Khu vực bảo vệ di tích được xác định theo biên bản và bản đồ khoanh vùng các khu vực bảo vệ di tích trong hồ sơ. UBND các cấp nơi có di tích được xếp hạng trong phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn của mình  thực hiện việc quản lý nhà nước đối với di tích theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa. Nghiêm cấm mọi hoạt động liên quan tới việc xây dựng, khai thác trong khu vực di tích đã được khoanh vùng. Việc cụm di tích đền Măng Sơn, đình Sơn Trung và đình Sơn Đông được xếp hạng cấp quốc gia sẽ tạo cơ sở pháp lý để chính quyền và nhân dân địa phương thực hiện hiệu quả hơn nữa công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa.

Đền Măng Sơn thờ Tản Viên Sơn Thánh - vị thần đứng đầu trong hàng “tứ bất tử” của tín ngưỡng dân gian Việt Nam, lễ hội truyền thống của đền được tổ chức vào ngày 7 tháng Giêng hàng năm. Xưa kia lễ hội có sự tham gia của 5 xã thuộc tổng Phúc Thọ, trong mâm hoa quả dâng cúng Thánh không thể thiếu mít xanh hay còn gọi là mít chiêm, còn trong mâm cỗ mặn không thiếu món thịt thú rừng lễ Thánh. Vào ngày hội, 5 tổng làng gồm Sơn Đông, Sơn Trung (thị xã Sơn Tây), Tường Phiêu, Trạch Lôi (Phúc Thọ), Thuần Mỹ (Ba Vì) cử các đại diện mang lễ về tụ tập ở Đình Sơn Trung. Hình dáng lễ vật là một hộp quả hình lục lăng chồng 8 tầng do 4 người khiêng. Trai đinh các xã về đông đủ ở đình được Ban tổ chức cắt cử rước 3 cỗ kiệu trong đặt long ngai bài vị của Tam vị Đức Thánh Tản lên Đền Măng Sơn, cứ 8 người đóng 1 kiệu, đi bên ngoài là 1 người cầm lọng, 1 người cầm cờ múa dẫn đường, 1 người đánh trống khẩu dẹp đám, thành 1 cỗ. Cuộc tế ở đền Măng Sơn nhằm tưởng nhớ công ơn của Đức Thánh Tản Viên - người đã có công trị thủy, bảo vệ mùa màng để người dân có cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Như vậy đến nay, toàn Thị xã có 80/244 di tích đã được xếp hạng. Trong đó, có 35 đình, 15 chùa, 9 đền, 1 Thành cổ, 1 cổng làng, 1 làng cổ, 4 miếu, 1 lăng, 10 nhà cổ, 1 địa điểm lưu niệm Bác Hồ, 1 Văn Miếu, 1 nhà thờ.

Trong thời gian tới thị xã Sơn Tây tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về giá trị của các di sản văn hóa đến mọi tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ. Đối với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích, Thị xã sẽ ưu tiên tu bổ các di tích đã xuống cấp nghiêm trọng; khuyến khích sự đóng góp của các tổ chức, cá nhân theo đúng các quy định của Luật Di sản văn hóa.

Bên cạnh đó, thị xã Sơn Tây sẽ tăng cường công tác kiểm tra, quản lý di tích gắn chặt với trách nhiệm và cuộc sống của người dân. Thực hiện hiệu quả công tác bảo tồn tôn tạo và phát huy giá trị di tích Làng cổ ở Đường Lâm, Thành cổ Sơn Tây… nhân rộng các mô hình làm du lịch cộng đồng.

Đặc biệt, Sơn Tây sẽ tổng hợp đề xuất danh mục bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn thị xã. Từng phần việc sẽ được thực hiện theo đúng lộ trình, có trọng tâm, trọng điểm góp phần gìn giữ nét văn hóa độc đáo vùng đất cổ phía Tây Hà Nội.

Phan Thanh