 1975, Hà Nội đã có 69.207 đảng viên, chiếm 5% dân số với 1.138 chi bộ, đảng bộ cơ sở.

Thắng lợi vẻ vang của sự nghiệp chống Mỹ cứu nước, cả nước bước vào giai đoạn cách mạng mới, Đảng bộ và nhân dân Hà Nội lại nỗ lực cùng cả nước phấn đấu vươn lên trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam thống nhất xã hội chủ nghĩa.