Hà Nội là địa phương có quy mô giáo dục lớn nhất cả nước, với hệ thống cơ sở giáo dục đa dạng, đầy đủ các cấp học, loại hình và phương thức đào tạo. Trong những năm qua, giáo dục và đào tạo Thủ đô đã đạt nhiều kết quả quan trọng, giữ vững vai trò trung tâm giáo dục lớn của cả nước, với chất lượng giáo dục đại trà ổn định ở mức cao, giáo dục mũi nhọn tiếp tục dẫn đầu, chuyển đổi số đạt nhiều kết quả tích cực và giáo dục nghề nghiệp từng bước khẳng định vai trò nòng cốt trong đào tạo nhân lực kỹ năng.

Tuy nhiên, đặt trong yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của Thủ đô, cũng như so sánh với các hệ thống giáo dục tiên tiến trong khu vực và thế giới, giáo dục Hà Nội vẫn đứng trước những thách thức mang tính cấu trúc và hệ thống. Chất lượng giáo dục giữa các khu vực còn chênh lệch; năng lực sáng tạo, thực hành, kỹ năng giải quyết vấn đề của học sinh chưa theo kịp yêu cầu mới; công tác quản lý, quy hoạch mạng lưới trường học, chuyển đổi số và phát triển đội ngũ nhà giáo còn những hạn chế; sự liên thông giữa các bậc học và giữa giáo dục với thị trường lao động chưa thực sự hiệu quả.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW được xác định là yêu cầu cấp thiết, có ý nghĩa quyết định nhằm thống nhất nhận thức, định hướng hành động và tạo đột phá cho phát triển giáo dục và đào tạo Thủ đô trong giai đoạn mới.

Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội xác định phát triển giáo dục và đào tạo là nhiệm vụ chính trị trọng yếu, lâu dài, là khâu đột phá chiến lược hàng đầu trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô. Giáo dục và đào tạo được tiếp cận theo tư duy đổi mới căn bản, toàn diện, coi đây vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Việc triển khai Chương trình hành động được tổ chức theo cách tiếp cận đồng bộ, tích hợp và liên thông với các nghị quyết chiến lược của Trung ương, bảo đảm không chồng chéo, phân tán nguồn lực, đồng thời đề cao tính khả thi, hiệu quả và bền vững. Đổi mới thể chế, cơ chế, chính sách và phương thức quản trị giáo dục được xác định là khâu đột phá then chốt, gắn phân cấp, phân quyền với trách nhiệm giải trình, mở rộng quyền tự chủ của các cơ sở giáo dục theo quy định pháp luật.

Chương trình cũng nhấn mạnh phát triển giáo dục theo hướng toàn diện, hiện đại, nhân văn và hội nhập quốc tế; kết hợp hài hòa giữa giáo dục đại trà bảo đảm công bằng xã hội với giáo dục mũi nhọn, giáo dục chất lượng cao; lấy người học làm trung tâm, nhà trường làm nền tảng, nhà giáo là động lực quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo.

Trên cơ sở quán triệt đầy đủ các mục tiêu của Nghị quyết số 71-NQ/TW, Chương trình hành động của Thành ủy Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng Thủ đô trở thành trung tâm giáo dục, đào tạo nhân tài, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực châu Á, giữ vững vai trò dẫn dắt trong hệ thống giáo dục quốc gia.

Đến năm 2030, giáo dục và đào tạo Hà Nội được định hướng phát triển toàn diện, hiện đại và chất lượng cao, bảo đảm nền tảng giáo dục đại trà vững chắc, đồng thời tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng giáo dục mũi nhọn và các mô hình trường học nòng cốt. Đến năm 2035, giáo dục và đào tạo Thủ đô cơ bản hoàn thiện và vận hành ổn định các mô hình trường học phổ thông chuyên tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, cùng mạng lưới các trường tiên tiến, hiện đại nhiều cấp học, trường chất lượng cao. Hệ thống giáo dục Thủ đô phát triển theo hướng hiện đại, thông minh và hội nhập sâu rộng. Tầm nhìn đến năm 2045, giáo dục và đào tạo Thủ đô phát triển toàn diện, hiện đại, công bằng và hội nhập sâu rộng, trở thành biểu tượng tiêu biểu của nền giáo dục Việt Nam trong thời kỳ mới; góp phần hình thành con người Hà Nội hiện đại, văn minh, nhân văn, sáng tạo và có năng lực hội nhập quốc tế.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra, Chương trình hành động xác định hệ thống nhiệm vụ và giải pháp toàn diện, trọng tâm là đổi mới thể chế và phương thức quản trị giáo dục; quy hoạch và phát triển mạng lưới trường học đồng bộ, hiện đại; xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu mới.

Chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ đột phá, xuyên suốt, tạo nền tảng cho đổi mới quản trị, tổ chức giáo dục và phát triển con người Thủ đô. Việc xây dựng hệ sinh thái giáo dục số, cơ sở dữ liệu giáo dục thống nhất, liên thông và ứng dụng công nghệ số trong dạy học, kiểm tra, đánh giá được triển khai theo lộ trình phù hợp, bảo đảm hiệu quả, an toàn và bền vững.

Cùng với đó, Chương trình chú trọng nâng cao chất lượng giáo dục đại trà theo hướng toàn diện, công bằng; phát triển giáo dục mũi nhọn và các mô hình trường học trọng điểm; đổi mới cơ chế tài chính, huy động hiệu quả nguồn lực xã hội và đẩy mạnh hội nhập quốc tế. Giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và xây dựng xã hội học tập, học tập suốt đời được xác định là những trụ cột quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh của Thủ đô trong dài hạn.

Với quyết tâm chính trị cao, tư duy đổi mới mạnh mẽ và hệ thống giải pháp đồng bộ, Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển căn bản, thực chất, đưa giáo dục và đào tạo Thủ đô bước vào giai đoạn phát triển mới, đáp ứng yêu cầu xây dựng và phát triển Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”.

Nguyễn Như Quyền