Ban Văn hóa - xã hội HĐND Thành phố khảo sát cơ sở vật chất tại Bảo tàng Hà Nội

Theo Trưởng phòng Quản lý di sản (Sở Văn hóa và thể thao) Trần Thị Lan Anh, toàn Thành phố có 5.922 di tích, trong đó có 2.435 di tích được xếp hạng các cấp. Thời gian qua, Sở Văn hóa và thể thao đã hướng dẫn các quận, huyện, thị xã tập trung triển khai thực hiện bảo quản, tu bổ, phục hồi, phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa và công tác đầu tư, khai thác, quản lý các thiết chế văn hóa - thông tin, thể dục - thể thao gắn với kế hoạch phát triển văn hóa - xã hội của địa phương. Phối hợp với các sở, ban, ngành Thành phố, các đơn vị có liên quan để tổ chức hiệu quả công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi, phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa và công tác đầu tư, khai thác, quản lý các thiết chế văn hóa - thông tin, thể dục - thể thao trên địa bàn Thành phố. Trong đó, Sở Văn hóa và thể thao đã tổ chức quản lý tốt 9 di tích đặc biệt. Hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao từ Thành phố đến cơ sở đang từng bước được xây dựng, tổ chức và hoàn thiện theo đúng định hướng chức năng nhiệm vụ; cơ bản phát huy hiệu quả tích cực, là điểm sinh hoạt chính trị, tuyên truyền, phổ biến các đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước ở cơ sở. Đồng thời, cũng là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng; gắn kết các tầng lớp Nhân dân; đáp ứng một phần nhu cầu cung cấp thông tin, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, giải trí của Nhân dân. Ngoài ra, Sở đã phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu với Thành phố quan tâm, đầu tư kinh phí cho công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi, phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa và công tác đầu tư, khai thác, quản lý các thiết chế văn hóa - thông tin, thể dục - thể thao.

Bên cạnh ghi nhận những kết quả tích cực, Đoàn khảo sát cũng cho rằng, hiện nay số lượng di tích có giá trị đã bị xuống cấp, cần được tu bổ, tôn tạo nhiều (727 di tích xuống cấp các hạng mục chính, 279 di tích xuống cấp nghiêm trọng, nguy hiểm). Trong khi đó, thời gian thực hiện các thủ tục thỏa thuận, thẩm định, phê duyệt việc tu bổ các di tích kéo dài, quy trình phức tạp, gây khó khăn cho công tác tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị di tích tại địa phương. Việc lập hồ sơ đề nghị xếp hạng các di tích ở một số địa phương còn chậm, nhiều di tích chưa được xếp hạng dẫn đến tình trạng có những di tích có giá trị chưa được khai thác, sử dụng và phát huy hết giá trị.

Đặc biệt, nguồn kinh phí ngân sách Nhà n­ước dành cho việc chống xuống cấp di tích còn hạn hẹp, không đảm bảo so với nhu cầu thực tiễn; việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại các di tích và các cơ sở tôn giáo còn nhiều vướng mắc; số lượng các di tích lịch sử văn hóa đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn ít. Công tác quản lý nguồn công đức tại các chùa còn bất cập, hiện tại nguồn công đức phần lớn các chùa do các vị trụ trì quản lý, chưa có sự giám sát của chính quyền địa phương và các ban, ngành đoàn thể nên việc quản lý thu - chi nguồn công đức chưa được thực hiện minh bạch và hiệu quả. Còn có hiện tượng người trông nom, sư trụ trì di tích chưa xác định rõ phạm vi, quyền hạn nên đã thiếu trách nhiệm trong việc phối kết hợp với các cơ quan chức năng đối với những vấn đề có liên quan đến di tích làm ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý Nhà nước trong lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, việc kiểm tra, giám sát hoạt động tu bổ, tôn tạo di tích ở một số địa phương chưa thường xuyên, kịp thời, dẫn đến việc hạ giải, thay thế một số hạng mục chưa đúng quy định, nhất là đối với nguồn xã hội hoá. Công tác cắm mốc giới bảo vệ di tích chưa được nhiều; các hoạt động bảo tồn, tuyên truyền và phát huy giá trị di tích cũng chưa được quan tâm đúng mức. Tình trạng vi phạm, lấn chiếm di tích diễn ra khá phổ biến.

Đối với công tác đầu tư, khai thác, quản lý các thiết chế văn hóa - thông tin, thể dục - thể thao, còn một số xã, phường, thôn, tổ dân phố chưa có nhà văn hóa. Công tác quy hoạch nhà văn hoá - khu thể thao chưa được triển khai đồng bộ, đa phần những nơi chưa có nhà văn hoá là do không có đất xây dựng. Một số nơi tuy đã bố trí được đất xây dựng song diện tích chưa đảm bảo, nhiều nhà văn hoá có diện tích khuôn viên nhỏ, không đủ điều kiện tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể dục thể thao lớn tại cơ sở (chủ yếu ở các quận nội đô). Trang thiết bị, điều kiện cơ sở vật chất của nhiều nhà văn hoá còn thiếu, chưa đồng bộ về chủng loại cũng nh­ư chất l­ượng; nhiều nơi không có ti vi, không đủ bàn ghế phục vụ hội họp. Tủ sách của nhà văn hoá đều được trang bị nhưng chủ yếu là tủ sách pháp luật; số lượng đầu sách ít, không được luân chuyển thường xuyên.

Đoàn khảo sát đề nghị Sở Văn hóa và thể thao đẩy mạnh công tác tuyên truyền với nhiều hình thức đa dạng để nâng cao nhận thức của cấp uỷ, chính quyền và nhân dân địa phương về công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi, phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa và công tác đầu tư, khai thác, quản lý các thiết chế văn hóa - thông tin, thể dục - thể thao trên địa bàn Thành phố. Tham mưu UBND Thành phố đề xuất Thường trực Thành ủy xem xét, ban hành chỉ thị về việc bảo tồn di tích lịch sử - văn hoá, danh lam thắng cảnh trên địa bàn Thành phố, góp phần định hướng, chỉ đạo các địa phương quan tâm đầu tư và tăng cường quản lý di tích. Đồng thời, sớm tham mưu UBND Thành phố ban hành các văn bản hướng dẫn việc tổ chức, hoạt động của các trung tâm văn hóa - thể thao phường, nhà sinh hoạt địa bàn dân cư trên địa bàn thành phố Hà Nội. Tăng cường kiểm tra công tác quản lý di tích, gắn trách nhiệm của chính quyền, các đoàn thể ở cơ sở trong việc bảo vệ và phát huy giá trị di tích; hướng dẫn để những người hảo tâm cung tiến những đồ thờ phù hợp, không tiếp nhận các đồ thờ trái với tính chất của di tích. Tăng cường giám sát chuyên môn để nâng cao chất lượng các dự án tu bổ di tích.

Bảo Vy