Quang cảnh kỳ họp

Nghị quyết này quy định về diện tích nhà ở tối thiểu để được giải quyết đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ áp dụng trên địa bàn thành phố đến hết năm 2030.

Đối tượng áp dụng là công dân Việt Nam đăng ký thường trú vào chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ trên địa bàn thành phố Hà Nội trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 20 của Luật Cư trú năm 2020; cơ quan đăng ký cư trú trên địa bàn thành phố Hà Nội; UBND các cấp; tổ chức, cá nhân sở hữu chỗ ở hợp pháp cho thuê, mượn, ở nhờ.

Quy định diện tích nhà ở tối thiểu khi giải quyết đăng ký thường trú vào chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ tại thành phố Hà Nội như sau: Đối với khu vực ngoại thành là 8m/sàn/người; đối với khu vực nội thành là 15m/sàn/người. Diện tích nhà ở tối thiểu tại quy định này là diện tích được tính theo mét vuông sàn nhà cho một người thuê, mượn, ở nhờ.

HĐND thành phố giao UBND thành phố tổ chức triển khai thực hiện nghị quyết theo chức năng, quyền hạn được pháp luật quy định; quá trình thực hiện có rà soát, đánh giá các tác động báo cáo HĐND thành phố điều chỉnh, bổ sung các quy định phù hợp theo thực tế phát triển của thành phố Hà Nội.

Giảm áp lực đô thị đặc biệt

Trước đó, thẩm tra của Ban Pháp chế HĐND thành phố nêu rõ, Hà Nội là đô thị đặc biệt với áp lực gia tăng dân số cơ học lớn, số người đăng ký cư trú tăng nhanh và biến động nhiều nhất tập trung ở nhóm đối tượng có chỗ ở hợp pháp là nhà ở do thuê, mượn, ở nhờ.

Theo đánh giá của Chương trình phát triển đô thị toàn thành phố Hà Nội, sau hơn 10 năm cụ thể hóa Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô theo Quyết định 1259/QĐ-TTg, ngày 26-7-2011 phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, từ kết quả Tổng điều tra dân số nhà ở năm 2019 và Niên giám thống kê thành phố Hà Nội năm 2021, mật độ dân số đã phát triển cao hơn dự báo của Quy hoạch chung.

Đặc biệt, dân số thuộc khu vực nội đô lịch sử duy trì mật độ cao và đã vượt quá quy định. Dự kiến dân số khu vực này đến năm 2030 phải giảm còn 0,8 triệu người, nhưng đến nay quy mô đã vượt ngưỡng 1,2 triệu người. Dân số của thành phố Hà Nội trong những năm qua tăng  phần  lớn là gia tăng cơ học từ người nhập cư.

Việc gia tăng dân số tại các quận nội thành, nhất là các quận thuộc khu vực nội đô mở rộng như Cầu Giấy, Hoàng Mai, Thanh Xuân đang tạo ra nhiều sức ép như quá tải đối với công trình hạ tầng giao thông, hạ tầng xã hội, quản lý an ninh, trật tự công cộng, bảo đảm môi trường sống…

Dân số đô thị tại 12 quận của Hà Nội đã tăng khoảng 20%. Mật độ dân số trung bình năm 2021 là 2.479,5 người/km2, dân cư phân bố không đều, tốc độ đô thị hóa phát triển tương đối nhanh, mật độ dân số tập trung tại các quận khá cao; trong đó, mật độ dân số trung bình của 12 quận là 12.069 người/km2 (cao nhất là quận Đống Đa 37.869 người/km2), cao gấp 4,5 lần so với mức dân số trung bình toàn thành phố. Mật độ dân số phát triển tại khu vực trung tâm đã đạt 9.570 người/km2, vượt gần gấp đôi so với dự báo của quy hoạch chung.

Từ việc quy mô dân số tăng nhanh, mật độ dân số phát triển nóng như vậy đã tạo ra những áp lực cho chính quyền các cấp Thành phố trong công tác lãnh đạo, điều hành để đảm bảo các điều kiện về giáo dục, y tế, an sinh xã hội và các điều kiện sinh sống khác cho người dân cư trú trên địa bàn thành phố, nhất là tại các quận nội thành.

Việc quy định về diện tích nhà ở tối thiểu để đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ là một trong những tiêu chí tối thiểu để thành phố xác định trong việc xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm đảm bảo điều kiện sống cần thiết cho người dân, phù hợp với yêu cầu quản lý về cư trú và tình hình, chính sách an sinh xã hội trên địa bàn thành phố.

Do vậy Ban Pháp chế đồng tình với với quan điểm và nguyên tắc xây dựng Nghị quyết của HĐND thành phố theo khoản 2 Điều 3 của Luật Cư trú năm 2020 là “Bảo đảm hài hòa quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, lợi ích của Nhà nước, cộng đồng và xã hội; kết hợp giữa việc bảo đảm quyền tự do cư trú, các quyền cơ bản khác của công dân và trách nhiệm của Nhà nước với nhiệm vụ xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.”

Như vậy, việc UBND thành phố trình HĐND thành phố ban hành Nghị quyết này cũng là một trong những giải pháp để có cơ chế, chính sách để đảm bảo các nhiệm vụ về phát triển đô thị của Thủ đô Hà Nội.

Về đề xuất quy định về diện tích nhà ở tối thiểu để đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ đối với khu vực nội thành là 15m2/sàn/người, Ban Pháp chế nhận thấy đề xuất này không phải là quy định mới mà là sự kế thừa quy định 15m2/sàn/người tại Nghị quyết số 11/2013/NQ-HĐND và Nghị quyết 21/2016/NQ-HĐND của HĐND thành phố về quy định diện tích ở bình quân đối với nhà thuê ở nội thành để công dân được đăng ký thường trú ở nội thành thành phố Hà Nội đã được áp dụng trong giai đoạn 2013-2021.

Về đề xuất quy định về diện tích nhà ở tối thiểu để đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ đối với khu vực ngoại thành là 8m2/sàn/người,  Ban Pháp chế nhận thấy đây là đề xuất mức diện tích tối thiểu áp dụng chung cho tất cả các khu vực, các tỉnh, thành phố theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 20 của Luật Cư trú năm 2020.

Những kiến nghị

Dù vậy, Ban Pháp chế HĐND thành phố cho rằng, việc ban hành quy định trên của thành phố chỉ là giải pháp trước mắt để từng bước giải nén, giảm tải áp lực về quy mô dân số cho các quận nội thành nói riêng và sẽ đạt kết quả khi thực hiện đồng thời, đồng bộ các các giải pháp khác.

Như vậy trong thời gian tới, thành phố cần phải xây dựng các cơ chế, chính sách, các giải pháp, sử dụng “các công cụ quy hoạch đô thị, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và các công cụ thị trường khác để điều tiết, kiểm soát chặt chẽ sự gia tăng dân số…”; tăng cường công tác quản lý chặt chẽ việc phát triển nhà ở cao tầng tại các khu vực trung tâm gắn với việc tái thiết đô thị để đảm bảo các điều kiện về an sinh xã hội, giáo dục, y tế… cho người dân, tiếp tục thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù có hiệu quả trong việc việc cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ; di dời các cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm môi trường, cơ sở giáo dục đại học, bệnh viện theo quy hoạch ra khỏi khu vực nội thành; ưu tiên sử dụng quỹ đất sau di dời để xây dựng công trình công cộng, phúc lợi xã hội. Đồng thời thúc đẩy việc phát triển các đô thị vệ tinh, thực hiện quy hoạch xây dựng khu vực nông thôn hài hoà, gắn với phát triển đô thị, giữ gìn bản sắc văn hoá truyền thống, kết nối đồng bộ với quy hoạch khu vực đô thị…

Ngày 4-7, UBND thành phố đã có báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến thẩm tra về việc ban hành nghị quyết quy định về diện tích nhà ở tối thiểu để đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ

Theo đó, UBND thành phố bổ sung đối tượng “Chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp cho thuê, mượn, ở nhờ hoặc có nhà cho thuê, mượn, ở nhờ" tại mục 2 Điều 1 của Dự thảo Nghị quyết về đối tượng áp dụng.

Bổ sung, làm rõ hơn các nội dung tổ chức thực hiện quy định tại Điều 3 dự thảo Nghị quyết theo hướng làm rõ nhiệm vụ, trách nhiệm của từng cơ quan. Cụ thể là: Khoản 1 quy định về trách nhiệm của UBND thành phố trong việc tổ chức thực hiện; Khoản 2 quy định về nhiệm vụ, trách nhiệm của Thường trực HĐND, các Ban của HĐND, các Tổ đại biểu và các đại biểu HĐND thành phố trong việc giám sát tổ chức thực hiện của UBND và các cơ quan thành phố; Khoản 3 quy định việc Đề nghị Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố và các tổ chức chính trị - xã hội của thành phố tham gia tuyên truyền, phối hợp giám sát việc thực hiện Nghị quyết.

UBND thành phố đã chỉ đạo Công an thành phố và các đơn vị liên quan, tiếp thu, giải trình và đã hoàn thiện dự thảo Nghị quyết quy định về diện tích nhà ở tối thiểu để đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn, ở nhờ trên địa bàn thành phố Hà Nội theo yêu cầu của Ban Pháp chế HĐND thành phố.

Bảo Vy - Thanh Thủy