Làng nghề tò he Xuân La được xem là một trong những làng nghề truyền thống hiếm hoi còn tồn tại và phát triển đến ngày nay, với hình thức truyền nghề chủ yếu theo lối cha truyền con nối. Không chỉ là làng nghề duy nhất của Hà Nội, Xuân La còn là địa phương duy nhất trong cả nước vẫn duy trì nghề nặn tò he truyền thống, trở thành điểm sáng trong bảo tồn văn hóa dân gian.

Ở Xuân La, hầu như người dân đều biết nặn tò he. Từ những nguyên liệu giản dị, qua đôi bàn tay khéo léo, các nghệ nhân đã tạo nên những sản phẩm sống động, từ hình ảnh con vật quen thuộc như chim, cò đến các nhân vật, đồ chơi mang hơi thở đương đại. Nghề truyền thống không chỉ được giữ gìn mà còn được làm mới, thích ứng với thị hiếu của giới trẻ và nhu cầu của thị trường.

Một bước chuyển quan trọng của làng nghề là việc thành lập Câu lạc bộ làng nghề truyền thống tò he Xuân La năm 2009, quy tụ hơn 100 hội viên, trong đó có nhiều nghệ nhân tiêu biểu. Từ đây, hoạt động nghề được tổ chức bài bản hơn, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống.

Dấu ấn đặc biệt được ghi nhận vào tháng 10-2010, khi người dân Xuân La giới thiệu ba tác phẩm tò he kỷ lục tại Trung tâm triển lãm Vân Hồ, gồm rồng thời Lý nặng 300kg, rùa nặng 250kg và mâm ngũ quả nặng 25kg. Những tác phẩm này không chỉ thể hiện kỹ thuật điêu luyện mà còn góp phần quảng bá hình ảnh làng nghề, được Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam trao tặng Cúp kỷ lục về làng nghề nặn tò he duy nhất tại Việt Nam.

Từ năm 2011 đến nay, các hoạt động biểu diễn, trưng bày tò he tại các lễ hội làng nghề luôn thu hút đông đảo người dân và du khách. Không chỉ dừng lại ở thị trường trong nước, sản phẩm tò he Xuân La đã vươn ra nhiều quốc gia như Mỹ, Nhật Bản, Anh, Lào, Campuchia, Trung Quốc. Nhiều nghệ nhân được mời ra nước ngoài biểu diễn, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống ra thế giới.

Trong nhịp sống hiện đại, nghề tò he cũng đối mặt với không ít thách thức, nguy cơ mai một. Tuy nhiên, bằng sự tâm huyết và nỗ lực không ngừng, nhiều nghệ nhân trẻ đã góp phần hồi sinh nghề cổ. Tiêu biểu là những người tiên phong khôi phục các mẫu tò he truyền thống và kỹ thuật làm tò he cổ, đồng thời sáng tạo thêm nhiều sản phẩm mới phù hợp với thị hiếu hiện đại.

Hiện nay, làng nghề Xuân La tích cực phối hợp với các trường học tổ chức hoạt động trải nghiệm, hướng dẫn nặn tò he cho học sinh; tham gia các hội chợ, chương trình quảng bá văn hóa. Những hoạt động này không chỉ góp phần bảo tồn nghề truyền thống mà còn gieo mầm tình yêu văn hóa dân gian cho thế hệ trẻ.

Tò he Xuân La không chỉ là món đồ chơi dân gian giản dị mà còn là biểu tượng sinh động của bản sắc văn hóa dân tộc. Bằng sự kiên trì và sáng tạo, người dân nơi đây đang tiếp tục giữ lửa nghề, gìn giữ “hồn” dân tộc trong từng sắc màu của những con tò he, góp phần làm giàu thêm kho tàng di sản văn hóa Việt Nam.