Quang cảnh buổi tọa đàm, giới thiệu sách

Trong dòng chảy lịch sử bảo vệ Thủ đô Hà Nội, Tổng đốc Hoàng Diệu (1829–1882) luôn được nhắc đến như một biểu tượng bất khuất, một tấm gương sáng ngời về tinh thần trung quân ái quốc. Người đã chọn cái chết tuẫn tiết để giữ trọn khí tiết của một vị quan đại thần trước họa xâm lăng, khi thành Hà Nội rơi vào tay thực dân Pháp trong cuộc tấn công lần thứ hai năm 1882.

Tưởng nhớ và tôn vinh vị Tổng đốc đã hy sinh vì nghĩa lớn, hai tác giả Nguyễn Quang Hà và Hà Thị Thanh đã dày công nghiên cứu, biên soạn và cho ra đời công trình sử học quy mô mang tên “Cuộc đời, sự nghiệp của Tổng đốc Hoàng Diệu và công cuộc giữ thành Hà Nội”. Tác phẩm không chỉ là kết tinh của tâm huyết và trí tuệ, mà còn là sự tri ân lịch sử với một danh nhân đã khắc ghi tên tuổi vào tâm khảm nhân dân.

Theo PGS.TS Đinh Quang Hải, nguyên Viện trưởng Viện Sử học, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử nhận định: Đây là công trình đầy đặn, nghiêm cẩn và có giá trị nhất từ trước đến nay về Tổng đốc Hoàng Diệu. Tác phẩm được xây dựng trên nền tảng sử liệu phong phú, trong đó đặc biệt nổi bật là các tài liệu Hán Nôm, châu bản triều Nguyễn, văn bia và nhiều ghi chép chính sử có giá trị cao về mặt học thuật và tính xác thực.

Cuốn sách dài 376 trang, gồm 5 chương nội dung chính được sắp xếp theo trình tự thời gian, tái hiện rõ bối cảnh lịch sử và hành trạng của Tổng đốc Hoàng Diệu: từ quê hương, quá trình làm quan, những năm tháng giữ chức Tổng đốc Hà Nội, trận chiến bảo vệ thành Hà Nội đến sự hy sinh bi tráng của ông tại Võ Miếu. Tác phẩm cũng dành một phần sâu sắc để tổng hợp các bài văn thơ tưởng niệm, những di tích lịch sử và “địa chỉ đỏ” gắn với tên tuổi ông như một minh chứng sống động cho ảnh hưởng sâu rộng của ông trong tâm thức người dân.

Điểm nhấn đặc biệt của cuốn sách nằm ở hơn 100 trang phụ lục, nơi lưu giữ những hình ảnh tư liệu quý, văn bản Hán Nôm, và trích đoạn văn tế cổ ghi lại khoảnh khắc Hà Nội thất thủ, nỗi đau và lòng tiếc thương dành cho người vị Tổng đốc tận trung.

Không dừng lại ở việc khắc họa chân dung lịch sử, các tác giả còn tổng hợp, tham chiếu nhiều công trình nghiên cứu có giá trị trước đó, từ giáo trình, chuyên khảo đến từ điển danh nhân. Nhờ đó, cuốn sách không chỉ là tài liệu sử học chuyên sâu, mà còn là một cẩm nang tri ân lịch sử cho thế hệ hôm nay và mai sau, góp phần khơi dậy niềm tự hào dân tộc và ý chí bảo vệ chủ quyền Tổ quốc.

Bên cạnh công trình về Hoàng Diệu, bộ đôi tác giả cũng đang miệt mài hoàn thiện bản thảo sách về Tổng đốc Nguyễn Tri Phương và công cuộc giữ thành Hà Nội năm 1873, dự kiến ra mắt nhân dịp kỷ niệm 225 năm Ngày sinh của vị danh tướng.

Ngọc Ánh