Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn trình bày báo cáo tại kỳ họp

Theo báo cáo của UBND thành phố Hà Nội, tính đến nay đã có 69 văn bản triển khai Luật Thủ đô được ban hành. Trong đó, thành phố đã ban hành được 66 văn bản triển khai thi hành Luật Thủ đô (gồm 56 nghị quyết quy phạm pháp luật, 6 nghị quyết cá biệt của HĐND thành phố, 3 quyết định quy phạm và 1 quyết định cá biệt của UBND thành phố).

Trong số văn bản đã được ban hành, có nhiều nghị quyết, quyết định quan trọng, có tác động sâu rộng đến mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội của Thủ đô, như các quy định về công tác quản lý, phát triển đội ngũ công chức, viên chức; khai thác, quản lý các nguồn lực về đầu tư, quản lý tài sản công, đất đai, môi trường, các công trình văn hóa… Đặc biệt là các quy định về phát triển khoa học công nghệ. Hiện nay, các sở, ngành thành phố tiếp tục nghiên cứu, xây dựng 38 văn bản để trình ban hành, đồng bộ với việc nghiên cứu xây dựng Luật Thủ đô sửa đổi.

Tuy nhiên, quá trình triển khai thi hành Luật Thủ đô và các văn bản quy định chi tiết vẫn còn tồn tại một số khó khăn, vướng mắc, hạn chế.

Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, qua rà soát đánh giá, Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 với 7 chương, 54 điều đến nay đã có 5 điều bị bãi bỏ toàn bộ; 10 điều bị bãi bỏ một phần, sửa đổi, bổ sung về nội dung.

Các điều đang có hiệu lực thì nhiều nội dung không còn là cơ chế đặc thù, vượt trội, do các luật, nghị quyết ban hành sau đã kế thừa đưa vào quy định của pháp luật và có nội dung quy định thuận lợi hơn; một số quy định đặc thù hiện nay cho các địa phương, quy định đặc thù cho một số dự án lớn, quan trọng đã có những cơ chế, chính sách rất thuận lợi, vượt trội để triển khai thực hiện.

Đồng thời, một số điều khoản không còn phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc sáp nhập, thay đổi địa giới hành chính các tỉnh (như quy định về vùng Thủ đô).

Quy định của Luật Thủ đô hiện hành cần kịp thời thể chế hóa những chủ trương, chính sách lớn của Đảng theo tinh thần dự thảo văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, 7 nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị trong thời gian qua, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVIII, giải quyết triệt để 5 “điểm nghẽn” của Thủ đô, hướng tới việc hoàn thiện thể chế đặc biệt, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô; đưa thể chế, pháp luật về Thủ đô trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển, tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “hai con số”.

Tổng hợp kết quả rà soát, đánh giá cho thấy, phần lớn nội dung trong 49 điều đang có hiệu lực cần thiết phải sửa đổi, bổ sung cơ bản nội dung của 34 điều và cập nhật thêm nhiều nội dung mới cần đưa vào quy định trong Luật Thủ đô.

UBND thành phố đã chỉ đạo rà soát, nghiên cứu, bước đầu đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Thủ đô hiện hành và bổ sung cơ chế, chính sách mới gồm 4 nhóm nội dung lớn với 31 cơ chế, chính sách cụ thể được xây dựng trong Đề cương dự thảo Luật với 5 chương, 41 điều.

Từ kết quả rà soát, thành phố đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Thủ đô theo hướng tăng cường phân quyền toàn diện, trao quyền chủ động cao hơn cho chính quyền thành phố trong các lĩnh vực then chốt như tổ chức bộ máy, quản lý ngân sách, phê duyệt đầu tư, phát triển hạ tầng và khai thác tài nguyên. Đồng thời, thành phố kiến nghị được chủ động ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù, áp dụng tiêu chuẩn riêng, thí điểm mô hình mới trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị đô thị hiện đại.

Một trong những định hướng quan trọng là xây dựng thể chế cho phép Thủ đô chủ động thử nghiệm các mô hình phát triển mới như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, kinh tế ban đêm, đồng thời phát triển các khu vực động lực như Hòa Lạc theo hướng đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt về khoa học công nghệ và giáo dục đào tạo.

Đối với liên kết vùng, thành phố đề xuất hoàn thiện cơ chế điều phối với vai trò dẫn dắt của Hà Nội, thiết lập thiết chế điều phối đủ mạnh và xây dựng Quỹ phát triển vùng Thủ đô nhằm tăng cường kết nối hạ tầng, phân bổ nguồn lực và xử lý các vấn đề liên vùng như môi trường, giao thông, an toàn thực phẩm.

Việc kiến nghị sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ nhằm tháo gỡ những rào cản hiện hữu mà còn hướng tới xây dựng một khuôn khổ pháp lý đặc thù, vượt trội, tạo lợi thế cạnh tranh và dư địa phát triển cho Thủ đô trong giai đoạn mới, qua đó khẳng định vai trò trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và đổi mới sáng tạo của cả nước.

Bảo Vy - Thanh Thủy