Mục tiêu rõ ràng, giải pháp đồng bộ

Theo Quyết định số 2831/QĐ-UBND ngày 06-6-2025, Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 thu gom, xử lý 90% tổng lượng CTRXD phát sinh tại các đô thị, trong đó 60% được tái chế hoặc tái sử dụng bằng công nghệ phù hợp. Đặc biệt, 100% công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách Nhà nước bắt buộc phải sử dụng vật liệu tái chế từ CTRXD, góp phần giảm khai thác tài nguyên thiên nhiên. Việc khuyến khích áp dụng tương tự cũng được triển khai với các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách từ năm 2025.

Để triển khai hiệu quả, thành phố giao thực hiện 07 nhóm nhiệm vụ trọng tâm với tổng kinh phí dự kiến 27,2 tỷ đồng. Các nhiệm vụ bao gồm: hoàn thiện cơ chế chính sách và quy định pháp luật liên quan; đầu tư xây dựng hạ tầng xử lý; tăng cường năng lực giám sát từ thu gom đến xử lý; xây dựng mô hình quản lý CTRXD phù hợp thực tiễn; hoàn thiện chính sách hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm tái chế; đẩy mạnh truyền thông; và tăng cường nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế.

Bên cạnh đó là loạt giải pháp thiết thực: phát triển hạ tầng kỹ thuật, kiểm soát chặt hoạt động thu gom - vận chuyển - xử lý; ứng dụng công nghệ hiện đại; ưu tiên vật liệu tái chế trong đấu thầu xây dựng; tăng cường phối hợp liên ngành và tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng.

Đầu tư hạ tầng xử lý và siết chặt quản lý

Trong giai đoạn đến năm 2026, thành phố tiếp tục duy trì hoạt động xử lý CTRXD tại khu vực 6,5 ha nút giao Pháp Vân - Cầu Giẽ và bãi chôn lấp Nguyên Khê (Đông Anh). Đến năm 2030, ngoài duy trì các vị trí xử lý hiện có, thành phố sẽ đầu tư thêm các cơ sở xử lý, tái chế mới theo quy hoạch, nhằm đạt tổng công suất xử lý từ 4.180 - 4.780 tấn/ngày, đáp ứng khối lượng CTRXD dự báo phát sinh khoảng 3.400 tấn/ngày.

Về quản lý, giám sát, Đề án yêu cầu gắn trách nhiệm người đứng đầu các đơn vị, địa phương nếu để xảy ra tình trạng đổ thải sai quy định. Các phương tiện vận chuyển CTRXD phải lắp đặt thiết bị định vị GPS và cung cấp dữ liệu cho cơ quan quản lý. Đồng thời, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm đối với các chủ đầu tư, đơn vị thu gom, vận chuyển và xử lý không thực hiện đúng quy định.

Thúc đẩy tiêu thụ vật liệu tái chế, phát huy vai trò các sở ngành

Thành phố khuyến khích các chủ đầu tư tái chế, tái sử dụng chất thải xây dựng tại chỗ. Các dự án xây dựng công trình, trồng cây xanh, thảm cỏ cần sử dụng đất hữu cơ bóc tách từ tầng canh tác. Ngoài ra, đưa tiêu chí sử dụng vật liệu tái chế làm căn cứ ưu tiên trong đấu thầu xây dựng là yêu cầu bắt buộc trong các gói thầu sử dụng ngân sách.

Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan thường trực, giúp UBND thành phố đôn đốc các Sở, ngành, UBND cấp xã thực hiện các nội dung theo phân công tại Đề án; Chủ trì, phối hợp các cơ quan thực hiện quản lý nhà nước tham mưu UBND thành phố thực hiện công tác quản lý CTRXD. Hướng dẫn UBND cấp xã trong công tác quản lý CTRXD; phối hợp với Sở Tài chính và các đơn vị liên quan xây dựng Nghị quyết ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích sử dụng các sản phẩm tái chế từ chất thải rắn xây dựng như: trợ giá các sản phẩm tái chế, mua sắm xanh, quảng bá các sản phẩm tái chế,...; và theo dõi, đôn đốc để các vị trí xử lý CTRXD đi vào hoạt động theo tiến độ các giai đoạn đến năm 2026 và giai đoạn đến năm 2030; Chủ trì quản lý quy hoạch chuyên ngành CTRXD.

Bên cạnh đó, hướng dẫn, xác nhận việc hoàn thành trách nhiệm của các chủ đầu tư trong việc bóc tách, thu gom tầng đất canh tác khi chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp trồng lúa, hoa màu sang đất thực hiện các dự án đầu tư xây dựng công trình đưa về nơi quản lý tầng đất canh tác trước khi hoàn thiện thủ tục giao đất và làm cơ sở để Sở Xây dựng cấp phép xây dựng dự án; hướng dẫn, thẩm định, trình phê duyệt Báo cáo đánh giá tác động môi trường các dự án xây dựng cơ sở xử lý CTRXD; phối hợp chặt chẽ và hiệu quả với Sở Xây dựng, Lực lượng công an và UBND cấp xã trong kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường đối với các dự án đầu tư xây dựng, các đơn vị thu gom, vận chuyển, xử lý CTRXD; phối hợp với UBND cấp xã tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục chính sách và pháp luật về bảo vệ môi trường trong hoạt động quản lý CTRXD...

Sở Xây dựng hướng dẫn việc sử dụng các loại vật liệu tái chế, tính toán dự toán xây dựng công trình phù hợp; hoàn thành trong năm 2025; phối hợp với Sở Tài chính xây dựng, hướng dẫn đưa tiêu chí ưu tiên về sử dụng vật liệu tái chế trong quá trình đánh giá thầu của các công trình xây dựng; hoàn thành trong năm 2025. Đối với các công trình, dự án do các bộ, ngành, thành phố làm chủ đầu tư, các công trình được Sở Xây dựng cấp phép, thẩm định phê duyệt trước khi triển khai thi công gửi thông tin về UBND các quận, huyện để tổng hợp báo cáo và chỉ đạo lực lượng kiểm tra, giám sát công tác thu gom, vận chuyển, xử lý CTRXD; phối hợp các sở, ban, ngành có liên quan tiếp nhận, quản lý dữ liệu GPS từ các đơn vị thu gom, vận chuyển, xử lý và từ các chủ nguồn thải.

Với quyết tâm cao, tầm nhìn chiến lược và các giải pháp bài bản, Đề án “Tổng thể công tác quản lý CTRXD đến năm 2030” là bước đi mạnh mẽ của Hà Nội trong việc thực hiện mục tiêu kép: phát triển kinh tế - xã hội đi đôi với bảo vệ môi trường. Việc bắt buộc sử dụng vật liệu tái chế trong xây dựng không chỉ góp phần giảm gánh nặng chất thải, mà còn thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn, sử dụng tài nguyên hiệu quả, yếu tố then chốt để xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.

Hồng Hạnh