Nhìn thẳng thực trạng, nâng cao nhận thức và trách nhiệm toàn hệ thống chính trị

Những năm qua, công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em trên địa bàn Hà Nội đạt nhiều kết quả tích cực; hệ thống chính sách, pháp luật về trẻ em được quan tâm triển khai đồng bộ; các chính sách chăm sóc sức khỏe, giáo dục, phòng, chống xâm hại trẻ em được đẩy mạnh, góp phần bảo đảm quyền trẻ em.

Tuy nhiên, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước với số lượng trẻ em lớn, dân cư đông, tình hình di cư phức tạp, công tác chăm sóc, bảo vệ trẻ em của Thành phố vẫn đứng trước nhiều khó khăn, thách thức. Hiện nay, Thành phố có hơn 14.000 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; tình trạng trẻ em bị bỏ rơi, trẻ em khuyết tật, trẻ em bị xâm hại còn diễn biến phức tạp, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ hơn nữa của cả hệ thống chính trị.

Để triển khai hiệu quả Thông báo số 432-TB/VPTW ngày 26-11-2025 của Văn phòng Trung ương Đảng thông báo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế và các ban, bộ, ngành Trung ương về công tác chăm sóc và bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, Ban Thường vụ Thành ủy yêu cầu các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội từ Thành phố đến cơ sở quán triệt sâu sắc chủ trương, chỉ đạo của Trung ương và Thành ủy; cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch phù hợp với tình hình thực tiễn.

Các cấp ủy, chính quyền cơ sở phải bám sát địa bàn, nắm chắc các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn, kịp thời hỗ trợ, coi đây là nhiệm vụ chính trị trực tiếp, thường xuyên. Đồng thời, đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong tổ chức thực hiện Chỉ thị; tăng cường tuyên truyền, đổi mới, đa dạng hóa hình thức giáo dục, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn xã hội; phát huy vai trò của cơ quan báo chí trong tuyên truyền chủ trương, chính sách, kiến thức, kỹ năng chăm sóc, bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Giảm tối đa trẻ em bị bỏ rơi, bảo đảm tiếp nhận, chăm sóc an toàn và kịp thời

Chỉ thị nhấn mạnh yêu cầu giảm tối đa số trẻ em bị bỏ rơi mới, xác định đây là nhiệm vụ ưu tiên mang tính nhân văn và căn cơ. Thành phố sẽ tập trung các giải pháp tư vấn tâm lý, tư vấn pháp lý, chăm sóc sức khỏe sinh sản, hỗ trợ kinh tế - xã hội đối với các nhóm có nguy cơ cao như học sinh, sinh viên, phụ nữ mang thai ngoài ý muốn, mẹ đơn thân, gia đình tan vỡ, người lao động di cư gặp khó khăn trong cuộc sống; xây dựng mạng lưới cộng tác viên xã hội với sự tham gia tích cực của các tổ chức chính trị - xã hội, nhất là hội phụ nữ và đoàn thanh niên.

Đối với trẻ em bị bỏ rơi, yêu cầu đặt ra là phải được tiếp nhận, chăm sóc an toàn, kịp thời ngay tại nơi phát hiện như bệnh viện, địa bàn dân cư, cơ quan công an, chính quyền. Các đơn vị liên quan phải thực hiện nghiêm túc, đồng bộ quy trình chăm sóc sức khỏe ban đầu, khám sàng lọc, bàn giao, tiếp nhận, lập hồ sơ pháp lý theo quy định; tuyệt đối không đùn đẩy trách nhiệm, không để chậm trễ, ảnh hưởng đến an toàn, tính mạng của trẻ. Trường hợp để xảy ra bỏ sót trẻ bị bỏ rơi, trẻ bị xâm hại hoặc bị lợi dụng sẽ bị xem xét, xử lý nghiêm minh theo quy định.

Thành phố cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu xây dựng chính sách đặc thù đối với hộ gia đình, cá nhân nhận chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em mất nguồn nuôi dưỡng, trẻ em bị bỏ rơi; hoàn thiện quy trình liên thông từ phát hiện, tiếp nhận đến chăm sóc ban đầu, bảo đảm tính chặt chẽ, kịp thời và nhân văn.

Đổi mới mô hình chăm sóc, tăng cường phối hợp và hoàn thiện cơ chế thực hiện

Chỉ thị yêu cầu nâng cao hiệu quả, đổi mới mô hình chăm sóc, bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, từng bước chuyển từ mô hình chăm sóc tập trung sang mô hình gia đình - cộng đồng theo hướng nhà nhỏ, nhóm nhỏ, gắn với người chăm sóc ổn định, tạo môi trường gần gũi như gia đình, phù hợp với tâm lý trẻ em và xu thế tiến bộ.

Cùng với đó, các cơ sở bảo trợ xã hội được sắp xếp, củng cố, nâng cấp về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân lực công tác xã hội; thực hiện đầy đủ, kịp thời các chính sách an sinh xã hội, học tập, chăm sóc sức khỏe dành cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tại cơ sở trợ giúp xã hội và tại cộng đồng; tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các tập thể, cá nhân vi phạm quyền trẻ em; hoàn thiện cơ chế xã hội hóa minh bạch để huy động nguồn lực ngoài ngân sách.

Chỉ thị cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành trong phát hiện, tiếp nhận, can thiệp, hỗ trợ và thực hiện thủ tục pháp lý để trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt được hưởng đầy đủ chính sách; giám sát chặt chẽ nhằm ngăn ngừa lạm dụng, xâm hại trẻ em; phát huy hiệu quả đội ngũ cộng tác viên trong rà soát, theo dõi, báo cáo, hỗ trợ trẻ em tại cơ sở.

Đảng ủy HĐND Thành phố có trách nhiệm chỉ đạo thể chế hóa các chủ trương, nhiệm vụ, giải pháp của Chỉ thị; rà soát, sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách liên quan; tổ chức giám sát việc thực hiện. Đảng ủy Ủy ban nhân dân Thành phố lãnh đạo xây dựng kế hoạch cụ thể, bố trí nhân lực phù hợp; thường xuyên theo dõi, kiểm tra, đánh giá, định kỳ báo cáo Ban Thường vụ Thành ủy qua Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy. Các ban Đảng, Văn phòng Thành ủy và các cấp ủy trực thuộc, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức quán triệt, tuyên truyền, xây dựng kế hoạch triển khai, vận động nhân dân tích cực tham gia chăm lo, đỡ đầu, nhân rộng các mô hình hiệu quả trong chăm sóc, bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt.

Chỉ thị được phổ biến đến các chi bộ, tạo cơ sở để toàn hệ thống chính trị Thành phố thống nhất hành động, bảo đảm mọi trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn Thủ đô được quan tâm, chăm sóc, bảo vệ toàn diện, đúng quy định và đầy tính nhân văn.

Nguyễn Như Quyền