PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam thông tin các kết quả khảo cổ học trong năm 2024

Cuộc khai quật khảo cổ tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long năm 2024 tiếp tục mở ra nhiều phát hiện quan trọng, củng cố thêm những giả thuyết về kiến trúc Chính điện Kính Thiên - trái tim quyền lực của kinh đô Thăng Long xưa. Với bốn hố khai quật tại các vị trí khác nhau, các nhà khoa học đã tìm thấy thêm nhiều dấu tích quan trọng từ thời Lê sơ, Lê Trung Hưng đến thời Nguyễn, góp phần làm rõ cấu trúc của Chính điện và không gian Đại Triều.

Hố khai quật H1 (Tây Nam Hậu Lâu)

Tại khu vực này, các nhà khoa học đã phát hiện dấu tích móng cột thời Nguyễn, Lê Trung Hưng và Lê sơ. Đáng chú ý, các dấu tích móng cột được tìm thấy trong năm 2024 cho thấy sự tiếp nối về phía Tây của kiến trúc hành lang thời Lê sơ từng xuất lộ trong cuộc khai quật năm 2023.

Hố khai quật H2 (Trên nền Điện Kính Thiên, phía Tây Nam nhà Pháo Binh)

Kết quả khai quật tại đây tiếp tục xác định dấu tích bó nền thời Nguyễn kéo dài từ Đông sang Tây. Đặc biệt, các dấu tích móng cột thời Lê Trung Hưng có sự trùng khớp với hai hàng móng hồi đã phát hiện trước đó vào năm 2011 và 2023, giúp làm sáng tỏ hơn cấu trúc nền móng của Chính điện Kính Thiên dưới triều Lê Trung Hưng (thế kỷ XVII - XVIII).

Hố khai quật H3 (Tây hầm Cục Tác chiến)

Các nhà khảo cổ đã phát lộ ba dấu tích kiến trúc thời Lê Trung Hưng, là sự tiếp nối của kiến trúc hành lang và tường bao từng được tìm thấy trong các cuộc khai quật từ năm 2014 - 2015.

Hố khai quật H4 (Phía Bắc Đoan Môn)

Ở độ sâu khoảng 1,2m, nhóm nghiên cứu phát hiện dấu tích sân Đan Trì, Ngự đạo và cụm gạch đầm thời Lê Trung Hưng. Đặc biệt, dưới lớp Ngự đạo và Đan Trì khoảng 30cm, một hệ thống cống thoát nước ngầm quy mô lớn đã xuất lộ. Công trình này cao 53cm, rộng 37cm, có chức năng tiêu thoát nước cho toàn bộ không gian Đại Triều. Đây là một phát hiện quan trọng, giúp hiểu rõ hơn về hệ thống quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật của Hoàng thành xưa.

Theo PGS.TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam, kết quả khai quật năm 2024 không chỉ tiếp nối những phát hiện từ các năm trước mà còn cho phép các nhà khoa học đưa ra phán đoán quan trọng: Điện Kính Thiên có thể có 9 gian, với hệ thống móng cột, bó nền được xây dựng kiên cố, tỉ mỉ.

Ngoài ra, các phát hiện mới cũng mở ra giả thuyết rằng không gian Chính điện Kính Thiên có thể kết thúc tại nhà D67, tiếp nối sau đó là Điện Cần Chánh. Nếu giả thuyết này được kiểm chứng, nó sẽ thay đổi đáng kể nhận thức về quy mô và cấu trúc không gian của khu vực quan trọng nhất trong Hoàng thành Thăng Long.

Mặc dù diện tích khai quật năm nay không quá lớn, nhưng những phát hiện mới đã giúp tiến thêm một bước quan trọng trong việc nhận diện Chính điện Kính Thiên thời Lê sơ (thế kỷ XV - XVI) và Lê Trung Hưng (thế kỷ XVII - XVIII).

Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng, để hiểu chi tiết hơn và có cơ sở khoa học chính xác nhằm khôi phục không gian Chính điện Kính Thiên, cần xây dựng một chiến lược khai quật tổng thể theo khuyến nghị của UNESCO, đáp ứng các tiêu chí của ICOMOS và Trung tâm Di sản Thế giới. Đây không chỉ là nhiệm vụ quan trọng trong công tác nghiên cứu mà còn giúp gia tăng giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di sản Hoàng thành Thăng Long, tạo tiền đề cho việc phục dựng một phần kiến trúc kinh đô xưa.

Việc tiếp tục khai quật và nghiên cứu chuyên sâu sẽ không chỉ làm sáng tỏ hơn lịch sử của Hoàng thành Thăng Long mà còn góp phần khẳng định tầm vóc văn hóa - lịch sử của kinh đô nghìn năm tuổi giữa lòng Thủ đô Hà Nội.

Ngọc Ánh