Những năm gần đây, tình trạng lừa đảo thông qua mạng xã hội như Facebook, TikTok, LinkedIn… để đưa người lao động ra nước ngoài bóc lột sức lao động hoặc tham gia vào các đường dây lừa đảo đã nổi lên đáng báo động. Các đối tượng thường hứa hẹn “việc nhẹ, lương cao”, ăn ở miễn phí… nhưng thực chất là đẩy nạn nhân vào cảnh bị cưỡng bức lao động, làm việc trong điều kiện khắc nghiệt, không được trả lương hoặc bị bóc lột tình dục. Đáng lo ngại, nhiều nạn nhân là phụ nữ, trẻ em gái bị ép làm việc trong ngành công nghiệp tình dục, còn nam giới phải lao động nặng nhọc, nguy hiểm và hoàn toàn bị tước đoạt quyền lợi.

Thực tế tại Việt Nam, tình trạng người lao động bị lừa đưa ra nước ngoài đang có chiều hướng gia tăng, trong đó có cả công dân Thủ đô Hà Nội. Các đường dây tội phạm lợi dụng hình thức tuyển dụng trực tuyến, dụ dỗ sang Campuchia, Thái Lan, Myanmar, Philippines… để ép buộc lao động, thậm chí tham gia các hoạt động phi pháp. Chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2025, đã có 681 công dân Việt Nam từ 56 tỉnh, thành bị trục xuất về nước sau khi trở thành nạn nhân của các đường dây này. Không chỉ dừng lại ở bóc lột lao động, lực lượng công an còn phát hiện những vụ án mua bán nội tạng thông qua hình thức “hiến tặng” trá hình.

Mua bán người là hành vi xâm phạm nghiêm trọng quyền con người, trong đó có những quyền cơ bản nhất như quyền được bảo đảm an toàn tính mạng, quyền tự do đi lại, quyền lao động. Nạn nhân không chỉ chịu tổn thương thể chất và tinh thần, mất mát tài sản, mà còn đối diện nguy cơ bị kỳ thị, khó tái hòa nhập cộng đồng. Về lâu dài, vấn nạn này đe dọa sự ổn định xã hội, làm phát sinh nhiều hệ lụy phức tạp.

Theo Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024, hành vi tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người để bóc lột tình dục, cưỡng bức lao động, lấy bộ phận cơ thể, hoặc nhằm mục đích vô nhân đạo khác đều bị coi là tội phạm, bất kể có sử dụng vũ lực, lừa gạt hay không, đặc biệt khi nạn nhân là trẻ dưới 18 tuổi.

Kết quả điều tra cho thấy, tội phạm mua bán người sử dụng nhiều thủ đoạn: tiếp cận, dụ dỗ thanh thiếu niên vùng nông thôn có hoàn cảnh khó khăn; lợi dụng hoạt động môi giới hôn nhân, cho nhận con nuôi, xuất khẩu lao động; giả vờ yêu đương để chiếm đoạt, khống chế; bắt cóc trẻ em ở nơi công cộng; mua bán trẻ sơ sinh thông qua mạng xã hội; lừa bán nội tạng; hoặc đăng tin tuyển dụng lao động ở nước ngoài rồi cưỡng bức làm việc trong điều kiện khắc nghiệt.

Để phòng ngừa và ngăn chặn, cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Cơ quan chức năng và chính quyền địa phương phải đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật, phổ biến kịp thời phương thức, thủ đoạn của tội phạm; phối hợp chặt chẽ trong xác minh, giải cứu, hỗ trợ nạn nhân. Gia đình cần quan tâm, giáo dục con em kỹ năng sống, kỹ năng nhận diện nguy cơ; người lao động phải cảnh giác với các lời mời chào “việc nhẹ, lương cao” và tìm hiểu kỹ trước khi quyết định đi xa.

Người dân khi nghi ngờ hoặc trở thành nạn nhân cần nhanh chóng trình báo cơ quan công an, chính quyền địa phương, Bộ đội Biên phòng hoặc các tổ chức bảo vệ quyền lợi để được hỗ trợ. Luật cũng quy định rõ chế độ hỗ trợ như chăm sóc y tế, trợ giúp pháp lý, hỗ trợ tâm lý, học nghề, tạo việc làm và vay vốn. Đồng thời, cộng đồng cần chung tay giúp đỡ, không kỳ thị, để nạn nhân sớm ổn định cuộc sống.

Hưởng ứng “Ngày Thế giới phòng, chống mua bán người” và “Ngày Toàn dân phòng, chống mua bán người 30-7” với chủ đề năm 2025: “Mua bán người là tội phạm có tổ chức - Hãy chấm dứt sự bóc lột”, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, tích cực tố giác tội phạm và chung tay chặn đứng vấn nạn này. Bởi chỉ khi hành động đồng bộ từ Nhà nước, các tổ chức, cộng đồng và từng cá nhân, chúng ta mới có thể bảo vệ được những giá trị nhân văn, quyền con người và sự an toàn của xã hội.

Trần Thị Thu Huyền