Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, xuất phát từ yêu cầu thực tế phát triển của Thủ đô Hà Nội. Thời gian qua, Hà Nội đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, đóng góp lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội và tài chính - ngân sách của cả nước. Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa và tình trạng gia tăng dân số cơ học nhanh đã gây sức ép lớn đối với hệ thống hạ tầng kinh tế - xã hội, gây tình trạng ô nhiễm, ùn tắc giao thông, mất mỹ quan đô thị và các vấn đề về an ninh trật tự xã hội.

Quang cảnh phiên thảo luận 

Đứng trước yêu cầu phát triển mới đòi hỏi phải có những cơ chế tài chính đặc thù, khác so với một số luật hiện hành cho phù hợp với yêu cầu phát triển, quy mô kinh tế - xã hội, trình độ và yêu cầu quản lý kinh tế - xã hội đối với thành phố Hà Nội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh, trong khi chờ tổng kết để sửa Luật Thủ đô năm 2012, Chính phủ trình Quốc hội ban hành thí điểm một số cơ chế, chính sách tài chính - ngân sách đặc thù đối với Thủ đô Hà Nội.

“Việc xây dựng Nghị quyết bảo đảm tuân thủ Hiến pháp, phù hợp chủ trương định hướng của Đảng về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng tính tự chủ, gắn với tăng cường trách nhiệm của chính quyền Thành phố Hà Nội” - Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết.

Tại phiên thảo luận tổ về vấn đề này, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố, Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Nguyễn Thị Bích Ngọc; Phó Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội chuyên trách, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai chủ trì phiên thảo luận tại Tổ đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội. 

Bày tỏ sự ủng hộ với việc xây dựng một số cơ chế, chính sách tài chính - ngân sách đặc thù đối với Thủ đô Hà Nội, đại biểu Nguyễn Phi Thường (Đoàn Hà Nội) cho rằng, nếu tiến hành đánh giá lại thực tiễn thì có thể dễ dàng nhận thấy, Luật Thủ đô dù đã được ban hành song những tác động để giúp Thủ đô phát triển bằng bộ luật này lại rất hạn hẹp, khiến Thủ đô như “chim đậu cành cong”. Tán thành việc xây dựng một số cơ chế chính sách đặc thù cho Thủ đô phát triển, song đại biểu cũng cho rằng, Nghị quyết về một số cơ chế đặc thù cũng mới chỉ bó gọn trong một vài ý, không đầy đủ, toàn diện khiến cơ chế đặc thù đưa ra đơn lẻ và thiếu tổng thể; chỉ đáp ứng được yêu cầu trước mắt chứ không phải một cơ chế tương xứng cho Thủ đô Hà Nội, thành phố 10 triệu dân có thêm cơ hội phát triển.

Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai cũng thể hiện sự tán thành về việc xây dựng một cơ chế đặc thù cho Thủ đô Hà Nội và đến nay chúng ta đã có 3 văn bản điều chỉnh về vấn đề này. Tuy nhiên, quy mô và tính đột phá của văn bản vẫn chưa xứng tầm với vai trò, vị thế của Thủ đô. Từ thực tế này, đại biểu đề xuất, cần có những bước đột phá mạnh mẽ hơn về pháp lý để tạo nền tảng cho Thủ đô phát triển. Bởi trong quá trình thí điểm sẽ có những quy định mà chúng ta thực hiện thành công và có thể có những quy định chúng ta thực hiện chưa thành công. Tuy nhiên quan trọng là, chúng ta sẽ mạnh dạn đề xuất được những hướng đi mới để tạo điều kiện cho Thủ đô phát triển xứng tầm. Đây mới là điều mà nhiều đại biểu và người dân kỳ vọng.

Theo phân tích của đại biểu Vũ Thị Lưu Mai, so với Nghị quyết số 54/2017/QH14, ngày 24-11-2017 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh thì Thủ đô Hà Nội không có quy định đặc thù về thuế. Với thành phố Đà Nẵng khi đề xuất cơ chế đặc thù cũng mạnh dạn hơn khi đề xuất cơ chế liên quan đến thuế thu nhập cá nhân nhưng Hà Nội thì không đề xuất. Với tính chất là Thủ đô, Hà Nội cũng cần đề xuất những quy định đặc thù như vậy.

Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai cũng tán thành với quy định về các loại phí mới ngoài danh mục và tăng mức điều chỉnh so với mức hiện hành được quy định trong quy định phí, lệ phí. Riêng về vấn đề phí, nên có lộ trình phù hợp để bảo đảm sức chịu đựng của người dân và sự đồng tình ủng hộ từ phía dư luận.

Liên quan đến một số chính sách, cho phép HĐND Thành phố được quyết định dự toán phân bổ ngân sách Thành phố phù hợp với yêu cầu phát triển xã hội, theo đại biểu Vũ Thị Lưu Mai, đây là điểm mới mà hiện nay theo quy định hiện hành chưa cho phép. Song khi thí điểm, cũng nên mạnh dạn và theo hướng Chính phủ chỉ giao dự toán phần thu, còn việc điều hành linh hoạt trong từng giai đoạn, từng thời kỳ, từng bối cảnh nên cân nhắc việc giao quyền chủ động cho thành phố Hà Nội. Làm như vậy sẽ bảo đảm tính đặc thù cũng như tính chủ động của Thành phố hơn.

Đại biểu Trần Thị Quốc Khánh lại đề xuất, cần có những cơ chế cởi mở hơn để Thủ đô phát triển như nguyện vọng của cử tri và nhân dân và phải xứng tầm với vai trò, vị thế của Thủ đô, là trung tâm kinh tế, chính trị và văn hóa của cả nước.  

Từ những yêu cầu thực tế của Thủ đô Hà Nội, đại biểu cũng đề xuất, mỗi địa phương có một nhu cầu thực tiễn khác nhau, song đều muốn được cởi bỏ “những chiếc áo quá chật” để phát triển. Nếu như Thủ đô có được cơ chế đặc thù thì cũng nên nghiên cứu những phương án mở cho các địa phương khác, bởi nếu nội thành phát triển thì các vùng nội thành cũng nên có những cơ chế linh hoạt để tháo gỡ những khó khăn…

Tại phiên họp, các đại biểu cũng thảo luận về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017-2020.

Hoàng Lan – Hoàng Mai