Ban Đô thị HĐND thành phố khảo sát công tác vận hành tại Nhà máy nước mặt sông Đuống (Gia Lâm)

Vẫn nan giải thực trạng

Theo tổng hợp từ Sở Xây dựng Hà Nội, tổng công suất nguồn cấp nước từ các nhà máy nước tập trung trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay đạt khoảng 1.530.000m3/ngày đêm. Trong đó, nguồn nước ngầm khoảng 735.000m3/ngày đêm tại 16 nhà máy ngầm và một số trạm sản xuất nước cục bộ; nguồn nước mặt khoảng 795.000m3/ngày đêm tại 5 nhà máy nước mặt.

Về mạng lưới cấp nước, khu vực đô thị đã được phủ kín với tỷ lệ cấp nước đạt 100%; khu vực nông thôn có 274/413 xã được cấp nước sạch. Các khu vực nông thôn còn lại hiện nay sử dụng nguồn nước từ các trạm cấp nước cục bộ và nguồn nước do hộ gia đình tự khai thác sử dụng (nguồn giếng khoan, giếng đào, nước mưa, sông, suối, ao hồ…)

Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Thế Công cho biết, để phủ kín cấp nước tập trung cho người dân thì các dự án cấp nước phải hoàn thành. Tuy nhiên, tính đến hết năm 2022, mới đã có 6/11 dự án nguồn hoàn thành nâng tổng công suất nguồn cấp nước từ các nhà máy nước tập trung trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay đạt khoảng 1.530.000m3/ngày đêm. Dự kiến trong năm 2023 hoàn thành thêm Nhà máy nước Phú Sơn (huyện Ba Vì) giai đoạn 2, nâng công suất lên 60.000m3/ngày đêm.

Còn lại dự án đang triển khai gồm: Nhà máy nước mặt sông Hồng, Chủ đầu tư là Công ty cổ phần nước mặt sông Hồng; Nhà máy nước mặt sông Đà giai đoạn II (Hợp phần 2) chủ đầu tư là Công ty cổ phấn nước sạch sông Đà; Dự án đầu tư xây dựng nâng công suất Nhà máy nước Bắc Thăng Long - Vân Trì, Chủ đầu tư là Công ty TNHH MTV nước sạch Hà Nội; Nhà máy nước Xuân Mai tại Hòa Bình, Chủ đầu tư là Công ty cổ phần nước Aqua One.

Việc chậm hoàn thành các dự án theo quy hoạch và kế hoạch đề ra dẫn tới việc thiếu nước cục bộ trong thời gian cao điểm mùa hè vừa qua. Đặc biệt trong thời gian cao điểm cuối tháng 5 và đầu tháng 6 năm 2023, khi nhu cầu sử dụng nước tăng cao, nguồn cấp từ Nhà máy nước mặt sông Đà đã vận hành trên công suất thiết kế trung bình của nhà máy nhưng không đáp ứng nhu cầu của khách hàng trong phạm vi cấp nước của Nhà máy nước mặt sông Đà (mặc dù đã được bổ sung nguồn từ Nhà máy nước mặt sông Đuống với công suất trên 100.000m3/ngđ) dẫn tới một số khu vực cuối nguồn của hệ thống cấp nước sông Đà thiếu nước cục bộ như (khu vực Hoài Đức, Hà Đông, Nam Từ Liêm, Thanh Xuân, Hoàng Mai...).

Thêm nữa, từ trước đến nay, nguồn nước sinh hoạt của người dân khu vực nông thôn là nước giếng đào, giếng khơi, nước mưa, nước giếng khoan, nước ao hồ, sông suối nên khi hệ thống cấp nước sạch tập trung được đầu tư xây dựng thì một số khu vực đấu nối thấp và lượng nước dùng thấp dưới 10m3/tháng, có hộ chỉ sử dụng dưới 2m3/tháng. Đây là khó khăn cho nhà máy nước vận hành với khối lượng công suất thiết kế.

Rất nhiều hộ gia đình ở xã Minh Tân, huyện Phú Xuyên mặc dù được lắp mạng nước, nhưng gia đình bà dùng rất ít với lý do vẫn còn nước mưa, nước giếng khoan. Tương tự, tại huyện Thường Tín có 8/29 xã đã được cấp nước sạch gồm: Văn Bình, Văn Phú, Liên Phương, Hà Hồi, Vân Tảo, Hồng Vân, Thư Phú và thị trấn Thường Tín. Số dân thực tế đấu nối sử dụng nước sạch khoảng 45.795 người chiếm 16% dân số toàn huyện. Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng dùng nước sạch, mà dùng đan xen cả nước giếng, nước mưa theo truyền thống lâu nay.

Thành viên Đoàn giám sát Ban Đô thị HĐND thành phố trao đổi về công tác vận hành nhà máy nước mặt sông Đuống

Xử lý trạm cấp nước nông thôn thế nào?

Qua giám sát của Ban Đô thị, trên địa bàn thành phố Hà Nội đang tồn tại danh mục 119 công trình cấp nước sạch tập trung nông thôn. Trong đó, có 98 công trình có sử dụng vốn ngân sách nhà nước và 21 công trình dùng 100% vốn xã hội hóa, vốn doanh nghiệp. Thời gian qua, Thanh tra thành phố tập trung thu thập hồ sơ, kiểm tra 98 công trình có sử dụng vốn ngân sách. Kết quả đã thu thập được hồ sơ của 92/98 công trình (trong đó 67/92 công trình về cơ bản có đủ hồ sơ; 25/92 công trình hồ sơ cung cấp không đầy đủ; còn 6/98 công trình chủ đầu tư chưa cung cấp được hồ sơ). Theo báo cáo của các chủ đầu tư, do các công trình đầu tư từ lâu (từ năm 1994 đến năm 1998) và do cán bộ quản lý hồ sơ về hưu, chuyển công tác đến nay hồ sơ đã thất lạc, không lưu giữ được.

Về tình trạng hoạt động của các công trình, hiện có 70/98 công trình đang hoạt động; 9/98 công trình đầu tư dở dang, không đủ điều kiện đưa vào hoạt động; 19/98 công trình sau khi đầu tư đã đi vào hoạt động, tuy nhiên đến thời điểm kiểm tra đã dừng hoạt động. Nguyên nhân, sau thời gian đầu sử dụng nước miễn phí, sau đó khi sử dụng nước phải đóng tiền, thì người dân địa phương không tiếp tục dùng nước; hoặc do số lượng các hộ dùng nước ít, số thu tiền nước không đủ chi phí, dẫn đến công trình buộc phải ngừng hoạt động; do có hệ thống cấp nước sạch của các Công ty TNHH MTV nước sạch của thành phố lắp đặt, dẫn đến việc các công trình cấp nước sạch tập trung nông thôn phải dừng hoạt động ...).

Theo đề xuất của Sở Xây dựng, để sớm hoàn thành việc cấp nước sạch tập trung cho người dân Thủ đô, ngoài thúc đẩy nhanh các dự án cấp nước theo quy hoạch, thì đối với khu vực không thể đấu nối với hệ thống cấp nước tập trung (khu vực khó khăn, địa hình đồi gò, dân cư thưa thớt tại các huyện Quốc Oai, Chương Mỹ, Thạch Thất, Phúc Thọ), các đơn vị xã hội hóa không thể đầu tư mạng lưới cấp nước được, thì UBND thành phố giao UBND các huyện nghiên cứu Dự án cấp nước cho các khu vực còn lại bằng nguồn ngân sách; đồng thời đề xuất cơ chế quản lý vận hành sau đầu tư.

Đồng thời, Sở Xây dựng đề nghị UBND các huyện, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khẩn trương hoàn thành hồ sơ đề xuất phương án xử lý tài sản cấp nước với các công trình nước sạch nông thôn đã đầu tư sử dụng nguồn vốn ngân sách.

139 (tổng số hộ 183.133 hộ dân) chưa hoàn thành việc cung cấp nước sạch từ hệ thống cấp nước tập trung gồm: Liên Hà, Vân Hà (Đông Anh); Xuân Thu, Kim Lũ, Việt Long, Xuân Giang, Bắc Phú, Tân Minh, Tân Hưng, Trung Giã, Tân Dân, Thanh Xuân, Phú Cường, Minh Phú, Minh Trí, Quang Tiến, Hiền Ninh (Sóc Sơn); : Phú Kim, Lại Thượng, Yên Bình, Yên Trung, Tiến Xuân, Cẩm Yên, Thạch Hòa, Tân Xã, Hạ Bằng, Đồng Trúc, Yên Bình (Thạch Thất); Trung Châu, Thọ An, Thọ Xuân, Hạ Mỗ, Hồng Hà, Liên Hồng, Liên Hà, Liên Trung (Đan Phượng); Đông Xuân, Phú Mãn (Quốc Oai); Long Xuyên. Thượng Cốc, Xuân Phú, Vân Nam, Vân Phúc, Xuân Đình, Hát Môn, Tam Thuấn, Vân Hà (Phúc Thọ); Thanh Văn, Tân Ước, Liên Châu, Đỗ Động, Kim Thư, Kim An, Phương Trung, Dân Hòa, Cao Dương, Hồng Dương (Thanh Oai); Tân Tiến, Nam Phương Tiến, Hoàng Văn Thụ, Trần Phú, Ngọc Hòa, Đại Yên, Nam Phương Tiến, Hữu Văn, Thượng Vực, Đồng Phú, Đồng Lạc, Hòa Chính, Hoàng Diệu, Hồng Phong, Văn Võ ( Chương Mỹ); Đồng Tân, Đội Bình, Lưu Hoàng, Phù Lưu, Hòa Phú, Hòa Nam, Hòa Lâm, Vạn Thái, Trầm Lộng, Minh Đức, Phương Tú, Tảo Dương Văn, Kim Đường, Hồng Quang, Hòa Xá, Đồng Tiến, Sơn Công, Cao Thành, Trường Thịnh, Hoa Sơn, Viên Nội, Viên An ( Ứng Hòa); Vạn Kim, Đốc Tín, Hùng Tiến, Đại Hưng, An Tiến, An Phú, Hợp Thanh, Phù Lưu Tế, Hợp Tiến, Phùng Xá, Xuy Xá, Hồng Sơn, Lê Thanh, An Mỹ, Bột Xuyên, Tuy Lai, Mỹ Thành, Thượng Lâm, Đồng Tâm, Phúc Lâm, thị trấn Đại Nghĩa (Mỹ Đức); Khánh Hà, Nhị Khê, Duyên Thái, Ninh Sở, Hòa Bình, Hiền Giang, Tiền Phong, Tân Minh, Nguyễn Trãi, Quất, Động, Chương Dương, Tự Nhiên, Dũng Tiến, Thắng Lợi, Lê Lợi, Nghiêm Xuyên, Tô Hiệu, Thống Nhất, Văn Tự, Vạn Điểm, Minh Cường (Thường Tín); Minh Quang, Khánh Thượng, Ba Vì (Ba Vì)

Sở Xây dựng đã tham mưu báo cáo UBND thành phố giao 8 đơn vị đang cấp nước trên địa bàn thành phố triển khai cấp nước cho 121/139 xã theo hình thức xã hội hóa, thời gian thực hiện hoàn thành năm 2025; giao UBND huyện Ba Vì triển khai 3 xã miền núi của huyện Ba Vì (không thể tiếp cận hệ thống cấp nước tập trung) thực hiện đầu tư công. Hiện còn 15/139 xã tại 2 khu vực (Phúc Thọ 9 xã và Sóc Sơn 6 xã) tại mỗi khu vực đều có 2 nhà đầu tư đề xuất nên sẽ thực hiện lựa chọn nhà đầu tư theo quy định, dự kiến hoàn thành việc lựa chọn đợn vị cấp nước báo cáo UBND thành phố trong quý III-2023 để các đơn vị thực hiện trong giai đoạn 2024-2025.

Bảo Vy - Thanh Thuỷ