Năm nhóm giải pháp trọng tâm, 14 nhiệm vụ cụ thể

Kế hoạch 168/KH-UBND xác định 5 nhóm giải pháp chính nhằm kiểm soát và xử lý ô nhiễm nước tại các lưu vực sông, bao gồm:

(1) Đầu tư hạ tầng kỹ thuật môi trường: Đầu tư công trình thu gom - xử lý nước thải đô thị, làng nghề; huy động mọi nguồn lực và xây dựng hệ thống quan trắc tự động đối với các nguồn nước thải có lưu lượng xả thải lớn; (2) Quản lý, kiểm soát nguồn thải: Xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) quản lý các nguồn thải ra các lưu vực sông; xây dựng và tổ chức triển khai quản lý, kiểm soát, giám sát đối với từng nguồn thải theo nguyên tắc cấp nào, đơn vị nào phê duyệt, cấp giấy phép môi trường; kiên quyết không cấp phép đầu tư, cấp giấy phép môi trường, phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường đối với các dự án, cơ sở không đảm bảo các yêu cầu về bảo vệ môi trường; (3) Quản lý chất lượng nước mặt: Đánh giá diễn biến chất lượng nước; rà soát mạng lưới các điểm quan trắc, bổ sung các điểm, trạm quan trắc bao gồm cả tự động, liên tục tại vị trí đặc biệt ô nhiễm; (4) Thanh tra, kiểm tra - xử lý vi phạm về môi trường: Tăng cường kiểm tra định kỳ và đột xuất; xử lý nghiêm vi phạm xả thải. Yêu cầu đình chỉ hoạt động hoặc nâng cấp hệ thống xử lý nước thải nếu không đạt chuẩn; (5) Tuyên truyền nâng cao nhận thức: Truyền thông sâu rộng tới người dân và doanh nghiệp về trách nhiệm bảo vệ môi trường. Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị, xã hội trong công tác giám sát, phản biện xã hội, tăng cường sự tham gia của cộng đồng dân cư trong công tác bảo vệ môi trường nước.

Cùng với đó, thành phố triển khai 14 nhiệm vụ cụ thể như: hoàn thiện danh mục nguồn thải tác động đến chất lượng nước; tăng cường thanh kiểm tra các cơ sở có xả thải; vận hành hiệu quả các trạm quan trắc nước tự động; đầu tư hạ tầng kỹ thuật như thu gom nước thải, khơi thông dòng chảy; kiểm soát cấp phép mở rộng sản xuất với các cơ sở xả thải vào sông Ngũ Huyện Khê…

Phân công rõ trách nhiệm, phối hợp liên ngành chặt chẽ

Về tổ chức thực hiện có một số quy định chung: Kế hoạch yêu cầu triển khai đồng bộ Luật Bảo vệ môi trường 2020; Luật Tài nguyên nước 2023. Các sở ngành có liên quan, UBND các quận, huyện, thị xã (hoặc chính quyền địa phương sau khi hoàn thiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp) phối hợp thực hiện Đề án phục hồi nguồn nước sau khi Thủ tướng phê duyệt. Đối với quy định cụ thể trách nhiệm của các đơn vị: Sở Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp báo cáo, tham mưu UBND; rà soát, xây dựng, thực hiện các dự án nạo vét, sửa chữa công trình thủy lợi; chỉ đạo công ty thủy lợi duy trì hệ thống sông Cầu Bây đảm bảo dòng chảy thông thoáng. Rà soát, điều chỉnh phí bảo vệ môi trường với nước thải.

Quy định cụ thể trách nhiệm đối với các Sở, ban, ngành và các đơn vị có liên quan: Sở Nông nghiệp và Môi trường: Rà soát đánh giá toàn diện hiện trạng, hiệu quả sử dụng công trình thủy lợi; xây dựng dự án, kế hoạch, bố trí nguồn vốn và tổ chức thực hiện việc nạo vét, sửa chữa, nâng cấp công trình thủy lợi trên các lưu vực sông; tổng hợp báo cáo UBND thành phố định kỳ hoặc đột xuất kết quả thực hiện, khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện và các đề xuất, kiến nghị.

Sở Xây dựng: Rà soát hạ tầng thu gom, xử lý nước thải toàn bộ các đô thị từ loại V trở lên; thúc đẩy đầu tư các nhà máy xử lý nước thải (ưu tiên 2022-2025 và 2026-2030); triển khai vận hành các nhà máy: Kim Liên, Yên Sở, Trúc Bạch, Hồ Tây, Sơn Đồng,... Quản lý duy trì các sông Tô Lịch, Kim Ngưu, Sét, Lừ. Đề xuất bổ cập nước từ sông Hồng vào sông Tô Lịch.

Sở Công thương: Rà soát cụm công nghiệp, đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường. Đảm bảo cụm công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải đạt chuẩn. Sở Khoa học và Công nghệ: Thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ xử lý ô nhiễm sông. Ưu tiên công nghệ thân thiện môi trường… Sở Quy hoạch - Kiến Trúc: tích hợp quy hoạch thoát nước vào quy hoạch chung đến năm 2045 - tầm nhìn 2065. Sở Tài chính: Đề xuất cơ chế thu hút đầu tư, xã hội hóa xử lý nước thải. Hướng dẫn tính giá dịch vụ xử lý nước thải. Ưu tiên ngân sách đầu tư cho nhà máy Phúc Đồng, An Lạc (quận Long Biên). Kiên quyết không hỗ trợ dự án vi phạm môi trường.

Công an thành phố: Điều tra, xử lý nghiêm vi phạm môi trường. Có thể xem xét xử lý hình sự hành vi xả thải nghiêm trọng. Ban QLDA ĐTXD công trình Hạ tầng kỹ thuật & Nông nghiệp triển khai, hoàn thành các dự án được giao làm chủ đầu tư. UBND các quận, huyện, thị xã đề xuất, triển khai hệ thống xử lý nước thải tại làng nghề. Kiểm tra, xử lý các cơ sở sản xuất, hộ dân vi phạm. Chỉ đạo đơn vị thu gom rác, duy trì vệ sinh môi trường. Ban Quản lý Khu công nghệ cao và KCN Hà Nội kiểm tra trạm xử lý nước thải trong KCN đảm bảo đạt chuẩn. Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội vận hành Trạm bơm Yên Sở, đập Thanh Liệt để hạn chế ô nhiễm mùa khô. Các Công ty Thủy lợi (Sông Nhuệ, Sông Đáy, Hà Nội) vận hành công trình, trạm bơm theo quy chế; cơ quan báo chí tuyên truyền, phổ biến chủ trương, kế hoạch. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội vận động nhân dân và tổ chức cùng thực hiện kế hoạch. Các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đầu tư hệ thống xử lý nước thải đúng quy chuẩn. Thu gom, phân loại chất thải rắn và chuyển giao đơn vị xử lý.

Mỗi tổ chức, cá nhân là một mắt xích trong sứ mệnh bảo vệ nguồn nước

Triển khai Kế hoạch 168/KH-UBND là bước đi quyết liệt của Hà Nội nhằm thực hiện đồng bộ Luật Bảo vệ môi trường 2020, Luật Tài nguyên nước 2023, gắn với các đề án, dự án đã và đang triển khai trên địa bàn.

Bảo vệ môi trường nước là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, đòi hỏi sự tham gia trách nhiệm, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân. Chỉ khi từng cá nhân, tổ chức cùng hành động – từ việc hạn chế xả thải bừa bãi đến nâng cao nhận thức về vai trò của nguồn nước - mới có thể cải thiện thực chất chất lượng nước các lưu vực sông, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô Hà Nội.

Trịnh Lan