Dự Hội nghị có các đồng chí Ngô Thị Thanh Hằng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy; đồng chí Nguyễn Đức Chung, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố; đồng chí Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố; đồng chí Đào Đức Toàn, Phó Bí thư Thành ủy.

Toàn cảnh phiên giải trình

Nhiều vi phạm gây bức xúc

Phát biểu khai mạc phiên họp, Chủ tịch HĐND Thành phố Nguyễn Thị Bích Ngọc khẳng định: Đất đai là nguồn lực rất quan trọng để phát triển Thủ đô. Việc quản lý, sử dụng đất đai đúng mục đích, theo kế hoạch sẽ phát huy hiệu quả cao nhất tài sản công. Quan trọng là vậy, song qua giám sát chuyên đề của HĐND Thành phố tại 8 sở, ngành và 30 quận, huyện, thị xã vẫn còn tình trạng nhiều dự án chậm đưa đất vào sử dụng, chậm tiến độ thực hiện, sử dụng sai mục đích, để hoang hóa, ảnh hưởng đến sản xuất, cuộc sống của nhân dân. Những hạn chế, tồn tại trên cần được UBND Thành phố và các sở, ngành, quận, huyện báo cáo giải trình, làm rõ trước nhân dân; đồng thời tìm ra giải pháp, lộ trình khắc phục tồn tại,  sử dụng hiệu quả đất đai trên địa bàn Thành phố.

Báo cáo bằng hình ảnh tại phiên giải trình, Thường trực HĐND Thành phố nêu rõ, theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường, tính đến thời điểm tháng 6-2018, Thành phố có 161 dự án có dấu hiệu vi phạm, chiếm tỷ lệ 23,1% số dự án được giao đất, cho thuê đất giai đoạn 2012-2017 với hình thức và mức độ khác nhau. Trong đó, có 76 dự án chậm triển khai từ 5 năm đến hơn 10 năm, chiếm 50%. Những dự án này đang ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nghìn hộ dân nằm trong quy hoạch. Bên cạnh đó, 90 dự án chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính với số tiền hơn 5.500 tỷ đồng.  Tuy nhiên, theo kết quả giám sát của Thường trực HĐND Thành phố tổng hợp số dự án chậm, có dấu hiệu vi phạm luật đất đai theo báo cáo của 30/30 quận, huyện, thị xã là 383 dự án.

Truy rõ trách nhiệm cơ quan tham mưu

Đặt câu hỏi yêu cầu giải trình làm rõ những vấn đề thuộc lĩnh vực tài nguyên và môi trường, các đại biểu Trịnh Xuân Quang (Tổ Thanh Xuân), Hồ Vân Nga (Tổ Quốc Oai), Duy Hoàng Dương (Tổ Hoài Đức), Nguyễn Hoài Nam (Tổ Thạch Thất) đề nghị làm rõ nguyên nhân nhiều dự án chậm triển khai, vi phạm Luật Đất đai từ 5 đến 10 năm; Giải pháp để sớm đưa đất vào sử dụng hiệu quả; Trách nhiệm cơ quan tham mưu xử lý vi phạm và việc xử lý vi phạm đã đảm bảo mức răn đe hay chưa; Có bao nhiêu chủ đầu tư thực hiện khắc phục sau xử phạt và có bao nhiêu đơn vị không khắc phục và tiếp tục tái phạm…

Trả lời câu hỏi của các đại biểu, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Trọng Đông cho biết: Các dự án chậm trễ  từ 5 đến 10 năm do trong quá trình chuyển tiếp có nhiều chính sách thay đổi, nhất là chính sách giải phóng mặt bằng. Bên cạnh đó, giai đoạn 2012-2015, thị trường bất động sản trầm lắng, chủ đầu tư khó kêu gọi đầu tư cũng như ngân hàng giải ngân để cho vay. Cùng với đó, sau khi mở rộng địa giới hành chính, Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô được Chính phủ phê duyệt, có hơn 240 dự án phải điều chỉnh để phù hợp với quy hoạch chung và quy hoạch phân khu. Về nguyên nhân chủ quan, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường thừa nhận, “Do một số ngành, địa phương chưa phối hợp hậu kiểm chặt chẽ và chưa quyết liệt xử lý vi phạm sau khi được phê duyệt giao đất”.

Về giải pháp, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường nhấn mạnh, đối với các dự án chậm, hiện nay Sở đã thực hiện công bố công khai các đơn vị này trên Cổng Thông tin điện tử của Sở và của Bộ Tài nguyên và Môi trường, làm căn cứ để xem xét giao đất chấp thuận dự án đối với các dự án tiếp theo. Sở đã thanh tra, kiểm tra 215 dự án, trong đó có 64 dự án đã được khắc phục, 21 dự án đã kiến nghị thu hồi đất và xử lý phạt. "Sau phiên giải trình này, Sở sẽ cùng các ngành tổ chức các đoàn thanh tra xuống thanh tra cụ thể từng dự án. Quý 3-2018, Sở cùng các ngành Thành phố hoàn thành việc kiểm tra xử lý"- ông Nguyễn Trọng Đông thông tin.

Chưa hài lòng với phần trả lời, nhiều đại biểu đã tái chất vấn. Trong đó, đại biểu Nguyễn Hoài Nam đặt vấn đề “Phải chăng chúng ta chưa quyết liệt, chưa thể hiện trách nhiệm đôn đốc, nể nang các nhà đầu tư?”. Về vấn đề này, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường khẳng định nguyên nhân là do thiếu cơ sở dữ liệu thông tin trong công tác theo dõi, phối hợp xử lý các dự án vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất. Trong năm 2018, Sở cùng các đơn vị tư vấn sẽ thực hiện thận trọng và cố gắng thực hiện xong.

Giải trình theo lĩnh vực phụ trách, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Mạnh Quyền cho biết, hiện nay Sở đang cùng các cơ quan liên quan rà soát, tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp, hoặc có giải pháp mạnh hơn với các chủ đầu tư chậm triển khai. Sau phiên giải trình này, Sở tư sẽ tiếp tục rà soát, đánh giá từng nhóm dự án để tham mưu giải pháp cho thành phố. Trong đó sẽ phối hợp, liên thông cơ sở dữ liệu giữa các cơ quan liên quan như Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thuế... để xem xét và rà soát các dự án tốt hơn.

Chỉ tên từng dự án chậm

Để biết rõ lộ trình, giải pháp  khắc phục đối với từng dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách chậm triển khai, các đại biểu Vũ Ngọc Anh (Tổ Nam Từ Liêm), Vũ Thùy Dương (Tổ Cầu Giấy), Lê Thị Thu Hằng (Tổ Hà Đông), Vũ Mạnh Hải (Tổ Thường Tín), Phạm Thị Thanh Hương (Tổ Ứng Hòa), Nguyễn Văn Thắng (Tổ Hoàn Kiếm), Trần Thế Cương (Tổ Bắc Từ Liêm), Nguyễn Minh Tuân (Tổ Tây Hồ) đã nêu cụ thể từng dự án tại một số quận, huyện; truy cứu trách nhiệm để xảy ra sai phạm, hướng khắc phục. Tiêu biểu như các dự án: Hồ điều hòa Khu đô thị Tây Nam-Hà Nội tại Cầu Giấy; 13 dự án trường học ở quận Hoàng Mai, Long Biên; Công viên giải trí quốc tế Kim Quy tại huyện Đông Anh; Trụ sở giao dịch khách sạn tại quận Đống Đa; Trung tâm thương mại dịch vụ Cửu Long tại quận Thanh Xuân; Trường Trung học phổ thông dân lập Trần Quang Khải tại huyện Thanh Trì; Trung tâm thể thao quận Tây Hồ…

Chủ tịch UBND các quận, huyện: Nam Từ Liêm, Thanh Xuân, Hoàng Mai, Cầu Giấy, Thanh Trì đã trả lời rõ nguyên nhân của từng dự án, đưa ra các giải pháp, lộ trình giải quyết. Trong đó, Chủ tịch UBND quận Thanh Xuân Nguyễn Xuân Lưu đã đưa ra hướng khắc phục và kiến nghị cụ thể đối với các vấn đề được đặt câu hỏi, được đại biểu ghi nhận, đánh giá cao. “Quận Thanh Xuân có 14 dự án chậm, do trách nhiệm của UBND Quận và phường thiếu kiểm tra đôn đốc, giám sát, vì còn tư duy coi dự án có sử dụng đất ngoài ngân sách là trách nhiệm của Thành phố, sở, ngành. Quận Thanh Xuân kiến nghị UBND Thành phố chấp thuận đến tháng 9-2018, Quận làm việc với chủ đầu tư, sau đó báo cáo UBND Thành phố cho ý kiến chỉ đạo các dự án vốn ngoài ngân sách chậm triển khai”- Ông Nguyễn Xuân Lưu nhấn mạnh.

Cuối phiên giải trình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Đức Chung đã tiếp thu, giải trình rõ về nguyên nhân, giải pháp khắc phục trong thời gian tới. Tổng hợp phần hỏi, trả lời phiên giải trình, Phó Chủ tịch HĐND Thành phố Phùng Thị Hồng Hà cho biết: Trong một buổi sáng, phiên giải trình đã có 28 lượt đại biểu đặt 33 câu hỏi trực tiếp với 3 giám đốc sở, 5 lãnh đạo quận, huyện và 2 câu hỏi với UBND Thành phố. Các câu hỏi đã được lãnh đạo các sở, quận, huyện tiếp thu, giải trình làm rõ về thực tiễn và công tác quản lý tại địa phương; tìm ra những nguyên nhân tồn tại và làm rõ trách nhiệm của một số đơn vị, cơ quan tham mưu cho UBND Thành phố để quản lý tốt hơn thời gian tới. Sau phiên giải trình, Thường trực HĐND Thành phố sẽ có kết luận bằng văn bản, đề nghị UBND Thành phố và các cơ quan liên quan xem xét, thực hiện.

Phát biểu kết luận phiên giải trình, Chủ tịch HĐND Thành phố Nguyễn Thị Bích Ngọc khẳng định: Phiên giải trình đạt được mục đích, yêu cầu đặt ra. Qua đó, đã nêu được bức tranh toàn diện về tình hình quản lý các dự án vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất, các dự án vi phạm Luật Đất đai trên địa bàn Thành phố; đã tìm rõ nguyên nhân và đề ra lộ trình giải quyết. Việc 100% lãnh đạo UBND Thành phố, các sở, ngành và quận, huyện tham dự và giải trình nghiêm túc, thể hiện thái độ rất cầu thị trong việc tiếp thu ý kiến của cử tri.

Đồng chí Nguyễn Thị Bích Ngọc nhấn mạnh, hiện còn 383 dự án chậm triển khai do nhiều nguyên nhân. Song, nguyên nhân chủ quan là do các cơ quan quản lý ở các sở, ngành, quận, huyện chưa kiên quyết, kịp thời, còn nể nang, né tránh, chưa làm hết trách nhiệm của mình trong việc tham mưu cho UBND Thành phố trong quản lý cũng như tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Chủ tịch HĐND Thành phố đề nghị ngay sau phiên giải trình, các cấp, các ngành của Thành phố cần rà soát, thống kê chính xác số dự án vốn ngoài ngân sách chậm triển khai,vi phạm Luật Đất đai trên địa bàn Thành phố; các dự án đã có chấp thuận chủ trương đầu tư nhưng chậm làm thủ tục giao đất, thuê đất chuyển mục đích sử dụng đất. Trên cơ sở đó, tiến hành thanh tra, kiểm tra, xác định vi phạm và phân loại các vi phạm để xử lý cho phù hợp. “Đề nghị kiên quyết thu hồi các dự án chậm tiến độ vi phạm Luật trong thời gian kéo dài, nhất là các dự án đã được HĐND Thành phố, các quận, huyện, thị xã kiến nghị xem xét thu hồi từ các năm trước; hủy bỏ chủ trương đầu tư và các dự án đã giao nhiều năm song đơn vị thực hiện giao không hoàn thành thủ tục giao đất, cho thuê đất, chuyển đổi mục đích sử dụng đất”- Đồng chí Nguyễn Thị Bích Ngọc nhấn mạnh.

Để khắc phục hạn chế trên, Chủ tịch HĐND Thành phố Nguyễn Thị Bích Ngọc đề nghị UBND Thành phố cần xem lại quy định về phân công, phân cấp cho rõ ràng; tăng cường công tác hậu kiểm các dự án; định kỳ thực hiện công khai trên Cổng Thông tin Thành phố và các phương tiện thông tin đại chúng về danh sách các dự án chậm trễ vi phạm Luật Đất đai để cử tri giám sát. Thường trực HĐND Thành phố sẽ chất vấn lại về các nội dung đã cam kết trước các cử tri trong phiên giải trình này, qua đó sẽ nhận rõ được 383 dự án chậm triển khai được khắc phục có kết quả ra sao.

Vũ Thủy