Quang cảnh hội thảo

Phát biểu đề dẫn hội thảo, đồng chí Nguyễn Đức Hưng, Giám đốc Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội cho biết, mục tiêu xuyên suốt của đề án là từng bước nâng cao năng lực hệ thống thoát nước đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại, góp phần bảo đảm an toàn giao thông, ổn định đời sống dân sinh và cải thiện chất lượng môi trường sống. Trên cơ sở khảo sát hiện trạng, đơn vị tư vấn đã phân tích nguyên nhân gây úng ngập, xây dựng mô hình thủy lực, đánh giá khả năng tiêu thoát nước, từ đó đề xuất đồng thời các giải pháp công trình và phi công trình cùng danh mục các dự án ưu tiên triển khai trong giai đoạn 2026-2030. Phạm vi nghiên cứu cũng được mở rộng sang các lưu vực thoát nước khác nhằm bảo đảm tính liên kết, thống nhất với định hướng phát triển không gian đô thị của Thủ đô.

Theo đánh giá tại hội thảo, trong bốn lưu vực thoát nước chính của thành phố, mới chỉ lưu vực sông Tô Lịch được đầu tư tương đối đồng bộ. Hệ thống hồ điều hòa và các trạm bơm đầu mối hiện mới đáp ứng khoảng một phần năm quy hoạch được phê duyệt, trong khi năng lực tiêu thoát nước của toàn thành phố vẫn phụ thuộc chủ yếu vào trạm bơm Yên Sở. Thực trạng này khiến nhiều khu vực vẫn thường xuyên xảy ra úng ngập khi xuất hiện các trận mưa có cường độ lớn.

Phát biểu tại hội thảo, đồng chí Nguyễn Phi Thường, Giám đốc Sở Xây dựng nhận định tốc độ đô thị hóa nhanh trong nhiều năm qua đã vượt khả năng đầu tư hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch, trong khi công tác quản lý cao độ nền xây dựng tại một số khu vực còn nhiều bất cập, làm gia tăng nguy cơ úng ngập cục bộ. Vì vậy, việc xây dựng đề án lần này không chỉ hướng tới giải quyết những vấn đề cấp bách trước mắt mà còn phải tạo nền tảng lâu dài cho một hệ thống thoát nước thích ứng với biến đổi khí hậu, phù hợp với định hướng phát triển đô thị xanh, hiện đại và bền vững.

Đóng góp ý kiến tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng đề án cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở khoa học và thực tiễn để nâng cao tính khả thi. TS Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam đề nghị phân định rõ giữa chống ngập do mưa và chống lụt do nước sông dâng, đồng thời bổ sung bản đồ quy hoạch cao độ nền nhằm xác định chính xác hướng dòng chảy của nước mưa. Theo chuyên gia, cần quy hoạch các không gian dự trữ nước tạm thời như công viên, sân vận động hoặc khu vực cây xanh để giảm áp lực cho hệ thống thoát nước trong các trận mưa lớn.

Đại diện Hội Thủy lợi Việt Nam, TS Hoàng Thái Đại kiến nghị bổ sung các kịch bản ứng phó với mưa cực đoan, tăng cường kết nối giữa hệ thống tiêu thoát nước đô thị và hệ thống thủy lợi, đồng thời đánh giá đầy đủ tác động của quá trình đô thị hóa đối với khả năng tiêu nước của từng khu vực. Bên cạnh đó, việc triển khai mô hình "thành phố bọt biển" cần được nghiên cứu trên cơ sở điều kiện địa chất, địa hình và hiện trạng sử dụng đất cụ thể để bảo đảm hiệu quả lâu dài.

Theo GS.TS Nguyễn Việt Anh, Viện trưởng Viện Khoa học và Kinh tế môi trường, Trường Đại học Xây dựng, đề án cần cập nhật đầy đủ số liệu về lượng mưa trong những năm gần đây, xây dựng các kịch bản ứng phó với những trận mưa vượt ngưỡng thiết kế và phân kỳ đầu tư phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực của thành phố. Đồng thời, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp trong vận hành hệ thống nhằm kiểm soát hiệu quả mực nước tại các tuyến sông nội đô.

Cùng quan điểm đó, GS Lê Văn Nghị, Giám đốc Phòng Thí nghiệm trọng điểm quốc gia về động lực học sông biển, Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam cho rằng việc lựa chọn mô hình tính toán lượng mưa cần sát với thực tế hơn; hệ thống cống thoát nước trong tương lai cần được thiết kế theo hướng vừa có chức năng dẫn nước, vừa tạo không gian lưu giữ nước tạm thời trong các đợt mưa lớn. Đồng thời, cần nghiên cứu giải pháp hạ thấp mực nước các tuyến sông nội thành vào thời điểm thích hợp nhằm tăng khả năng chứa nước, góp phần nâng cao hiệu quả chống úng ngập cho khu vực nội đô.

Các ý kiến tại hội thảo sẽ được cơ quan chủ trì nghiên cứu, tiếp thu để tiếp tục hoàn thiện Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành Hà Nội giai đoạn 2026-2030, hướng tới xây dựng hệ thống thoát nước hiện đại, đồng bộ, thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống và tạo nền tảng phát triển bền vững cho Thủ đô trong những thập niên tới.

Trung Đức