Đền Và hay còn gọi là Đông Cung tọa lạc tại tổ dân phố Vân Gia, phường Trung Hưng, thị xã Sơn Tây là một cung trong tứ cung của xứ Đoài thờ Tản Viên Sơn Thánh - vị thần đứng đầu trong Tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt. Đền Và được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia năm 1964 và lễ hội Đền Và được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia năm 2016.

Đồng chí Ngô Đình Ngũ, Phó Bí thư Thị uỷ, Chủ tịch UBND thị xã phát biểu khai mạc lễ hội Đền Và

Xuân Quý Mão 2023, Đền Và mở lễ hội chính với tâm điểm là lễ rước long ngai bài vị Tam vị Đức Thánh Tản qua sông Hồng sang đền Ngự Dội thuộc xã Vĩnh Ninh - huyện Vĩnh Tường - tỉnh Vĩnh Phúc để tế lễ. Lễ hội thu hút sự tham gia của các làng: Vân Gia, Nghĩa Phủ, Mai - Đạm Trai,  Thanh Trì, Ái Mỗ (phường Trung Hưng); Phú Nhi (phường Phú Thịnh), Phù Sa (phường Viên Sơn), thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội cùng thôn Duy Bình, xã Vĩnh Ninh, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Đây là lần thứ 8 lễ hội Đền Và được phục dựng với nghi lễ rước kiệu Thánh qua sông Hồng. Lễ hội Đền Và còn là cầu nối giữa hiện tại - quá khứ - tương lai, giữa nhân dân 2 vùng: Sơn Tây, Hà Nội – Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc, là dịp nhân dân hai bên bờ sông Hồng được giao lưu văn hóa, củng cố và tăng cường khối đoàn kết cộng đồng, xiết chặt tình đoàn kết gắn bó.

Qua đó, thể hiện niềm tin và lòng tôn kính của nhân dân đối với công đức của Tản Viên Sơn Thánh; bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa lịch sử truyền thống của dân tộc; đồng thời giới thiệu những giá trị đặc sắc của di tích Đền Và và lễ hội Đền Và đến với du khách thập phương.

Lễ hội Đền Và được tổ chức từ ngày 14 đến ngày 17 tháng Giêng âm lịch. 

Phan Hương