Quang cảnh buổi làm việc

Đoàn giám sát ghi nhận nỗ lực của Hanoi Metro trong tiếp nhận, tổ chức vận hành thương mại Tuyến 2A (Cát Linh - Hà Đông) và đoạn trên cao Tuyến 3.1 (Nhổn - ga Cầu Giấy). Tổng chiều dài đường sắt đô thị đang khai thác đạt 21,5km, tương đương khoảng 2,2% tổng mạng lưới quy hoạch theo tầm nhìn 100 năm. Lượng hành khách lựa chọn tàu điện làm phương tiện di chuyển hằng ngày tăng qua từng năm, từng bước thể hiện vai trò của đường sắt đô thị trong tổ chức giao thông đô thị.

Tuyến 2A, từ khi đưa vào khai thác năm 2021 đến hết tháng 7-2026, đã thực hiện hơn 380.000 lượt tàu chở khách, tương ứng 5,10 triệu km vận hành. Số lượt tàu bình quân ngày tăng từ 194,1 lượt năm 2021 lên 229,4 lượt trong 7 tháng đầu năm 2026. Tỷ lệ hoàn thành biểu đồ và chạy tàu đúng giờ đều đạt trên 99%.

Đối với Tuyến 3.1, từ khi khai thác năm 2024 đến hết tháng 7-2026 đã thực hiện hơn 156.000 lượt tàu chở khách, tương ứng 1,286 triệu km vận hành. Số lượt tàu bình quân ngày tăng từ 197,8 lượt năm 2024 lên 224 lượt trong 7 tháng đầu năm 2026; tỷ lệ hoàn thành biểu đồ và chạy tàu đúng giờ đều đạt trên 99%. Tuy nhiên, tuyến hiện mới khai thác đoạn trên cao dài 8,5km với 8 ga, chưa kết nối đoạn đi ngầm và chưa hình thành mạng lưới liên thông với Tuyến 2A, khiến hệ số lấp đầy thấp hơn.

Ban Đô thị HĐND thành phố đánh giá cao việc Hanoi Metro chủ động tích hợp hệ thống kiểm soát vé AFC thế hệ mới, liên thông dữ liệu dân cư VNeID và kết nối với các ứng dụng công nghệ giao thông. Tuy vậy, hệ thống công nghệ và thẻ vé giữa các tuyến hiện vẫn thiếu đồng bộ do được đầu tư từ những nguồn vốn ODA khác nhau, dẫn đến khác biệt về quy chuẩn kỹ thuật, tín hiệu và hệ thống vé. Đoàn giám sát đặt ra yêu cầu phải có giải pháp tích hợp kỹ thuật trước năm 2030 để hạn chế gia tăng chi phí quản lý, vận hành, bảo trì và tạo thuận lợi cho hành khách.

Một trong những vấn đề lớn được chỉ ra tại buổi giám sát là tỷ lệ trợ giá từ ngân sách thành phố cho hoạt động vận hành đường sắt đô thị còn cao, chiếm khoảng 80-90% chi phí vận hành. Cùng với đó, cơ chế “đơn giá tạm thời” đặt hàng dịch vụ được áp dụng từ năm 2021 đến nay chưa được quyết toán dứt điểm, gây khó khăn cho việc hạch toán chi phí và đánh giá hiệu quả tài chính dài hạn. Đây là những nội dung Hanoi Metro kiến nghị thành phố sớm tháo gỡ để tạo cơ sở ổn định cho hoạt động vận hành.

Tại buổi làm việc, ông Lê Bằng An, phụ trách Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc Công ty đề nghị thành phố chấp thuận chủ trương, bố trí nguồn lực triển khai hệ thống thẻ vé liên thông dùng chung cho toàn bộ mạng lưới đường sắt đô thị và giao Công ty làm đầu mối quản lý, vận hành. Công ty cũng đề nghị hoàn thiện mạng lưới tuyến buýt gom, bãi trông giữ phương tiện cá nhân và không gian đi bộ tiếp cận nhà ga. Các giải pháp này được đặt trong yêu cầu tăng khả năng kết nối giữa metro với các phương thức giao thông khác.

Hanoi Metro đồng thời đề nghị thành phố sớm phê duyệt phương án giá quyết toán hợp đồng đặt hàng từ năm 2021 đến nay theo chỉ đạo tại Quyết định số 3388/QĐ-UBND ngày 6-7-2026 và định mức kinh tế - kỹ thuật tại Quyết định số 6517/QĐ-UBND ngày 30-12-2025. Công ty kiến nghị ban hành đơn giá chính thức thay cho đơn giá tạm thời để làm căn cứ xác định chi phí, doanh thu và đánh giá hiệu quả đầu tư. Đây được xem là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp chủ động hơn trong quản trị tài chính và tổ chức vận hành.

Thay mặt Đoàn giám sát, đồng chí Trần Khánh Hưng, Phó Trưởng Ban Đô thị HĐND thành phố ghi nhận nỗ lực của Hanoi Metro trong 5 năm qua, nhất là việc chủ động ứng dụng công nghệ thông tin và quan tâm đào tạo nhân sự trong quá trình vừa hình thành, vừa tổ chức hoạt động. Đối với những khó khăn hiện nay, đồng chí đề nghị các sở chuyên ngành của thành phố vào cuộc mạnh hơn, tập trung xây dựng đơn giá, định mức đúng, đủ và đẩy mạnh nội địa hóa trang thiết bị. Hanoi Metro cũng cần chủ động phương án khai thác tài sản, tăng cường quảng bá, truyền thông về kết nối giữa các tuyến và những tiện ích liên thông để thu hút thêm người dân sử dụng metro.

Trong thời gian tới, khi thành phố tiếp tục hoàn thiện thêm nhiều tuyến đường sắt đô thị, Hanoi Metro được yêu cầu tiếp tục hoàn thiện mô hình hoạt động, nâng cao hiệu quả quản lý và vận hành. Việc tháo gỡ các vướng mắc về đơn giá, trợ giá, liên thông công nghệ và kết nối giao thông được đặt trong yêu cầu chuẩn bị năng lực cho mạng lưới metro ngày càng mở rộng. Cùng với nâng cao chất lượng dịch vụ, Công ty cần chủ động thích ứng với yêu cầu quản lý, vận hành một hệ thống đường sắt đô thị có quy mô lớn hơn.

Bảo Vy - Thanh Thuỷ