Được hình thành trên cơ sở sáp nhập nhiều xã cũ thuộc huyện Phú Xuyên, xã Chuyên Mỹ ngày nay mang diện mạo mới - rộng hơn, đông dân hơn và giàu tiềm năng phát triển hơn bao giờ hết. Với diện tích hơn 35 km² và gần 45 nghìn dân, Chuyên Mỹ trở thành một trong những đơn vị hành chính có quy mô lớn, nằm ở cửa ngõ phía Nam Thủ đô, tiếp giáp với tuyến giao thông huyết mạch quốc gia - quốc lộ 1A.

Điểm đến du lịch tại thôn Cựu, xã Chuyên Mỹ, thành phố Hà Nội
Lợi thế về vị trí địa lý không chỉ tạo điều kiện cho giao thương, mà còn đặt Chuyên Mỹ vào trung tâm của trục phát triển gắn kết Hà Nội với các tỉnh phía Nam. Trên vùng đất này, dòng chảy của văn hóa thủ công truyền thống không chỉ được gìn giữ mà đang từng bước được khơi dậy mạnh mẽ, trở thành động lực tăng trưởng kinh tế bền vững.
Tên gọi “Chuyên Mỹ” được lựa chọn để đại diện cho vùng đất sáp nhập, vừa mang tính hệ thống, vừa gìn giữ giá trị cốt lõi, gắn với làng Chuôm - cái nôi của nghề khảm trai, sơn mài lừng danh một thời. Đây không chỉ là địa danh, mà là thương hiệu văn hóa đã vượt khỏi biên giới địa phương, góp phần khẳng định bản sắc xứ Đoài trong tiến trình hội nhập.
Chuyên Mỹ hiện là nơi hội tụ của hàng loạt làng nghề truyền thống có giá trị cao về văn hóa và kinh tế như khảm trai – sơn mài Chuyên Mỹ, mộc mỹ nghệ Tân Dân, may mặc Vân Từ, da giày Phú Yên… Sản phẩm thủ công nơi đây không chỉ có mặt rộng rãi tại thị trường nội địa mà còn chinh phục người tiêu dùng quốc tế, vươn tới các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc. Nhờ đó, làng nghề ngày càng khẳng định vai trò trụ cột trong chiến lược phát triển kinh tế địa phương.
Bên cạnh sản xuất truyền thống, xã đã chủ động chuyển đổi cơ cấu theo hướng kinh tế đa ngành, kết hợp nông nghiệp sạch với phát triển du lịch trải nghiệm. Hoạt động trồng rau, hoa màu, trái cây an toàn theo quy trình hiện đại phục vụ nội đô được kết nối chặt chẽ với chuỗi sản phẩm làng nghề, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và tạo nên hệ sinh thái kinh tế ven đô năng động. Trung tâm giới thiệu sản phẩm làng nghề đã được thành lập, giúp quảng bá thương hiệu OCOP gắn với du lịch làng nghề, nâng cao giá trị sản phẩm.
Không dừng lại ở việc bảo tồn, chính quyền xã đã có nhiều giải pháp hỗ trợ làng nghề phát triển đúng hướng và bền vững. Cụm công nghiệp làng nghề đang được quy hoạch đầu tư, hạ tầng giao thông và điện năng được nâng cấp, các mô hình bán hàng trực tuyến, thương mại điện tử được triển khai với sự hỗ trợ từ địa phương. Đáng chú ý, xã tổ chức các lớp tập huấn bán hàng online, livestream, đưa sản phẩm làng nghề tiếp cận khách hàng trên các nền tảng số một cách hiệu quả, linh hoạt và hiện đại.
Với tầm nhìn dài hạn, xã Chuyên Mỹ đặc biệt coi trọng công tác đào tạo, truyền nghề, tôn vinh nghệ nhân – thợ giỏi, xem đây là lực lượng nòng cốt trong việc giữ lửa cho di sản văn hóa phi vật thể. Song song với đó, xã cũng tích cực đa dạng hóa hình thức truyền nghề, nâng cao năng lực quản trị cơ sở sản xuất, tạo điều kiện để các làng nghề đổi mới công nghệ, cải tiến mẫu mã, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của sản phẩm.
Di sản văn hóa trên địa bàn Chuyên Mỹ cũng là một phần quan trọng trong cấu trúc phát triển. Những di tích như đình Tư Can, đình Giẽ Hạ - kiến trúc cổ từ thời Lê, đền thờ Tổ nghề khảm trai – di tích cấp Quốc gia… là minh chứng sống động cho truyền thống uống nước nhớ nguồn, đồng thời là điểm đến hấp dẫn trong hành trình du lịch làng nghề kết hợp văn hóa tâm linh.
Nhờ chiến lược phát triển đúng hướng, ba điểm đến du lịch làng nghề tại Chuyên Mỹ đã được thành phố Hà Nội công nhận gồm: làng may Vân Từ, làng khảm trai - sơn mài Chuyên Mỹ và làng da giày Phú Yên. Đây là minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và tư duy đổi mới, giữa văn hóa và kinh tế, giữa di sản và sáng tạo, một hướng đi chắc chắn, bền vững và đầy triển vọng trong hành trình phát triển của xã Chuyên Mỹ hôm nay và mai sau.
Trần Nga