Tăng cường vai trò lãnh đạo, hoàn thiện cơ chế phối hợp thực hiện công tác hòa giải

Thực hiện Chỉ thị số 15-CT/TU ngày 13-9-2022 của Thành ủy Hà Nội về tăng cường công tác hòa giải ở cơ sở trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ngày 11-7-2025, UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 184/KH-UBND triển khai thực hiện Chỉ thị với nội dung, nhiệm vụ cụ thể, toàn diện.

Kế hoạch xác định rõ các mục tiêu trọng tâm: tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, trách nhiệm của chính quyền, vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác hòa giải; nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên; phát huy hiệu quả các phong trào thi đua yêu nước; nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong giải quyết tranh chấp, mâu thuẫn tại cộng đồng dân cư.

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm: (1) Tiếp tục tuyên truyền, phổ biến Chỉ thị số 15-CT/TU ngày 13-9-2022 của Thành ủy và các văn bản hướng dẫn về công tác hòa giải ở cơ sở do Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố, Sở Tư pháp và UBND cấp xã chủ trì thực hiện hằng năm; (2) Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý Nhà nước của chính quyền địa phương 2 cấp đối với công tác hòa giải: Rà soát, điều chỉnh văn bản pháp luật. Xây dựng mô hình "Tổ hòa giải 5 tốt". Kiện toàn đội ngũ hòa giải viên, đảm bảo mỗi thôn, tổ dân phố có 01 tổ hòa giải. Tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ. 100% tổ hòa giải được phát miễn phí ấn phẩm Pháp luật và Xã hội. Hướng dẫn, bố trí kinh phí và kiểm tra việc sử dụng. Khen thưởng tổ hòa giải, hòa giải viên xuất sắc; (3) Ứng dụng công nghệ thông tin trong việc nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở: Phát triển chuyên mục "Hòa giải ở cơ sở", số hóa tài liệu. Tiếp nhận, xử lý thông tin 2 chiều. Xây dựng chuyên mục hòa giải ở cơ sở trên Cổng/Trang thông tin điện tử tại cơ quan, đơn vị; (4) Thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp khác: Tổ chức hội nghị, diễn đàn, trao đổi kinh nghiệm. Huy động nguồn lực xã hội hỗ trợ hòa giải. Phát huy vai trò công an xã trong hòa giải vụ việc phức tạp. Sử dụng hiệu quả hương ước, quy ước. Tăng cường tiếp dân, giải quyết khiếu nại. Thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở. Giám sát công tác hòa giải.

UBND thành phố giao, Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp, hướng dẫn thực hiện kế hoạch. Sở Văn hóa và Thể thao tuyên truyền, thực hiện hương ước, quy ước. Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội, Báo Hà Nội mới, Báo Kinh tế & Đô thị tuyên truyền pháp luật về hòa giải. Công an thành phố chỉ đạo công an xã phối hợp hòa giải vụ việc phức tạp. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố phối hợp theo dõi, kiểm tra, tuyên truyền, vận động Nhân dân. đào tạo, hỗ trợ hòa giải viên; UBND cấp xã xây dựng Kế hoạch triển khai tại địa phương, đảm bảo cơ sở vật chất, tổ chức tập huấn.

Đồng thời, đề nghị Tòa án nhân dân thành phố, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố, Hội Luật gia thành phố, Đoàn Luật sư thành phố phối hợp với Sở Tư pháp đào tạo, hỗ trợ hòa giải viên; HĐND thành phố và cấp xã phối hợp thực hiện, giám sát, đảm bảo kinh phí.

Kế hoạch này thay thế Kế hoạch số 351/KH-UBND ngày 30-12-2022 nhằm cập nhật yêu cầu mới khi chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, bảo đảm tính kế thừa, thống nhất trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện.

Đổi mới, nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới

Song song với đó, ngày 10-7, UBND Thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 183/KH-UBND triển khai thực hiện Đề án "Nâng cao năng lực đội ngũ hòa giải viên ở cơ sở" trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2025-2030, theo Quyết định số 315/QĐ-TTg ngày 17-4-2024 của Thủ tướng Chính phủ. Đây là nội dung quan trọng nhằm cụ thể hóa mục tiêu đổi mới, nâng cao chất lượng và chuyên nghiệp hóa hoạt động hòa giải ở cơ sở trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Kế hoạch đặt mục tiêu cụ thể: đến năm 2030, 100% tổ hòa giải được kiện toàn đúng quy định; 100% tập huấn viên, hòa giải viên được tập huấn và có tài liệu; 90% trở lên hòa giải viên được bồi dưỡng kỹ năng (100% với người mới trong 6 tháng); ít nhất 10% tổ hòa giải có hỗ trợ chuyên môn từ lực lượng pháp lý, luật sư, công an; phấn đấu đến hết năm 2030, tỷ lệ hòa giải thành trên phạm vi toàn thành phố đạt từ 90% trở lên; đến hết năm 2030, ít nhất 60% đơn vị xã, phường đạt yêu cầu của mô hình "Xã, phường điển hình về hòa giải ở cơ sở"; mô hình "Tổ hòa giải 5 tốt".

Lộ trình triển khai chia thành hai giai đoạn: Giai đoạn 1 (2025-2026): Tập huấn, cấp tài liệu, sơ kết; giai đoạn 2 (2027-2030): Tập huấn nâng cao, kiểm tra, tổng kết.

Kế hoạch bao gồm 08 nội dung trọng tâm: Hướng dẫn, xây dựng mô hình điểm "Tổ hòa giải 5 tốt", "xã/phường điển hình"; kiện toàn và nâng cao năng lực đội ngũ tập huấn viên; củng cố đội ngũ hòa giải viên tại cơ sở; bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý nhà nước cho lãnh đạo xã, phường; tăng cường truyền thông, số hóa tài liệu, phổ biến trên mạng xã hội; huy động lực lượng chuyên môn pháp lý và xã hội tham gia hỗ trợ hòa giải; tổ chức các diễn đàn, hội nghị chia sẻ kinh nghiệm và hội thi hòa giải viên giỏi; kiểm tra, sơ kết, tổng kết, khen thưởng định kỳ và đột xuất.

Việc triển khai sẽ huy động sự vào cuộc của các sở, ngành, đoàn thể: Sở Tư pháp chủ trì, điều phối, kiểm tra, tổng hợp, báo cáo; Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp truyền thông, ứng dụng công nghệ thông tin; Công an Thành phố, Bộ Tư lệnh Thủ đô hỗ trợ chuyên môn, lồng ghép nhiệm vụ; Mặt trận Tổ quốc các cấp phối hợp tuyên truyền, vận động, kiểm tra; UBND xã/phường triển khai tại địa phương, bố trí nguồn lực; Hội Luật gia, Đoàn luật sư, Tòa án, Viện kiểm sát tham gia bồi dưỡng, hỗ trợ chuyên môn.

Việc triển khai đồng bộ các kế hoạch nêu trên thể hiện quyết tâm chính trị và hành động cụ thể của Thành phố Hà Nội trong việc xây dựng nền hành chính phục vụ nhân dân, phát huy dân chủ ở cơ sở, giữ gìn trật tự xã hội và thúc đẩy hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Thành công của công tác hòa giải không chỉ là thước đo của sự ổn định mà còn là biểu hiện sinh động của chính quyền gần dân, vì dân trong thực tiễn.

Nguyễn Như Quyền