Hình thành và phát triển từ 400 năm trước và đến nay Làng nghề Phú Vinh, Phú Nghĩa vẫn nổi tiếng với nghề mây, tre, giang đan xuất khẩu. Từ lòng yêu nghề truyền thống của con người nơi đây, lớp trước dạy cho lớp sau, mà làng nghề mây tre đan Phú Vinh được gìn giữ và phát triển ngày càng mạnh mẽ đến nay. Đây cũng là một trong những địa phương có nhiều người được phong tặng danh hiệu nghệ nhân, nghệ nhân ưu tú với hơn 20 người. Cùng với những chính sách tạo điều kiện để bảo tồn, gìn giữ và phát huy làng nghề truyền thống thì lãnh đạo chính quyền xã Phú Nghĩa luôn khẳng định thế hệ những người nghệ nhân cao tuổi chính lực lượng quan trọng trong giữ gìn và phát huy những nét tinh hoa của làng nghề và gìn giữ nét văn hóa truyền thống, đặc trưng của quê hương. Trong đó Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Văn Tĩnh là một trong những người nghệ nhân tiêu biểu cho hoạt động này. Sinh ra và lớn lên trong gia đình có bố là nghệ nhân làng nghề, nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh cùng anh chị em trong gia đình từ nhỏ đã được bố mẹ truyền dạy nghề. Vì thế đến nay 60 tuổi đời, nhưng nghệ nhân Tĩnh đã có gần 50 năm gắn bó, đam mê, nhiệt huyết với nghề, mây tre đan.

Nghệ nhân kể, khi 9-10 tuổi, ông đã tự hỏi tại sao người thợ trong làng lại có thể làm ra được những sản phẩm đẹp đến vậy từ sợi mây, sợi giang? Thế là ông quyết tâm theo học nghề từ bố. Đến năm 17 tuổi ông đã nắm được các lối đan, hiểu được quy trình đan, biết pha chế nguyên liệu để hoàn thiện từng loại sản phẩm… Năm 1984, ở tuổi 23, ông tham gia học lớp thiết kế mẫu tại Trường Thủ công Mỹ nghệ Hà Tây. Sau khi học xong, ông về làm việc tại Tổ thiết kế mẫu của Hợp tác xã Mây tre đan Phú Vinh. Đến năm 1986, ông đã có giải thưởng đầu tiên là Huy chương vàng sản phẩm thủ công mỹ nghệ do Liên hiệp Hợp tác xã Tiểu thủ công nghiệp Trung ương trao tặng… Đây là dấu ấn quan trọng trong hành trình làm nghề của ông. Từ đó, với đam mê cháy bỏng, đôi bàn tay khéo léo và sự sáng tạo không ngừng, ông đã làm ra nhiều tác phẩm “để đời”. Năm 2009, ông Nguyễn Văn Tĩnh được UBND thành phố Hà Nội phong tặng danh hiệu nghệ nhân và đến năm 2013 thì được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú.

 Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Văn Tĩnh, làng nghề Phú Vinh, xã Phú Nghĩa đã tạo ra hàng nghìn sản phẩm mây tre độc đáo, xuất khẩu ra nhiều nước trên thế giới

Cũng bởi luôn đau đáu với sự tiếp nối gìn giữ nghề truyền thống của gia đình, của quê hương mà Nghệ nhân Tĩnh đã dành nhiều tâm huyết và thời gian cho việc dạy nghề, truyền nghề cho thế hệ trẻ không chỉ ở trong xã, trong huyện mà ông còn đến nhiều các tỉnh thành khác để dạy nghề. Trong gia đình, ngay từ nhỏ nghệ nhân Tĩnh đã truyền dạy và rèn giũa những kỹ thuật của nghề cho các con, vì thế cả 02 con trai của ông đều đã được phong nghệ nhân từ khi còn rất trẻ. Trong đó, anh Nguyễn Phương Quang con trai út, được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân năm 2012. Năm 2016, anh lại vinh dự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú, là nghệ nhân trẻ tuổi nhất ở làng nghề Phú Vinh. Bởi thế, đến xã Phú Nghĩa, hỏi gia đình nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh, ai cũng biết bởi đó là một trong những gia đình tiêu biểu với 3 thế hệ, 4 nghệ nhân tài hoa trong lĩnh vực mây, tre, giang đan. Công ty TNHH Mây tre đan Việt Quang sản xuất mây tre xuất khẩu Việt Quang của gia đình Nghệ nhân cũng luôn nhộn nhịp với những đơn đặt hàng trong nước và quốc tế, giải quyết nhiều việc làm cho lao động địa phương.

Tự hào về nghề truyền thống của gia đình và quê hương, nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh cho biết: “Mây, tre, giang đan không đơn thuần là một nghề kiếm sống mà còn chứa đựng niềm đam mê, chúng tôi hài lòng với những việc đã và đang làm. Tuy vậy, cả gia đình xác định sẽ phải phấn đấu nhiều hơn nữa bởi giỏi nghề thôi chưa đủ mà phải chinh phục được thị trường. Đây chính là yếu tố sống còn với nghề và với làng nghề”. Bởi vậy, Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Văn Tĩnh cũng như các nghệ nhân trong gia đình ông chưa bao giờ thỏa mãn với những sản phẩm đã làm ra mà luôn nghiền ngẫm, tìm tòi, tạo tác những mẫu mới, đặc biệt là nghiên cứu kết hợp giữa mây, tre, giang với các chất liệu sắt, gốm và sơn mài vv, để tạo nên nhiều tác phẩm mới lạ, độc đáo và tinh xảo.

60 năm tuổi đời, gần 50 năm đam mê với nghề, đã tạo ra hàng nghìn sản phẩm mây tre độc đáo, được xuất khẩu ra nhiều nước trên thế giới; đã đạt hàng trăm giải thưởng lớn tại các triển lãm mỹ thuật trong và ngoài nước, các cuộc thi sáng tạo sản phẩm làng nghề thủ công; dù tóc đã pha sương, bước chân nhiều khi cũng đã mỏi, nhưng tình yêu nghề, đam mê với nghề mây tre đan trong nghệ nhân ưu tú Nguyễn Văn Tĩnh như vẫn còn nguyên vẹn. Ông đã được nhận nhiều bằng khen, giấy khen của các cấp, các ngành, mới đây nhất, ngày 18-5-2023, ông được UBND huyện Chương Mỹ biểu dương, khen thưởng là người người cao tuổi tiêu biểu làm kinh tế giỏi giai đoạn 2018 - 2023.

 Hân Vũ