Từ một loại cây trồng gắn bó với vùng trũng thấp ven đô, sen đang dần trở thành cây trồng chủ lực mang lại giá trị gia tăng cao cho người dân xã Chuyên Mỹ, nhờ sự chuyển đổi tư duy trong sản xuất nông nghiệp gắn với phát triển du lịch sinh thái và xây dựng thương hiệu sản phẩm đặc trưng.

Bà Nguyễn Thị Toàn (áo nâu cam) chia sẻ cách trồng sen mang lại hiệu quả kinh tế cao
Không chỉ dễ trồng, ít sâu bệnh, thích hợp với điều kiện đất đai tại địa phương, cây sen còn mở ra nhiều cơ hội phát triển đa ngành khi được người dân Chuyên Mỹ định hướng khai thác cả về nông nghiệp, thương mại và văn hóa. Nếu như trước đây, sen chủ yếu được trồng để lấy hạt với giá trị thấp, đầu ra bấp bênh, thì nay, tư duy sản xuất đã thay đổi. Người dân không còn xem sen chỉ là cây nông nghiệp đơn thuần mà đã bắt đầu khai thác các giá trị sâu hơn, từ hoa, lá, thân, củ đến hoạt động trải nghiệm, dịch vụ du lịch.
Mô hình điểm là dự án khuyến nông trồng sen lấy hoa phục vụ làm trà, kết hợp du lịch sinh thái và xây dựng nhãn hiệu chè sen Chuyên Mỹ, được triển khai từ đầu năm 2025 với quy mô 7,5ha, sự tham gia của 10 hộ dân. Dự án do Trung tâm Khuyến nông Hà Nội chủ trì, hướng tới phát triển nông nghiệp sinh thái bền vững, khai thác giá trị bản địa và tăng cường thu nhập cho nông dân.
Người dân địa phương như bà Nguyễn Thị Toàn ở thôn Ngọ chia sẻ, sự thay đổi trong phương thức sản xuất đã đem lại sự chuyển biến rõ nét về thu nhập và cơ hội thị trường. Trồng sen lấy hoa và làm trà không chỉ cho giá trị kinh tế cao hơn mà còn giúp gắn kết với phát triển du lịch, đưa sản phẩm làng nghề vươn xa.
Không chỉ dừng ở sản xuất và chế biến, trong mùa hoa nở, những đầm sen xanh ngát tại Chuyên Mỹ còn trở thành điểm đến hút khách. Du khách đến đây không chỉ để ngắm hoa, chụp ảnh mà còn được trải nghiệm hái sen, uống trà sen và thưởng thức các món ăn dân dã từ sen như xôi sen, chè sen, gỏi ngó sen... Những hoạt động này đã làm sống dậy giá trị truyền thống và góp phần tạo nguồn thu nhập mới, bền vững cho người dân địa phương.
Theo Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, các mô hình trồng sen mới đang được nhân rộng với quy mô gần 60ha, sử dụng các giống sen phù hợp khí hậu và có giá trị kinh tế cao như Bách diệp, Super, Quan âm... Các mô hình này đã cho thu nhập từ 320 đến 360 triệu đồng/ha chỉ trong một mùa hoa, gấp nhiều lần so với trồng lúa hoặc sen lấy hạt truyền thống. Đặc biệt, sen không chỉ để ăn, uống mà còn được ứng dụng vào dược liệu, sản xuất tơ sen, làm đẹp và trang trí, mở ra chuỗi giá trị đầy tiềm năng.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hà Nội Nguyễn Xuân Đại nhận định, việc khai thác cây sen theo hướng đa giá trị là hướng đi đúng, phù hợp với chiến lược phát triển nông nghiệp sinh thái của Thủ đô. Cây sen vừa mang lại lợi ích kinh tế cao, vừa là biểu tượng văn hóa sâu sắc, gắn bó với đời sống tinh thần người Việt.
Trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp Hà Nội sẽ tiếp tục đồng hành cùng xã Chuyên Mỹ trong việc nâng cao năng lực sản xuất, cung ứng giống sen chất lượng cao, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP và mở rộng thị trường tiêu thụ. Bên cạnh đó, công tác đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là lớp trẻ kế thừa nghề truyền thống trồng sen và chế biến sản phẩm từ sen, cũng sẽ được đặc biệt chú trọng.
Chặng đường phát triển nông nghiệp sinh thái của xã Chuyên Mỹ sẽ không chỉ dừng lại ở những cánh đồng sen trổ hoa, mà còn là hành trình nâng tầm sản phẩm nông nghiệp gắn với văn hóa, góp phần xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, làm đẹp thêm bức tranh nông thôn Hà Nội thời kỳ chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên nông nghiệp xanh, thông minh và bền vững.
Trần Nga