Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Anh Quân phát biểu tại hội nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô xanh - sạch - đẹp, nâng cao chất lượng sống và cải thiện môi trường không khí, Hà Nội đang tiến hành những bước đi tiên phong với việc triển khai vùng phát thải thấp theo quy định tại Luật Thủ đô năm 2024 và Nghị quyết số 47/2024/NQ-HĐND của HĐND thành phố. Đây được xem là bước đột phá quan trọng trong hành trình hướng đến tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cơ chế đặc thù vì chất lượng không khí Thủ đô

Tại Điều 28 Luật Thủ đô 2024, lần đầu tiên khái niệm "vùng phát thải thấp" được quy định như một công cụ pháp lý đặc thù cho Hà Nội. Theo đó, vùng phát thải thấp là khu vực hạn chế hoặc cấm các phương tiện giao thông gây ô nhiễm, nhằm kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm không khí, một trong những thách thức môi trường nghiêm trọng tại đô thị lớn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã tham mưu HĐND Thành phố ban hành Nghị quyết số 47/2024/NQ-HĐND, trong đó đề ra loạt giải pháp đồng bộ: chỉ cho phép lưu thông các phương tiện không phát sinh khí thải hoặc sử dụng năng lượng sạch; hạn chế xe ô tô và xe máy không đạt chuẩn khí thải; cấm hoàn toàn xe tải hạng nặng chạy dầu diesel trong khu vực quy hoạch. Đồng thời, đề xuất các loại phí phát thải với xe cơ giới, chính sách hỗ trợ người dân, doanh nghiệp chuyển đổi sang phương tiện thân thiện môi trường, phát triển hạ tầng giao thông xanh và đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng.

Từ thí điểm đến nhân rộng: Hà Nội vào cuộc quyết liệt

Lộ trình triển khai vùng phát thải thấp được chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn đầu, từ nay đến năm 2030, sẽ thí điểm tại một số khu vực trung tâm như quận Hoàn Kiếm, Ba Đình, nơi có mật độ giao thông cao và yêu cầu kiểm soát môi trường nghiêm ngặt. Từ sau năm 2031, các khu vực đạt tiêu chí sẽ bắt buộc thực hiện vùng phát thải thấp theo quy định mới của Thành phố.

Điểm đặc biệt là quy định về vùng phát thải thấp trong Nghị quyết 47 không chỉ dẫn đầu về tính pháp lý trong nước, mà còn tiệm cận các mô hình tiên tiến trên thế giới. Theo thống kê, đã có hơn 320 thành phố ở châu Âu, châu Á áp dụng mô hình này, và con số dự kiến sẽ tăng lên hơn 500 vào năm 2025. Điều đó cho thấy, Hà Nội đang bắt kịp xu hướng toàn cầu hóa trong quản trị môi trường đô thị.

Đổi mới tư duy quản lý và hành động vì cộng đồng

Tại hội nghị triển khai Nghị quyết, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Anh Quân nhấn mạnh, để mô hình vùng phát thải thấp thành công, cần có sự đồng thuận và chung tay từ chính quyền, người dân, doanh nghiệp và cả các tổ chức quốc tế. Ông kêu gọi các địa phương cần nâng cao vai trò trong tuyên truyền, hướng dẫn nhân dân chuyển sang sử dụng phương tiện giao thông xanh, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường sống.

Đáng chú ý, Sở Nông nghiệp và Môi trường cũng tổ chức hội nghị tập huấn chuyên sâu để phổ biến Nghị quyết 47, đồng thời hướng dẫn UBND các quận, huyện, thị xã lập đề án xây dựng vùng phát thải thấp tại địa phương mình. Hội nghị cũng là dịp để chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong quy hoạch vùng không khí sạch, từ đó giúp Hà Nội từng bước hình thành hệ sinh thái giao thông bền vững, hiện đại, văn minh.

Việc triển khai vùng phát thải thấp không chỉ là chính sách bảo vệ môi trường, mà còn là lời cam kết về sức khỏe, chất lượng sống và tương lai phát triển bền vững của Hà Nội. Trong bối cảnh ô nhiễm không khí đang là mối lo ngại toàn cầu, động thái chủ động, quyết liệt của thành phố thể hiện trách nhiệm và tầm nhìn dài hạn trong công cuộc xây dựng đô thị xanh, thông minh.

Trà Vy