Phát triển xuất bản gắn với nhiệm vụ chính trị và công nghiệp văn hóa

Hà Nội là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, giáo dục, đào tạo và hội nhập quốc tế; tập trung nhiều nhà xuất bản, cơ sở in, phát hành, thư viện và thiết chế văn hóa, giữ vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của Nhân dân.

Thời gian qua, Thành ủy, HĐND, UBND Thành phố luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác xuất bản, in, phát hành và phát triển văn hóa đọc. Hoạt động xuất bản từng bước phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, góp phần tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; quảng bá hình ảnh, giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa của Nhân dân.

Hà Nội hiện là một trong những trung tâm xuất bản sôi động của cả nước, với hơn 40 nhà xuất bản Trung ương và địa phương có trụ sở, chi nhánh, văn phòng đại diện; hàng trăm doanh nghiệp, cơ sở in, phát hành. Nhiều đơn vị đã ứng dụng nền tảng số, thương mại điện tử. Các hoạt động Hội Sách Hà Nội, Phố Sách Hà Nội và hội nhập quốc tế về xuất bản được duy trì, phát triển, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò của xuất bản không chỉ trong lĩnh vực tư tưởng, văn hóa mà còn trong công nghiệp văn hóa và kinh tế tri thức của Thủ đô.

Trên cơ sở đó, Thành phố xác định phát triển hoạt động xuất bản và văn hóa đọc theo định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”, theo hướng chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời bảo đảm đúng định hướng chính trị, tư tưởng.

Hoạt động xuất bản phải bám sát nhiệm vụ chính trị của Trung ương và Thành phố, chú trọng các ấn phẩm về lịch sử Đảng bộ Thành phố, văn hiến Thăng Long - Hà Nội, giáo dục truyền thống cách mạng, xây dựng hệ giá trị văn hóa và con người Hà Nội trong thời kỳ mới; quảng bá hình ảnh Thủ đô, đất nước và con người Việt Nam.

Thành phố cũng đặt yêu cầu phát triển đồng bộ xuất bản, in, phát hành, thư viện và văn hóa đọc; xây dựng hệ sinh thái xuất bản số, thị trường xuất bản hiện đại; phát huy vai trò của hệ thống thư viện công cộng, phố sách, hội sách, không gian đọc và các mô hình khuyến đọc trong cộng đồng.

Hướng tới nền xuất bản hiện đại, chuyển đổi số mạnh mẽ

Một trong những định hướng quan trọng của Chương trình hành động là đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ trong toàn bộ hoạt động xuất bản.

Đến năm 2030, Thành phố đặt mục tiêu xây dựng Nhà xuất bản Hà Nội trở thành Nhà xuất bản trọng điểm với công nghệ hiện đại, ứng dụng chuyển đổi số trong quy trình xuất bản; là cơ sở để đầu tư, xây dựng, hướng tới hình thành tập đoàn xuất bản, truyền thông của Thủ đô; đơn vị dẫn dắt hoạt động xuất bản sách điện tử và sách đa phương tiện tại Việt Nam. Thành phố đặt mục tiêu 100% xuất bản phẩm về Thăng Long - Hà Nội được xuất bản và phát hành điện tử.

Cùng với đó, tiếp tục khai thác, phát huy giá trị “Tủ sách Thăng Long ngàn năm văn hiến”; tập trung đầu tư, biên soạn, xuất bản các xuất bản phẩm có giá trị về chính trị, lịch sử, văn hóa, khoa học, phản ánh những thành tựu nổi bật của Hà Nội trong thời kỳ đổi mới, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Qua đó góp phần giáo dục truyền thống, lan tỏa giá trị văn hiến Thăng Long - Hà Nội, quảng bá hình ảnh, nâng cao vị thế, uy tín và tầm ảnh hưởng của Thủ đô trong nước và quốc tế.

Thành phố khuyến khích Nhà xuất bản Hà Nội, các cơ sở in, phát hành đổi mới mô hình hoạt động, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong biên tập, xuất bản, phát hành và quảng bá xuất bản phẩm; phát triển xuất bản điện tử, xuất bản đa phương tiện, các nền tảng đọc sách trực tuyến và thương mại điện tử trong phát hành xuất bản phẩm. Đồng thời, thúc đẩy hình thành chuỗi giá trị xuất bản số đồng bộ, hiện đại; tăng cường liên kết giữa xuất bản với công nghệ thông tin, giáo dục, truyền thông và công nghiệp văn hóa.

Thành phố từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu ngành xuất bản, kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ quản lý, phát hành, quảng bá và phát triển xuất bản phẩm trên môi trường số; xây dựng thư viện số về lịch sử, văn hóa, di sản Thăng Long - Hà Nội phục vụ nghiên cứu, học tập và quảng bá hình ảnh Thủ đô.

Chuyển đổi số cũng được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với phát triển văn hóa đọc. Thành phố hướng tới mở rộng khả năng tiếp cận sách và tri thức của Nhân dân, nhất là thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên và người dân khu vực ngoại thành thông qua hệ thống thư viện công cộng, thư viện trường học, thư viện số và tủ sách điện tử.

Nâng cao chất lượng xuất bản phẩm, lan tỏa văn hóa đọc và hội nhập quốc tế

Cùng với hiện đại hóa hoạt động xuất bản, Thành phố đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng nội dung xuất bản phẩm và phát triển văn hóa đọc.

Chương trình hành động xác định tập trung đặt hàng xuất bản các ấn phẩm có giá trị về chính trị, lý luận, truyền thống văn hiến Thăng Long - Hà Nội, gương người tốt, việc tốt, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh; khuyến khích sáng tác, biên soạn, xuất bản các tác phẩm có giá trị cao về tư tưởng, văn hóa, lịch sử, nghệ thuật, cũng như các xuất bản phẩm phục vụ thiếu nhi, thanh niên, học sinh, sinh viên và các nhiệm vụ chính trị, đối ngoại, hội nhập quốc tế, quốc phòng, an ninh và bảo vệ Tổ quốc.

Các hoạt động phát triển văn hóa đọc như Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, Hội Sách Hà Nội, xây dựng không gian đọc sách tại cơ sở, phong trào đọc sách trong gia đình, trường học, cộng đồng tiếp tục được tổ chức hiệu quả. Thành phố triển khai tiết đọc sách thành môn tự chọn trong hệ thống trường học Thủ đô; đầu tư phát triển văn hóa đọc trong nhà trường, xây dựng thư viện trường học, tủ sách lớp học, không gian đọc mở, thân thiện, hiện đại, gắn phát triển văn hóa đọc với xây dựng xã hội học tập và phát triển con người Thủ đô toàn diện.

Hệ thống thư viện công cộng, thư viện cơ sở, tủ sách cộng đồng và không gian đọc gắn với hệ thống thiết chế văn hóa tại địa phương tiếp tục được đầu tư, hoàn thiện. Thành phố quan tâm củng cố hoạt động thư viện cấp xã, phường sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động thư viện, phát triển thư viện số, kho sách điện tử và nền tảng đọc trực tuyến.

Cùng với đó, hoạt động phát triển văn hóa đọc được mở rộng trong lực lượng vũ trang Thủ đô, gắn với giáo dục chính trị, tư tưởng, giáo dục truyền thống cách mạng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, xây dựng bản lĩnh chính trị và môi trường văn hóa lành mạnh cho cán bộ, chiến sĩ. Việc khai thác, phát huy giá trị tài nguyên thông tin của Thư viện Hà Nội được chú trọng nhằm cung cấp các sản phẩm và dịch vụ thông tin - thư viện đáp ứng yêu cầu nghiên cứu, tìm hiểu thông tin, đặc biệt là thông tin về Hà Nội, phục vụ nhu cầu nghiên cứu, học tập suốt đời của Nhân dân.

Để đáp ứng yêu cầu phát triển, Thành phố quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, biên tập viên, kỹ thuật viên và người làm công tác xuất bản có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, trình độ chuyên môn và kỹ năng số; tăng cường hợp tác với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đồng thời, có cơ chế khuyến khích, thu hút nhân lực chất lượng cao, chuyên gia giỏi tham gia hoạt động xuất bản và chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản.

Hợp tác quốc tế cũng được xác định là một hướng quan trọng. Thành phố tăng cường giao lưu quốc tế trong lĩnh vực xuất bản; phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các cơ quan, đơn vị liên quan nghiên cứu, triển khai tổ chức Hội chợ Sách quốc tế tại Hà Nội; tham gia các hội sách, triển lãm sách quốc tế, đẩy mạnh quảng bá xuất bản phẩm, văn hóa và hình ảnh Thủ đô Hà Nội ra thế giới; tăng cường hoạt động dịch thuật, phát triển thị trường bản quyền và từng bước xây dựng các điều kiện hướng tới các danh hiệu quốc tế về sách và văn hóa đọc.

Đồng thời, Thành phố thúc đẩy liên kết giữa các cơ quan xuất bản, cơ sở in, phát hành với các cơ sở giáo dục, văn hóa, doanh nghiệp công nghệ và các tổ chức trong nước, quốc tế; gắn hoạt động xuất bản với truyền thông và các lĩnh vực công nghiệp văn hóa khác như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, âm nhạc, nhiếp ảnh, du lịch..., qua đó mở rộng không gian sáng tạo, quảng bá giá trị văn hóa Thủ đô và phát triển thị trường sản phẩm văn hóa.

Mục tiêu đến năm 2045, Hà Nội trở thành trung tâm xuất bản, phát hành, lưu giữ và lan tỏa tri thức hàng đầu cả nước, góp phần quan trọng nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế; hình thành thị trường xuất bản hiện đại, chuyên nghiệp, đưa xuất bản trở thành một trong những ngành công nghiệp văn hóa quan trọng của Thủ đô. Văn hóa đọc phát triển rộng khắp trong cộng đồng, hệ thống thư viện đáp ứng yêu cầu xây dựng xã hội học tập.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đó, Chương trình hành động yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đẩy mạnh tuyên truyền về vai trò của xuất bản và văn hóa đọc; đồng thời huy động sự tham gia của chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các đơn vị hoạt động xuất bản và Nhân dân.

Qua đó, hoạt động xuất bản và văn hóa đọc Thủ đô được định hướng phát triển đồng bộ, hiện đại, vừa thực hiện tốt nhiệm vụ tư tưởng, văn hóa, vừa góp phần xây dựng xã hội học tập, phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế tri thức và nâng cao vị thế của Hà Nội trong quá trình hội nhập quốc tế.

Nguyễn Như Quyền