Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Ngô Thị Thanh Hằng; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Đức Chung; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố Nguyễn Thị Bích Ngọc; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Nguyễn Lan Hương; Thường trực HĐND, UBND Thành phố, đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành, quận, huyện, thị xã và một số xã, phường, thị trấn dự.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố Nguyễn Thị Bích Ngọc phát biểu mở đầu phiên họp giải trình

Vẫn còn 160 xã chưa có mạng cấp nước

Phát biểu mở đầu phiên họp giải trình, Chủ tịch HĐND Thành phố Nguyễn Thị Bích Ngọc nhấn mạnh, chăm lo cho đời sống Nhân dân luôn được Thành phố Hà Nội quan tâm, đặc biệt là vấn đề nước sạch. Tại thời điểm năm 2016, khu vực nông thôn mới có hơn 2,3 triệu dân (đạt 37,2%) dùng nước sạch. Chính vì vậy, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố khóa XVI (2015-2020) đặt ra chỉ tiêu về cấp nước sạch đến năm 2020 là tỷ lệ hộ dân nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh là 100%, trong đó nước sạch là 50%; tỷ lệ hộ dân đô thị được sử dụng nước sạch là 95% đến 100%. Để triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Thành phố, đồng thời thể hiện quyết tâm của lãnh đạo Thành phố đối với việc phấn đấu để người dân Hà Nội nói chung và người dân nông thôn nói riêng 100% được sử dụng nước sạch chứ không phải nước hợp vệ sinh; theo đề xuất của UBND Thành phố, HĐND Thành phố đã ban hành Nghị quyết số 05/2016/NQ-HĐND, trong đó nâng chỉ tiêu tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch đến năm 2020 phấn đấu đạt 100% (tức là cả khu vực đô thị và nông thôn).

Sau 3 năm triển khai Nghị quyết, kết quả bước đầu ghi nhận, tỷ lệ người dân nông thôn sử dụng nước sạch từ 37% năm 2016 tăng lên 65% năm 2019. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn một số tồn tại, hạn chế đặt ra yêu cầu cho chính quyền Thành phố cần có những giải pháp, quan tâm mạnh mẽ hơn nữa trong việc chỉ đạo, tổ chức thực hiện để người dân khu vực nông thôn được hưởng những điều kiện sinh hoạt thiết yếu về nước sạch.

Theo báo cáo bằng hình ảnh tại phiên giải trình, hiện nay, một số địa phương, tỷ lệ người dân được sử dụng nước sạch rất thấp. Cụ thể, huyện Chương Mỹ đạt 18%;  huyện Mỹ Đức  đạt 10%, huyện Phú Xuyên đạt 12%, huyện Ứng Hòa đạt 27%... Đặc biệt, trên địa bàn Thành phố còn 160/420 xã, thị trấn (38,1%) chưa có mạng cấp nước. Bên cạnh đó, tuy khu vực đô thị cơ bản 100% được sử dụng nước sạch, song có lúc, có nơi vẫn xảy ra tình trạng thiếu nước cục bộ do sự cố, nhất là vào thời điểm sử dụng nước cao điểm trong dịp hè như khu vực quận Bắc Từ Liêm, Hoàng Mai, Hà Đông; hoặc chất lượng nước còn chưa được đảm bảo tiêu chuẩn, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của một bộ phận Nhân dân.

Tại phiên giải trình, các đại biểu Đoàn Việt Cường (tổ Mê Linh), Trần Việt Anh (tổ Ba Đình), Hoàng Thị Thúy Hằng (tổ Thường Tín), Duy Hoàng Dương (tổ Hoài Đức); Hoàng Thị Tú Anh (tổ Đan Phượng), Nguyễn Nguyên Quân (tổ Hoàng Mai) đã đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng và một số quận, huyện làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của sở để xảy ra tồn tại, hạn chế và nêu các giải pháp khắc phục trong thời gian tới? Đặc biệt, các đại biểu đề cập đến Dự án xây dựng trạm cấp nước thị trấn Đại Nghĩa (huyện Mỹ Đức) gần 6 năm vẫn dang dở, chưa đi vào hoạt động, một số hạng mục xuống cấp; Dự án cấp nước tại xã Tiến Thịnh, huyện Mê Linh được phê duyệt từ tháng 6-2018 nhưng khi triển khai gặp nhiều khó khăn giải phóng mặt bằng; Dự án cấp nước cho 8  xã huyện Chương Mỹ do Công ty môi trường đô thị Xuân Mai đảm nhận đã chậm 2 năm, vì sao?

Cũng theo các đại biểu: Lê Vĩnh Sơn (tổ Đông Anh), Phạm Thị Thanh Hương (tổ Ứng Hòa), Nguyễn Minh Tuân (tổ Tây Hồ), Trịnh Xuân Quang (tổ Thanh Xuân), Vũ Ngọc Anh (tổ Nam Từ Liêm), bên cạnh có mạng cấp nước, nhưng tỷ lệ người dân dùng nước còn thấp, đề nghị Thành phố và các đơn vị nêu rõ nguyên nhân và giải pháp khắc phục. Hiện nay, cơ chế vay vốn từ Quỹ đầu tư phát triển Thành phố đã có nhưng nhà đầu tư tiếp cận khó khăn, tại sao? Nhiều trạm nước sạch nông thôn xuống cấp, cần thanh lý tài sản như ở Chương Mỹ, Ba Vì, Quốc Oai …nhưng vẫn chậm, vì sao?

Tìm nguyên nhân, bàn giải pháp tháo gỡ

Theo Giám đốc Sở Xây dựng Lê Văn Dục, hơn 1 năm, Thành phố đã triển khai 11 dự án cấp nước, tăng hơn 600.000/m3 ngày đêm so với năm 2016, đã đưa nước đến các huyện Thường Tín, Thanh Oai, Hà Đông, Ứng Hòa… Dù vậy, một số dự án vẫn còn chậm theo tiến độ phê duyệt, nguyên nhân do vướng công tác giải phóng mặt bằng, năng lực tài chính của nhà đầu tư hạn chế. Hiện nay, UBND Thành phố đã có đã các biện pháp cụ thể để đẩy nhanh tiến độ của các dự án cấp nước, song dự báo vẫn còn nhiều khó khăn đối với địa bàn huyện Chương Mỹ và một số xã của huyện Sóc Sơn, Thạch Thất, do dân cư thưa thớt, địa hình khó triển khai.

“Về  Dự án Trạm cấp nước ở thị trấn Đại Nghĩa chậm do các chủ đầu tư thiếu kinh nghiệm và thiếu nguồn lực, đồng thời do nguồn nước ngầm ở sông Đáy hiện đang ô nhiễm. Trước mắt, Thành phố sẽ đưa công suất 16.000 m3/ngày đêm của Nhà máy nước mặt sông Đuống và 10.000m³/ngày đêm của Nhà máy nước hồ Quan Sơn, để đưa nước đến Trạm cấp nước thị trấn Đại Nghĩa để vận hành được”- đồng chí Lê Văn Dục khẳng định.

Trình bày lý do chậm triển khai Dự án xây dựng hệ thống cấp nước sạch ở 8 xã huyện Chương Mỹ và khu vực lân cận của Công ty môi trường đô thị Xuân Mai, ông Nguyễn Ngọc Oanh, Giám đốc Công ty cho biết, bên cạnh doanh nghiệp “lúng túng” về nguồn vốn, còn do huyện Chương Mỹ chậm bàn giao mặt bằng để doanh nghiệp triển khai.

Lo lắng về khả năng khó chủ động vốn của doanh nghiệp trong đầu tư hệ thống nước sạch trên địa bàn Huyện, Chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ Đinh Mạnh Hùng đề nghị Thành phố rà soát, xem xét kỹ năng lực của chủ đầu tư, nếu không đáp ứng được yêu cầu triển khai, thì Thành phố mạnh dạn giao cho doanh nghiệp khác để thúc đẩy nhanh việc cung cấp nước sạch cho Nhân dân.

Về chậm giải phóng mặt bằng Dự án cấp nước tại xã Tiến Thịnh (huyện Mê Linh), Chủ tịch UBND xã Tiến Thịnh Đoàn Xuân Thủy cho biết, nguyên nhân do người dân không đồng tình lấy nguồn nước ở hồ trên địa bàn, vì 40ha diện tích nước hồ để phục vụ tưới tiêu đất nông nghiệp. Hiện nay, xã đang tích cực vận động người dân, đồng thời báo cáo với huyện Mê Linh để thực hiện các phương án tiếp theo.

Toàn cảnh phiên họp giải trình

Phấn đấu hoàn thành mức cao nhất

Phát biểu tiếp thu, giải trình làm rõ thêm các vấn đề đại biểu nêu, Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Đức Chung nhấn mạnh, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Hà Nội chọn phương châm lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Thành phố đã đề xuất 5 giải pháp nâng cao chất lượng đời sống người dân, trong đó có giải pháp về chất lượng nước sạch. Bởi, trước năm 2016, Thành phố có một số bất cập, tồn tại trong việc cung ứng nước sạch như: Nước ở vùng nông thôn chưa được đảm bảo, còn thiếu nước trong mùa khô; việc cấp nước sạch ở nông thôn trước đây không hiệu quả, có dự án cấp nước có dấu hiệu sai phạm... Đặc biệt, địa bàn giáp ranh, một bên hành chính thuộc phường, một bên hành chính thuộc xã, mỗi nơi sử dụng nước chất lượng khác nhau.

Để khắc phục những bất cập trên, thành phố Hà Nội đã báo cáo các bộ và Thủ tướng cho phép Hà Nội đưa chức năng quản lý toàn bộ nước sạch về một đầu mối là Sở Xây dựng; đồng thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách để thu hút vốn đầu tư từ các doanh nghiệp vào lĩnh vực này. Cụ thể, từ giữa năm 2016, Thành phố đã công khai các danh mục dự án các nhà máy cấp nước nguồn, nước mặt để kêu gọi đầu tư. Trong đó, thay đổi cách kêu gọi đầu tư, đề nghị các nhà máy nước của các tỉnh lân cận đầu tư đường ống để cung cấp nước cho Thành phố; yêu cầu các nhà đầu tư mở rộng công suất các nhà máy hiện có như: Nhà máy nước Vân Trì, Nhà máy nước mặt sông Đà, trạm cấp nước Dương Nội... Đáng chú ý, Thành phố đã ứng dụng nhiều công nghệ tiên tiến để phục vụ việc cấp nước sạch cho Nhân dân, trong đó có việc sử dụng trạm lọc nước theo công nghệ của Đức ở phường Dương Nội, quận Hà Đông.

Nhấn mạnh về sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của UBND Thành phố, Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Đức Chung cho biết, 3 năm qua, tập thể UBND Thành phố đã tổ chức 37 cuộc họp với các nhà đầu tư, công ty, các huyện, xã để giải quyết vướng mắc, khó khăn trong việc cấp nước sạch cho người dân. Khơi thông chính sách giải phóng mặt bằng, trong đó điển hình là dự án Nhà máy nước mặt sông Đuống đã hoàn thành giải phóng mặt bằng 100 ha trong vòng 4 tháng; kết nối với các ngân hàng để đồng hành về vốn cho các dự án nước sạch; thí điểm xây dựng hệ thống cấp nước sạch nông thôn ở 3 huyện để từ đó triển khai rộng rãi...

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, ở một số vùng, dù nước sạch đã được kéo đến tận nơi, nhưng vẫn có người dân chưa dùng nước sạch. “Đây là do thói quen của người dân chỉ dùng nước sạch để ăn uống, còn lại dùng nước ngầm cho các hoạt động sinh hoạt khác để đỡ chi phí. Việc sử dụng nước như vậy là chưa khoa học, lâu dài sẽ ảnh hưởng sức khỏe”- Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, Hà Nội sẽ rà soát toàn bộ giếng khoan bị ô nhiễm, dừng hoạt động sớm hơn lộ trình với các giếng khoan nhiễm thạch tín. Hiện nay, với 300.000 giếng khoan ở khu vực nông thôn, Thành phố sẽ có cơ chế hỗ trợ người dân đóng các giếng này, không để thẩm thấu ô nhiễm tới mạch nước ngầm; tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà đầu tư; trợ giá việc sử dụng nước sạch cho người dân nông thôn; lắp trạm cấp nước ở vùng sâu vùng xa..

Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Đức Chung cho biết, Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2020, 100% người dân được dùng nước sạch là để có mục tiêu phân đấu với quyết tâm cao nhất. Trong 16 tháng nữa, nếu cách làm như hiện nay tại các huyện Thạch Thất, Quốc Oai được nhân rộng và tất cả huyện khác vào cuộc thì mục tiêu này sẽ thành công.

Chủ tịch UBND Thành phố cũng mong muốn, HĐND Thành phố tiếp tục có chính sách cho Quỹ Đầu tư phát triển Thành phố đề xuất cho vay vốn mới; hỗ trợ lãi suất cho nhà đầu tư lắp mạng cấp nước ở các vùng sâu, vùng xa, khó khăn; tiếp tục hỗ trợ người dân khi dùng nước sạch.

Nhân dịp này, đồng chí Nguyễn Đức Chung kêu gọi người dân nhiệt tình ủng hộ chủ trương của Thành phố, đồng thuận cao trong việc lắp đặt mạng truyền dẫn nước và dùng nước sạch chính là để đảm bảo sức khỏe của mình.  

 Kết luận phiên họp giải trình, Chủ tịch HĐND Thành phố Nguyễn Thị Bích Ngọc nhận xét, đây là một trong những phiên giải trình rất thành công về cả cách thức tổ chức và nội dung giải trình của các đơn vị. Trong phiên làm việc buổi sáng, đã có 14 đại biểu đặt câu hỏi với 18 lượt ý kiến. Các câu hỏi bám sát, đi thẳng vào chủ đề của phiên giải trình; 10 lượt ý kiến trả lời, giải trình của lãnh đạo một số sở, ngành, UBND các quận, huyện và Chủ tịch UBND Thành phố cho thấy, lãnh đạo Thành phố, các đơn vị nắm chắc vấn đề, thể hiện tinh thần thẳng thắn, nhìn nhận rõ trách nhiệm với những khó khăn, tồn tại.

Chủ tịch HĐND Thành phố Nguyễn Thị Bích Ngọc khẳng định, Nghị quyết số 05/2016/NQ-HĐND đã đi vào cuộc sống, phù hợp, đáp ứng nguyện vọng của cử tri, thể hiện trách nhiệm của các cấp chính quyền với đời sống người dân. 

Để đạt được mục tiêu Nghị quyết đặt ra, phấn đấu 35% người dân còn lại của Thủ đô được sử dụng nước sạch, đặc biệt là ở các vùng nông thôn, đòi hỏi quyết tâm của các cấp chính quyền, sự vào cuộc của các doanh nghiệp và sự ủng hộ của người dân. Chủ tịch HĐND Thành phố cho biết, thời gian tới, HĐND Thành phố sẽ tăng cường giám sát tại 4 huyện có tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch còn thấp là: Chương Mỹ, Mỹ Đức, Phú Xuyên, Ứng Hòa; yêu cầu các địa phương này tăng cường tuyên truyền cho người dân và đề xuất giải pháp hỗ trợ.

Bảo Vy