Lãnh đạo phường Tùng Thiện dâng hương tại Đền Hải Hạc

Trong không khí trang nghiêm của những ngày đầu xuân mới, các đồng chí lãnh đạo phường cùng đông đảo cán bộ, đảng viên và Nhân dân địa phương đã thành kính dâng hương tưởng nhớ Đức Thánh Tản Viên Sơn và Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng - những bậc tiền nhân có công lao to lớn trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Tổ dân phố Kỳ Sơn xưa thuộc vùng đất cổ Tam Sơn – nơi hội tụ bề dày lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng lâu đời của xứ Đoài. Gò Hải Hạc, nằm ở phía Bắc đầu làng, từ lâu đã trở thành địa danh linh thiêng gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của Nhân dân địa phương. Theo truyền tụng của các bậc cao niên, nơi đây từng tồn tại ngôi đền Hải Hạc – trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng, nơi quy tụ Nhân dân nhiều làng trong vùng về tham gia lễ hội rước kiệu truyền thống mỗi dịp đầu xuân.

Đền Hải Hạc, còn gọi là “Tây Cung”, là một trong Tứ Cung thờ Tản Viên Sơn Thánh – vị thần đứng đầu trong hàng “Tứ bất tử”, được suy tôn là Nam Thiên Thánh Tổ, Thượng đẳng tối linh thần, biểu tượng cho trí tuệ, sức mạnh và công lao trị thủy, bảo vệ cuộc sống bình yên cho Nhân dân. Đồng thời, đền còn thờ Phùng Hưng – vị anh hùng dân tộc có nhiều đóng góp trong lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm.

Theo sử liệu và truyền thống địa phương, đền được khởi dựng từ lâu đời với quy mô gồm Tiền tế, Đại bái và Hậu cung bố trí theo mặt bằng chữ Đinh, có tường bao khang trang. Trải qua biến thiên lịch sử, năm 1960 ngôi đền bị phá dỡ do chiến tranh; đến năm 1980, chính quyền và Nhân dân địa phương từng bước khôi phục một phần di tích để duy trì hoạt động thờ phụng. Hiện nay, di tích đang được đề xuất xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố, tạo cơ sở cho công tác tu bổ, tôn tạo và phục dựng các nghi lễ truyền thống.

Một trong những giá trị đặc sắc của Đền Hải Hạc là không gian lễ hội truyền thống gắn với đời sống văn hóa cộng đồng vùng Tam Sơn. Hằng năm, vào ngày Mùng 10 tháng Giêng, tại sân đền diễn ra hội rước kiệu của năm làng: Tam Sơn, Văn Khê, Lễ Khê, Thụy Phiêu và Đông Cao. Đây là nghi thức linh thiêng, mang đậm tính cộng đồng, thể hiện tinh thần đoàn kết và niềm tự hào văn hóa của cư dân vùng Sơn Tây xưa. Theo tư liệu địa phương, lần tổ chức rước kiệu cuối cùng diễn ra vào năm 1958 trước khi bị gián đoạn bởi điều kiện lịch sử.

Bên cạnh đó, lễ hội còn lưu giữ nhiều nét văn hóa dân gian độc đáo như tục đánh cá và nấu cháo cá chép dâng Thánh. Cá được đánh bắt từ hồ Đầm Đượng, chọn những con to, khỏe; khi chế biến chỉ dùng gạo tẻ, không nêm gia vị nhằm thể hiện sự thanh khiết và lòng thành kính trong nghi lễ tâm linh. Phong tục này phản ánh đậm nét văn minh lúa nước và đời sống tín ngưỡng của cư dân đồng bằng Bắc Bộ.

Lễ dâng hương đầu xuân năm 2026 không chỉ là dịp để cán bộ, đảng viên và Nhân dân tưởng nhớ công đức tiền nhân mà còn góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, hun đúc tinh thần đoàn kết cộng đồng, khơi dậy niềm tự hào về quê hương xứ Đoài giàu truyền thống văn hóa.

Thông qua hoạt động ý nghĩa này, phường Tùng Thiện tiếp tục khẳng định trách nhiệm trong công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống; từng bước khôi phục không gian tín ngưỡng đặc sắc của vùng đất Tam Sơn, góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ngày càng phong phú, bền vững và giàu bản sắc dân tộc.

Thanh Thuỷ - Bảo Vy