Trong bối cảnh giáo dục mầm non đang chịu áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt từ khối ngoài công lập và các mô hình có yếu tố quốc tế, hai trường mầm non trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội là Trường Mầm non B (quận Hoàn Kiếm) và Trường Mầm non Việt Triều Hữu Nghị (quận Đống Đa) vẫn khẳng định được vị thế tiên phong trong việc triển khai mô hình giáo dục chất lượng cao. Với nền tảng sư phạm vững vàng, phương pháp giáo dục hiện đại cùng đội ngũ giáo viên đạt chuẩn, hai đơn vị đang từng bước tạo dựng niềm tin vững chắc trong cộng đồng phụ huynh Thủ đô.

Đoàn giám sát của HĐND thành phố Hà Nội trong chuyến làm việc vừa qua đã ghi nhận nhiều điểm sáng từ hai cơ sở giáo dục này. Từ không gian trường học khang trang, thân thiện đến hệ thống phòng chức năng đầy đủ phục vụ chăm sóc - giáo dục trẻ, tất cả đều góp phần tạo nên môi trường học đường toàn diện, giúp trẻ phát triển đồng đều về thể chất, trí tuệ và cảm xúc. Đặc biệt, 100% cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên tại các trường đều đạt chuẩn trình độ đào tạo, bảo đảm nguồn nhân lực chất lượng để thực hiện các yêu cầu giáo dục ngày càng khắt khe.

Điểm nhấn trong mô hình này chính là việc áp dụng triết lý giáo dục đề cao kỹ năng nhận thức, kỹ năng vận động, khả năng thích nghi và hình thành tư duy tích cực cho trẻ ngay từ những năm đầu đời. Thay vì tập trung vào việc truyền đạt kiến thức một chiều, các trường chủ động thiết kế hoạt động học tập tích hợp, lấy trẻ làm trung tâm, khuyến khích trẻ tự khám phá và phát triển toàn diện, đặc biệt là năng lực ngôn ngữ, trong đó có tiếng Anh nhằm tạo lợi thế ngay từ khi trẻ bước vào các cấp học cao hơn.

Từ thời điểm được công nhận là trường công lập chất lượng cao (năm 2014 với Trường Việt Triều Hữu Nghị và 2017 với Trường Mầm non B), đến nay các nhà trường đã chứng minh hiệu quả thực tế trong công tác giảng dạy, chăm sóc trẻ. Tuy nhiên, hành trình giữ vững và phát triển mô hình này không hoàn toàn bằng phẳng.

Thách thức lớn nhất hiện nay đến từ bài toán tài chính khi các trường đang chịu sức ép kép: một mặt là chính sách tăng lương cơ sở theo quy định của Chính phủ (tăng hơn 50% chỉ trong hai năm 2023-2024), mặt khác lại bị giới hạn bởi trần học phí không được điều chỉnh quá 7,5% mỗi năm. Điều này khiến các khoản chi cho hoạt động thường xuyên, đặc biệt là thu nhập giáo viên, bị ảnh hưởng đáng kể, trong khi đây là lực lượng cốt lõi đảm bảo chất lượng giáo dục.

Không chỉ vậy, các trường cũng đang gặp rào cản trong việc đổi mới chương trình. Dù có nhu cầu tiếp cận các chương trình giáo dục tiên tiến, sử dụng bản quyền từ nước ngoài để tạo khác biệt, nâng tầm cạnh tranh với các mô hình tư thục, quốc tế, nhưng lại chưa có cơ chế và nguồn tài chính phù hợp để triển khai.

Trước những bất cập này, đại diện lãnh đạo HĐND thành phố, cụ thể là Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội Nguyễn Thanh Bình, đã đề nghị các trường cần rà soát kỹ lưỡng tiêu chí về cơ sở vật chất và đội ngũ nhân lực, chủ động khắc phục những tồn tại trong thẩm quyền, đồng thời kiến nghị rõ ràng với các sở, ngành và UBND thành phố về những vấn đề vượt quá khả năng tự chủ.

Một trong những đề xuất được nhấn mạnh là việc xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật, nền tảng quan trọng để các trường có thể chủ động tài chính, tạo cơ sở thực tế cho hoạt động thu - chi, cũng như đề xuất mức học phí phù hợp trong tương lai. Việc thiết lập các định mức này cũng là yêu cầu cấp thiết để có thể vận hành mô hình chất lượng cao một cách thực chất thay vì chỉ mang tính hình thức.

Đoàn giám sát cũng đề nghị các sở liên quan như Sở Tài chính, Sở Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu, phối hợp tham mưu, đề xuất cơ chế tài chính đặc thù cho các trường công lập chất lượng cao, từ đó tạo hành lang pháp lý và điều kiện thực tiễn để mô hình này phát triển ổn định, bền vững.

Về phía Sở Giáo dục và Đào tạo, trách nhiệm không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra, giám sát mà cần mang tính định hướng và hỗ trợ tích cực hơn. Trong quá trình theo dõi, đánh giá các trường chất lượng cao, Sở cần đảm bảo khách quan, tạo điều kiện cho sự phát triển; nếu phát hiện những bất cập thì đồng hành cùng nhà trường trong việc tháo gỡ thay vì chỉ dừng ở việc đưa ra nhận định. Đặc biệt, trong bối cảnh Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được thông qua, Sở cần chủ động đề xuất thành phố điều chỉnh tiêu chí đánh giá trường chất lượng cao cho phù hợp với thực tiễn mới, tạo điều kiện cho mô hình này phát huy thế mạnh, tránh tình trạng "cao" về hình thức nhưng lại thiếu chiều sâu trong vận hành.

Bài toán tài chính, cơ chế vận hành và sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các khối giáo dục ngoài công lập là những yếu tố đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách tiếp cận với mô hình trường công lập chất lượng cao. Muốn duy trì và phát triển, không thể tiếp tục dựa vào cơ chế cũ trong khi thị trường giáo dục đang thay đổi từng ngày. Điều quan trọng lúc này là xác lập một hành lang chính sách phù hợp, tạo môi trường linh hoạt để nhà trường phát triển, đồng thời giữ vững vai trò nòng cốt của giáo dục công trong việc bảo đảm công bằng, chất lượng và phát triển toàn diện cho trẻ mầm non.

Bảo Vy - Thanh Thủy