Thanh thiếu niên – đối tượng đang trong giai đoạn hình thành nhân cách và chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ môi trường sống – đang trở thành mục tiêu tiềm năng của các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới với vẻ ngoài bóng bẩy, dễ tiếp cận và được “ngụy trang” dưới danh nghĩa sành điệu, thời thượng. Dưới tác động của bạn bè, sự buông lỏng giám sát từ gia đình và những kẽ hở trong công tác quản lý, các em rất dễ bị cuốn vào vòng xoáy của sự tò mò và phụ thuộc.

Một thực tế không thể phủ nhận là đối tượng hút thuốc lá đang ngày càng trẻ hóa. Không chỉ dừng lại ở thuốc lá điếu truyền thống, hiện tượng học sinh sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang ngày một gia tăng, tạo nên một thách thức lớn trong công tác giáo dục, quản lý và phòng ngừa. Dù chứa các chất gây nghiện độc hại và tạo khói, các sản phẩm này vẫn được rao bán công khai, đặc biệt tại những khu vực gần trường học – nơi lẽ ra phải là không gian an toàn nhất cho trẻ em.

Tình trạng trên phản ánh những “lỗ hổng” rõ nét trong công tác tuyên truyền, giáo dục và phối hợp giữa gia đình - nhà trường - xã hội. Nhiều phụ huynh chưa thực sự là tấm gương cho con cái khi vẫn sử dụng thuốc lá, thậm chí thờ ơ với việc trang bị kiến thức về tác hại của thuốc lá. Trong khi đó, nhà trường dù đã có những nỗ lực tuyên truyền nhưng việc kiểm soát hành vi của học sinh ngoài khuôn viên trường vẫn còn nhiều hạn chế.

Trong môi trường học đường, nếu học sinh thường xuyên tiếp xúc với hình ảnh người lớn hút thuốc, sống trong môi trường buông lỏng giám sát, hoặc dễ dàng tiếp cận với sản phẩm gây nghiện thông qua mạng xã hội, việc các em sa ngã là điều khó tránh khỏi.

Để ngăn chặn tình trạng này, cần một chiến lược đồng bộ và quyết liệt từ nhiều phía. Gia đình cần là “pháo đài” đầu tiên với vai trò dẫn dắt, định hướng. Phụ huynh cần sống gương mẫu, tích cực chia sẻ, lắng nghe, giáo dục con về tác hại của thuốc lá, thiết lập mối quan hệ tin cậy để trẻ không tìm đến các “lối thoát tiêu cực”. Nhà trường phải chủ động tích hợp giáo dục về tác hại của thuốc lá vào chương trình học, đẩy mạnh hoạt động ngoại khóa, tăng cường tư vấn tâm lý học đường, tạo sân chơi lành mạnh giúp học sinh giải tỏa áp lực và tránh xa các hành vi lệch chuẩn.

Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh kiểm soát thị trường thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử – vốn đang bị biến tướng thành món hàng phổ biến trên không gian mạng và tại các hàng quán quanh trường học. Các chiến dịch truyền thông trên các nền tảng số cần được triển khai đồng bộ, hướng tới các đối tượng dễ tổn thương nhất: thanh thiếu niên.

Chỉ khi gia đình, nhà trường và toàn xã hội cùng hành động, chúng ta mới có thể bảo vệ được thế hệ trẻ khỏi “vòng xoáy ngọt ngào” của khói thuốc, thứ đang ngấm ngầm hủy hoại tương lai cả một thế hệ.

Trần Thị Thu Huyền