Tinh giảm hàng ngàn cán bộ cấp phường

Trình bày Tờ trình về dự thảo Nghị quyết về thí điểm không tổ chức HĐND tại các phường thuộc quận, thị xã của thành phố Hà Nội, Bộ Trưởng Bộ Nội vụ Lê Vĩnh Tân cho biết, Thủ đô Hà Nội là đô thị loại đặc biệt. Mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện hành của thành phố Hà Nội chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra, chưa tạo được sự khác biệt giữa khu vực đô thị và nông thôn. Do đó việc tiếp tục duy trì HĐND phường đã không còn phù hợp đối với Thủ đô Hà Nội. Báo cáo thẩm tra về dự thảo Nghị quyết này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định cũng cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật tán thành với việc trình Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc thí điểm không tổ chức HĐND phường tại thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2021-2026 và tán thành với việc tổ chức 2 cấp chính quyền ở đô thị và 3 cấp chính quyền ở nông thôn như đề xuất của Chính phủ. “Việc tổ chức chính quyền địa phương ở thành phố Hà Nội như trên là phù hợp với chủ trương của Đảng, phù hợp với quy định của Hiến pháp năm 2013 về việc tổ chức chính quyền địa phương ở các đơn vị hành chính phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, hải đảo và đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt”.

Theo dự thảo Nghị quyết của Quốc hội, 177 phường thuộc các quận và thị xã Sơn Tây của Hà Nội sẽ thí điểm không tổ chức HĐND phường bắt đầu từ ngày 1-6-2020. Tại những nơi thí điểm, UBND quận, thị xã sẽ được bổ sung các nhiệm vụ, quyền hạn để quản lý, điều hành công việc trên địa bàn. Ước tính, số lượng đại biểu HĐND mỗi phường, xã, thị trấn tại Hà Nội là gần 30 người, trong đó cán bộ, công chức, viên chức đã nghỉ hưu chiếm tương đối. Nếu không còn HĐND cấp phường, Hà Nội sẽ giảm được từ 2.900 đến 3.500 cán bộ HĐND phường.

Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội thảo luận tại tổ ngày 29-10

Tại phiên thảo luận tổ ngày 29-10, các đại biểu Quốc hội Đoàn thành phố Hà Nội đã bày tỏ sự đồng tình, nhất trí cao với việc Quốc hội ban hành Nghị quyết về vấn đề này. Bày tỏ sự ủng hộ việc Quốc hội ban hành Nghị quyết, đại biểu Hoàng Văn Cường cho rằng, với những đô thị lớn như ở Hà Nội, các phường chỉ khác nhau về quy mô dân số nên những chính sách đặc thù hầu như không có mà thống nhất thực hiện trong một quận. Như vậy, việc không tổ chức HĐND cấp phường sẽ giúp giảm khâu trung gian, hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân mà Hà Nội đang nỗ lực thực hiện. “Thực tế cho thấy khi Hà Nội đã đặt mục tiêu cải cách hành chính là chương trình hành động của năm, khi triển khai, cấp quận làm rất nhanh, hiệu quả. Thế nhưng đến cấp phường, nơi tiếp xúc trực tiếp với người dân thì có nơi lại chậm lại vì một đội ngũ cán bộ còn hơi hướng “lệ làng”, chưa thực sự nỗ lực thực hiện chỉ đạo của quận và Thành phố. Khi thí điểm mô hình này, sẽ không có chuyện cán bộ cấp dưới đùn đẩy công việc lên trên, bộ máy hành chính cũng nhờ đó mà tinh gọn, hiệu quả hơn, vì vậy, nên mạnh dạn cho thực hiện thí điểm mô hình này”.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà lại nhắc lại một số ý kiến còn băn khoăn rằng lần thí điểm này có gì khác lần thí điểm theo Nghị quyết số 26/2008/QH12, ngày 15-11-2008 và có cần thiết phải thí điểm lại không? Phân tích về băn khoăn này, đại biểu cho rằng, việc thí điểm năm 2008 để tổng kết sửa đổi Hiến pháp, còn lần này để triển khai thi hành Hiến pháp mới 2013. So sánh về phạm vi, năm 2008, thí điểm trên 67 huyện, 32 quận, 483 phường của 10 tỉnh, thành phố. Còn lần thí điểm này, Hà Nội thực hiện trên 177 phường trong giai đoạn 2021-2016.

Về tổ chức bộ máy hành chính cấp phường, năm 2008, Chủ tịch UBND quận trực tiếp bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức với Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND phường, nhưng lần thí điểm này, UBND phường là cơ quan hành chính đại diện của UBND quận, thị xã, hoạt động theo chế độ tập thể, đề cao trách nhiệm cá nhân của Chủ tịch UBND phường trong quản lý, điều hành hành chính. Việc sắp xếp, bố trí cán bộ chuyên môn ở UBND cấp phường hợp lý hơn.

Về chức năng, nhiệm vụ bộ máy hành chính cấp phường theo thí điểm lần này, UBND phường không phải là một cấp chính quyền, chỉ thực hiện các nhiệm vụ do Chủ tịch UBND quận phân cấp, ủy quyền, và thực hiện một số nhiệm vụ theo thẩm quyền, bảo đảm công tác quản lý Nhà nước trên địa bàn dân cư.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà cũng cho rằng bộ máy chính quyền, nhất là chính quyền đô thị cấp phường càng cồng kềnh thì càng trì trệ, kém hiệu quả. Do vậy, nếu tinh giản, thu gọn lại được sẽ làm tăng hiệu quả, hiệu lực bộ máy.

Đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà phát biểu tại phiên thảo luận tổ 29-10

Đại biểu nói: “Rất cần thiết ngay tại kỳ họp này Quốc hội thông qua được Nghị quyết về thí điểm không tổ chức HĐND tại các phường thuộc quận, thị xã của thành phố Hà Nội. Việc thí điểm lần này có đầy đủ cơ sở, lý luận, pháp lý, có tính khả thi, bảo đảm hiệu lực hiệu quả, có nhiều điểm mới so với lần thí điểm 2008”.

Tạo sự chủ động cho Chính phủ và chính quyền thành phố Hà Nội

Góp ý kiến hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, đại biểu Bùi Huyền Mai, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội cũng cho rằng, việc Quốc hội ban hành Nghị quyết thí điểm không tổ chức HĐND phường trong năm 2019 không chỉ thực hiện đúng ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị mà còn tạo sự chủ động cho Chính phủ và chính quyền thành phố Hà Nội trong việc chuẩn bị nhân sự và tổ chức Đại hội Đảng bộ cấp phường nhiệm kỳ 2020-2025, tiến tới bầu cử HĐND các cấp và kiện toàn UBND phường nhiệm kỳ 2021-2026 trên địa bàn Thành phố. Thêm vào đó, việc thí điểm trong giai đoạn cụ thể sẽ tạo điều kiện để các địa phương tổng kết, rút kinh nghiệm để nhân rộng. Tuy nhiên, đại biểu cũng đề xuất, khi áp dụng Nghị quyết, cần quy định rõ 7 nhóm nhiệm vụ thuộc thẩm quyền của HĐND cấp phường. Về tên gọi UBND phường không tổ chức HĐND, theo đại biểu nên giữ nguyên để tránh sự xáo trộn khi cả 177 phường tại Hà Nội đồng loạt triển khai thí điểm.

Đại biểu Trần Thị Phương Hoa, Bí thư Quận ủy Cầu Giấy lại đề nghị không nên đổi tên gọi của UBND phường, nên giữ nguyên như hiện nay, bởi tên gọi UBND phường đã rất quen thuộc với người dân. Về tên gọi UBND phường khi không tổ chức HĐND, đại biểu Bùi Huyền Mai cũng đề xuất nên giữ nguyên, không cần đổi thành Ủy ban hành chính để tránh xáo trộn dữ liệu.

Được biết, những ý kiến đóng góp của đại biểu Quốc hội sẽ là cơ sở quan trọng để Quốc hội xem xét trước khi chính thức bấm nút thông qua Nghị quyết này.

Hoàng Lan – Hoàng Mai