GÓP Ý DỰ THẢO BÁO CÁO CHÍNH TRỊ ĐẠI HỘI XIII CỦA ĐẢNG  VỀ NỘI DUNG ĐỔI MỚI PHƯƠNG THỨC LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỂ TĂNG CƯỜNG XÂY DỰNG ĐẢNG TRONG SẠCH, VỮNG MẠNH

Đảng ủy Khối các cơ quan Thành phố

Trong những năm qua, để giữ vững và không ngừng nâng cao vai trò lãnh đạo sự nghiệp cách mạng dân tộc, khẳng định tính chính đáng, chính danh cầm quyền, Đảng ta đã không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo của mình, góp phần tạo nên những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử mà đất nước ta đạt được qua 35 năm đổi mới. Nói cụ thể, đó chính là sự đổi mới hệ thống phương pháp, hình thức, biện pháp, con đường mà Đảng sử dụng để lãnh đạo hệ thống chính trị và toàn xã hội nhằm hiện thực hóa Cương lĩnh chính trị, chủ trương, đường lối, quan điểm của Đảng trong thực tiễn.

Tuy nhiên, trên nhiều lĩnh vực, trước sự phát triển của quá trình đổi mới, việc nghiên cứu và giải quyết thực tiễn vẫn còn nhiều lúng túng, chưa rõ ràng. Nhiều trường hợp, lĩnh vực mới dừng ở nguyên lý, nguyên tắc chung, chưa xây dựng được những quy chế, quy định cụ thể trong việc lãnh đạo, giữa Đảng lãnh đạo và đảng “cầm quyền”, giữa Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ, hoặc Đảng cầm quyền, Nhà nước pháp quyền, nhân dân thực quyền... đang đòi hỏi phải tiếp tục tổng kết thực tiễn, tiếp tục đổi mới tư duy, cách tiếp cận vấn đề để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trên các lĩnh vực của cuộc sống đặt ra, xây dựng Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh, vì hạnh phúc của nhân dân.

Dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIII cũng thẳng thắn chỉ rõ “Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị, trọng tâm là đối với nhà nước còn chậm đổi mới, có mặt còn lúng túng. Cơ chế kiểm soát quyền lực trong Đảng và Nhà nước chưa đầy đủ, đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả chưa cao”.

Chúng tôi đồng tình cao với định hướng đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đã được chỉ ra trong Dự thảo Văn kiện Đại hội XIII, đó là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị, đặc biệt là với Nhà nước trong điều kiện mới” để xây dựng, chỉnh đốn Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh …. “Tiếp tục cụ thể hóa phương thức lãnh đạo của Đảng đã được xác định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) ở tất cả các cấp bằng những quy chế, quy định, quy trình”.

Theo đó, Dự thảo Văn kiện đại hội XIII nhấn mạnh: “Đẩy mạnh việc phân cấp, phân quyền gắn với cải cách hành chính trong Đảng và kiểm tra, giám sát, kiểm soát chặt chẽ việc thực hiện phân cấp, phân quyền, chống tha hóa quyền lực; có cơ chế để các địa phương phát huy quyền chủ động, sáng tạo, gắn với đề cao trách nhiệm, đồng thời bảo đảm sự lãnh đạo, quản lý thống nhất của Trung ương”.

Đổi mới phương pháp, phong cách, lề lối làm việc của các cơ quan lãnh đạo của Đảng từ Trung ương tới cơ sở, xây dựng và thực hiện phong cách làm việc khoa học, tập thể, dân chủ, trọng dân, gần dân, hiểu dân, vì dân, bám sát thực tiễn, chịu khó học hỏi, nói đi đôi với làm, nêu gương sáng trước nhân dân.

Đổi mới, nâng cao chất lượng, xây dựng, ban hành nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo kiên quyết, dứt điểm việc cụ thể hóa, thể chế hóa, tổ chức thực hiện nghị quyết. Đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động của Đảng”.

Có thể khẳng định rằng, những nội dung được trình bày trong dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIII của Đảng về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng là toàn diện và sâu sắc. Tuy nhiên, trong những năm qua, cơ chế vận hành: Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ bên cạnh mặt ưu điểm, vẫn còn những mặt hạn chế, bất cập. Vai trò lãnh đạo của Đảng, vai trò quản lý của Nhà nước còn chồng chéo và lấn sân, rất khó phân định. Vì vậy, nội hàm Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ cần được cụ thể hóa và làm rõ hơn; đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng nên tiếp cận theo hướng: Đảng lãnh đạo bằng tư duy khoa học, tôn trọng thực tế khách quan, tránh áp đặt, chủ quan, đề ra những quyết sách đúng đắn sát với thực tế tình hình, thúc đẩy kinh tế, xã hội phát triển, mang lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.

Xuất phát từ thực tiễn công tác xây dựng đảng của Đảng bộ Khối các cơ quan Thành phố nói riêng và Đảng bộ Thành phố nói chung, xin tham gia một số ý kiến vào Dự thảo Văn kiện Đại hội XIII của Đảng nhằm làm rõ hơn nội dung đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng để tăng cường xây dựng đảng trong sạch, vững mạnh như sau:

Thứ nhất, Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trước hết cần đổi mới và nâng cao năng lực hoạch định đường lối, chủ trương, định hướng chính sách của các cấp ủy Đảng; nâng cao chất lượng nội dung và cách thức ra nghị quyết của các cấp ủy Đảng (về đường lối, chủ trương, định hướng chính sách…) phù hợp với vai trò và chức năng lãnh đạo chính trị trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền, phát triển nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Thứ hai, Đổi mới và hoàn thiện phương thức lãnh đạo - cầm quyền của Đảng đối với Nhà nước cần thực hiện theo hướng: các đường lối, chủ trương, định hướng chính sách phát triển của các cấp ủy phải được tổ chức đảng và các đảng viên trong các cơ quan Nhà nước tương ứng quan triệt sâu sắc; trên cơ sở chức năng nhiệm vụ của mình lãnh đạo các cơ quan Nhà nước cụ thể hóa, thể chế hóa theo con đường pháp quyền các nội dung các nghị quyết của Đảng thành pháp luật, chính sách, chương trình, kế hoạch, cơ chế, chính sách quản lý - phát triển của nhà nước, thể hiện ý chí, nguyện vọng và lợi ích của nhân dân; thành khung khổ pháp lý để toàn bộ các lĩnh vực của xã hội và mọi chủ thể trong xã hội sống và hoạt động theo hiến pháp và pháp luật; thành nội dung, cơ chế và quy trình lãnh đạo của các tổ chức đảng trong hệ thống chính trị, nhất là trong hệ thống Nhà nước, nhằm thực hiện thắng lợi đường lối, chủ trương, định hướng chính sách của Đảng. Như vậy, các tổ chức đảng và đảng viên trong các cơ quan nhà nước phải thực hiện song trùng “hai trong một” chức năng lãnh đạo chính trị của tổ chức đảng và chức năng thực thi quyền lực nhà nước theo pháp luật và bằng pháp luật, do nhân dân ủy quyền theo pháp luật. Điều này cho thấy phải tiếp tục đổi mới nội dung và cơ chế lãnh đạo của Đảng (các cấp ủy) đối với hệ thống lập pháp, hành pháp, tư pháp, đối với từng lĩnh vực từ Trung ương xuống cơ sở. 

Thứ ba, Đổi mới nội dung, phương thức và cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội theo hướng: lãnh đạo cụ thể hóa đường lối, chủ trương định hướng chính sách phát triển của Đảng thành định hướng nội dung, cơ chế hoạt động của MTTQ, từng tổ chức chính trị - xã hội. Đồng thời lãnh đạo để Nhà nước để thể chế hóa hoạt động của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội theo pháp luật, theo điều lệ và quy chế của mình theo nguyên tắc tự chủ, tự quản vì lợi ích của các thành viên. Đồng thời Đảng lãnh đạo Nhà nước xây dựng và hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách để MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện có hiệu quả chức năng giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước, phòng chống tham nhũng, tiêu cực.

Thứ tư, Đổi mới và hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, cơ chế hoạt động, chế độ trách nhiệm, trách nhiệm giải trình của các tổ chức đảng và đảng viên, nhất là những người đứng đầu, trong các cơ quan nhà nước các cấp, trong các tổ chức MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội, gắn rõ trách nhiệm về đảng với trách nhiệm về nhà nước và về các tổ chức chính trị - xã hội; xác định rõ trách nhiệm về việc lãnh đạo cụ thể hóa và thể chế hóa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, lãnh đạo các cơ quan nhà nước, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện nhiệm vụ của mình theo tinh thần và các nguyên tắc của nhà nước pháp quyền. Vấn đề quan trọng là chế định rõ yêu cầu và phạm vi “tuân thủ” và yêu cầu phạm vi “chủ động, sáng tạo” đối với từng cấp, từng lĩnh vực, nhằm vừa đảm bảo sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Trung ương, vừa phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm, tính chủ động, sáng tạo, của từng cấp, từng tổ chức.

Thứ năm, Đổi mới nội dung, thể chế, cơ chế, chế độ trách nhiệm, quy trình lãnh đạo công tác tổ chức và cán bộ của Đảng trong hệ thống đảng và đối với các cơ quan nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và tổ chức chính trị - xã hội. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, đảng viên, nhất là những người giữ cương vị chủ chốt có phẩm chất và năng lực đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ được giao.

Thứ sáu, Trên cơ sở quy định rõ chức năng nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ trách nhiệm của các tổ chức đảng và đảng viên trong các tổ chức đảng và trong các cơ quan Nhà nước, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội, căn cứ vào Hiến pháp và pháp luật cần tiếp tục xây dựng và hoàn thiện các quy chế quản lý, kiểm tra, giám sát việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của các cán bộ, đảng viên trong thực thi nhiệm vụ, đảm bảo “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”, các quy trình giải quyết thủ tục hành chính đảm bảo “rõ quy trình”, “rõ hiệu quả”, đặc biệt là ở các lĩnh vực nhạy cảm như: Công tác cán bộ, quản lý đất đai, tài chính, giải phóng mặt bằng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và sở hữu nhà, các dự án, vv…./.