PGS. TS. NGƯT Nguyễn Xuân Hòa phát biểu tại Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Quyết định 281 ngày 22/4/2014 của Thủ tướng Chính phủ

Ông sinh năm 1937, tại Thanh Hóa, thuộc khu IV cũ. Đây cũng là nơi hứng chịu nhiều đạn bom của Pháp và Mỹ trong hai cuộc kháng chiến của dân tộc. Có lẽ hào khí quê hương đã thấm đẫm vào huyết mạch và tạo cho ông một sức bền hiếm thấy.

Khởi nghiệp từ một cán bộ phiên dịch ở nông trường Tây Hiếu (Nghĩa Đàn, Nghệ An) nhưng PGS. TS Nguyễn Xuân Hòa lại có duyên với nghề giáo. Bởi thế, sau 2 năm công tác ở nông trường Tây Hiếu, ông được chuyển sang ngành giáo dục, về công tác tại trường Bổ túc Ngoại ngữ Hà Nội ở Gia Lâm, sau đó là trường Bổ túc Ngoại ngữ Thanh Xuân Hà Nội (nay là Trường Đại học Hà Nội), làm giảng viên từ năm 1962 đến 1978. Từ năm 1978 đến 1998, ông là giảng viên trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội). Năm 1998, ông nghỉ hưu, trước đó một năm ông bảo vệ thành công luận án Phó Tiến sĩ Ngôn ngữ học (nay là Tiến sĩ). 

Nghỉ hưu được 5 năm, ông tham gia công tác xã hội ở khu dân cư, làm tổ trưởng tổ dân phố hai nhiệm kỳ (2003 - 2007), rồi làm Trưởng Ban Công tác Mặt trận phụ trách 9 tổ dân phố, khu dân cư số 7, phường Thanh Xuân Bắc. Do có quan hệ công tác gần gũi với các cán bộ mặt trận của phường, ông Nguyễn Xuân Hòa học hỏi ở họ sự nhiệt tình công tác vì cộng đồng, cách tổ chức vận động quần chúng thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội ở địa phương. Qua đó, ông đã trở thành một cán bộ phường được nhiều người yêu mến, tin tưởng.

Năm 2013, Hội Khuyến học phường cần một nhân sự chuyên trách ở vị trí Chủ tịch Hội, ông Nguyễn Xuân Hòa được tín nhiệm giữ vị trí này. Từ năm 2013 đến nay, trên cương vị Chủ tịch Hội Khuyến học phường Thanh Xuân Bắc, ông Hòa cùng Ban Chấp hành và các chi hội trưởng khuyến học đã đưa công tác khuyến học, khuyến tài của phường đi vào nền nếp; tham mưu cho Đảng ủy phường ra Nghị quyết về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác khuyến học, khuyến tài trên địa bàn. Hoạt động khuyến học, khuyến tài của phường Thanh Xuân Bắc ngày càng đi vào cuộc sống, đến từng khu dân cư, được cấp ủy chi bộ và hệ thống chính trị  khu dân cư coi trọng.

Đây là thời gian ông bộc lộ những mặt mạnh về khả năng tổ chức và phong cách “dân vận khéo” trong công tác vận động học tập thường xuyên, học tập suốt đời đối với người lớn. Nhờ vào uy tín cá nhân cũng như phương hướng hoạt động đúng đắn của Hội, ông nhận được sự hưởng ứng tích cực từ phía các chi hội khuyến học và các gia đình ở khu dân cư. Riêng năm 2019, sau khi tổ chức ký kết Chương trình phối hợp giữa Hội Khuyến học với Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp phụ nữ, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Người cao tuổi phường, Hội Khuyến học đã chủ trì phối hợp tổ chức thành công 8 hội nghị, tọa đàm về vận động học tập thường xuyên, học tập suốt đời đối với người lớn ở cấp phường và 6 hội nghị, tọa đàm ở khu dân cư, tạo hiệu ứng xã hội tích cực, lan tỏa trong phạm vi toàn phường.

Sau những buổi tọa đàm đó đã có nhiều chuyển biến tích cực, việc vận động các hộ gia đình tham gia vào Hội Khuyến học có thuận lợi hơn. Kết quả, tính đến tháng 11/2020, tổng số hội viên khuyến học toàn phường được nâng lên 550 hội viên, tăng 119 hội viên so với năm 2019, tạo được tác dụng tích cực trong các hoạt động khuyến học, khuyến tài ở 17 tổ dân phố trong toàn phường.

Trong quá trình hơn 8 năm tham gia hoạt động trên cương vị Chủ tịch Hội Khuyến học phường, ông Nguyễn Xuân Hòa đóng vai trò quan trọng, góp phần đưa Hội Khuyến học phường trở thành Hội đầu tiên trong phường chủ động phối hợp với các Hội (Hội CCB, Hội Liên hiệp Phụ nữ) cùng chung tay làm tốt công tác vận động quần chúng thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ở địa phương, mang lại nhiều kết quả đáng ghi nhận. Cụ thể, nhân Ngày Môi trường thế giới (5/6/2020), Hội Khuyến học phường đã phối hợp với Hội Liên hiệp Phụ nữ tổ chức tuyên truyền về ý thức bảo vệ môi trường xanh – sạch – đẹp trong cộng đồng, tuyên truyền không dùng nilon, góp phần giải quyết ô nhiễm nhựa, bảo vệ môi trường sống. Đồng thời, Hội mở lớp học nghề miễn phí đầu tiên làm các đồ lưu niệm từ rác thải nhựa trong, thu hút hơn 200 lượt người đến học.

Đặc biệt, ông cũng là người góp phần quan trọng tổ chức thành công Hội nghị biểu dương và trao thưởng cho 43 tập thể, đơn vị, gia đình, cá nhân học tập tiêu biểu trong phong trào XDXHHT giai đoạn 2016 - 2020 của phường. Tổng số tiền thưởng là 10,3 triệu đồng.

Mặc dù bận nhiều công việc chuyên môn và công tác Hội Khuyến học, kiêm nhiệm Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội Ngôn ngữ học Hà Nội, PGS. TS Nguyễn Xuân Hòa vẫn dành một góc cuộc đời mình cho văn chương, tham gia Hội Nhà văn Hà Nội. Thi thoảng vẫn gặp những bài viết phê bình hoặc dịch thuật của ông đăng trên sách, báo với một phong cách tươi trẻ, đầy tính nhân văn. Đọc các bài viết ấy, người đọc không thấy một chút nào bóng dáng của tuổi già phất phơ trên đầu ngọn bút của ông mà chỉ thấy một tâm hồn tràn trề sức sống, nhiệt huyết và chí tình. Cả trong hoạt động chuyên môn và cả trong cuộc đời, ông luôn hòa mình với các thế hệ trẻ, gắn bó và gần gũi với mọi thế hệ. Đó phải chăng là nguyên cớ giúp cho ông trẻ mãi không già.

Đến bây giờ, ông vẫn là người thầy luôn năng nổ, đồng hành cùng lớp trẻ. Cuộc đời của ông đã có nhiều đóng góp trong hoạt động chuyên môn và hoạt động xã hội và nhận được nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Ba (năm 1985), Nhà giáo ưu tú (năm 2008), Bằng khen của Chủ tịch UBND TP Hà Nội về thành tích hoạt động kỷ niệm 1000 năm Thăng Long – Hà Nội (2011).

Với những sáng tạo, hoạt động không mệt mỏi ấy, năm 2020, ông được bình chọn là 1 trong số 196 đại biểu trí thức tiêu biểu, nhà khoa học, văn nghệ sĩ cả nước, được nhận Bằng khen của Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng và quà tặng của Thủ tướng Chính phủ nhân Kỷ niệm 90 năm Ngày truyền thống ngành Tuyên giáo của Đảng (01/8/1930 – 01/8/2020).

Hải Hà