Theo Quyết định được công bố tại hội nghị, Hội đồng điều phối Vùng đồng bằng sông Hồng do Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính là Chủ tịch; Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng là Phó Chủ tịch Thường trực; các Phó Chủ tịch gồm có các Ủy viên Trung ương Đảng: Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trương Đặng Quốc Khánh.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan thường trực của Hội đồng điều phối Vùng đồng bằng sông Hồng, sử dụng bộ máy giúp việc để thực hiện nhiệm vụ của Hội đồng điều phối Vùng. Bộ Kế hoạch và Đầu tư được thành lập Văn phòng Hội đồng điều phối Vùng.

Hội đồng điều phối Vùng đồng bằng sông Hồng có 11 nhiệm vụ, quyền hạn và các nhiệm vụ, quyền hạn khác do Thủ tướng Chính phủ giao theo quy định của pháp luật.

Quang cảnh hội nghị lần thứ nhất Hội đồng điều phối Vùng đồng bằng sông Hồng tại trụ sở Thành ủy Hà Nội

Hình thành một thể chế liên kết vùng mạnh, hiệu quả

Gợi ý thảo luận và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2023 của Hội đồng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư - Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Vùng Nguyễn Chí Dũng cho biết, Hội đồng điều phối vùng được xác định không phải là một cấp hành chính nhưng là mô hình tổ chức hiệu quả để xem xét, quyết định những vấn đề quan trọng của vùng, góp phần giải quyết các vấn đề bất cập mà một địa phương trong vùng không thể giải quyết được, đồng thời có thể giải quyết những vấn đề chưa đạt được sự đồng thuận hoặc vượt thẩm quyền quyết định của các bộ, ngành và địa phương trong vùng.

Để đạt được các mục tiêu chung cho vùng theo định hướng quy hoạch, từng bước hình thành một thể chế liên kết vùng mạnh, hiệu quả, thực hiện nhiệm vụ Thường trực của Hội đồng Vùng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã gợi ý và đề nghị các thành viên Hội đồng và đại biểu tập trung thảo luận vào 10 nội dung chủ yếu với các trọng tâm về quy hoạch; cơ chế, chính sách huy động hiệu quả nguồn lực; đầu tư hệ thống cảng biển trên địa bàn vùng gắn với xây dựng hệ thống kho bãi, logistics hiện đại; giải quyết các vấn đề môi trường; phát triển Vùng đồng bằng sông Hồng trở thành trung tâm khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hàng đầu của cả nước; đề xuất các cơ chế đặc thù cho Vùng đồng bằng sông Hồng...

Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Vùng Nguyễn Chí Dũng báo cáo tại hội nghị

Triển khai kế hoạch hành động của Hội đồng trong 6 tháng cuối năm 2023, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Vùng Nguyễn Chí Dũng cho biết, Kế hoạch đã phân công cho 10 bộ, ngành và các thành viên Hội đồng điều phối Vùng với 21 nhiệm vụ và mỗi địa phương 3 nhiệm vụ. Trong đó, ngoài nhiệm vụ chung, Hội đồng yêu cầu các địa phương, đặc biệt là thành phố Hà Nội cần khẩn trương hoàn thiện quy hoạch cấp tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo tiến độ trước ngày 31-12-2023. Các bộ, ngành trung ương căn cứ chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn, quy chế hoạt động của Hội đồng điều phối vùng tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các địa phương triển khai các chương trình, dự án thuộc nhiệm vụ của trung ương gắn với bảo đảm nguồn lực phù hợp, tiếp tục nghiên cứu thực hiện thí điểm phân cấp, ủy quyền trong lĩnh vực tài chính, đầu tư, quy hoạch, đất đai, môi trường và tổ chức bộ máy.

“Các bộ, địa phương cần tăng cường trách nhiệm, vai trò chủ động và sáng tạo huy động cộng đồng doanh nghiệp, các tổ chức, hiệp hội, chuyên gia... trong việc thúc đẩy hợp tác, liên kết vùng. Tạo sự thống nhất cao trong nhận thức ở tất cả các cấp, các ngành về yêu cầu cấp bách trong đẩy mạnh hợp tác, liên kết vùng, khắc phục các điểm nghẽn, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao khả năng cạnh tranh vùng. Các địa phương trong vùng cần xác định cơ chế liên kết vùng phải trở thành tư duy chủ đạo, xuyên suốt trong quá trình xây dựng phát triển” - Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nêu rõ.

Khẳng định ý chí quyết tâm chung

Bước vào phần trao đổi, thảo luận, hội nghị đã nghe tham luận của Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trương Đặng Quốc Khánh, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Huỳnh Thành Đạt, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng điều hành phần thảo luận

Các tham luận đều khẳng định quyết tâm và ý thức trách nhiệm trong phối hợp hành động giữa các bộ và các địa phương nhanh chóng triển khai nhiệm vụ của Hội đồng điều phối phân công, cụ thể hóa triển khai thực hiện Nghị quyết số 30-NQ/TW, ngày 23-11-2022 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh Vùng đồng bằng sông Hồng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Các Bộ trưởng đồng thời nêu rõ các công việc dự kiến và đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp tăng cường liên kết vùng, phát triển vùng đồng bằng Sông Hồng với 3 nhóm định hướng lớn theo gợi ý của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, gồm: (1) Tổ chức không gian phát triển Vùng gắn với 4 hành lang kinh tế, 4 vùng động lực, đô thị và cực tăng trưởng, 2 tiểu vùng kinh tế; (2) Phát triển 8 ngành, lĩnh vực chủ yếu với trọng tâm là phát triển công nghiệp hiện đại, có lợi thế cạnh tranh của Vùng; các ngành dịch vụ có hàm lượng công nghệ cao về du lịch, công nghệ thông tin, tài chính - ngân hàng, logistics, giáo dục đào tạo, y tế... gắn với phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; (3) Phát triển kết cấu hạ tầng Vùng, với trọng tâm là phát triển hạ tầng trọng yếu về giao thông kết nối liên vùngnhư: các tuyến đường bộ cao tốc liên vùng và nội vùng, tuyến đường Vành đai 4, Vành đai 5 - Vùng Thủ đô, tuyến đường sắt tốc độ cao, hạ tầng cảng biển, cảng hàng không...

Lãnh đạo các bộ, ngành, các địa phương trong Vùng đồng bằng sông Hồng dự hội nghị

Lãnh đạo Thường trực Thành ủy Hà Nội dự hội nghị

Các tham luận đề xuất nghiên cứu các cơ chế, chính sách huy động hiệu quả nguồn lực từ mọi thành phần kinh tế vào đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng vùng, nhất là hạ tầng giao thông, phân cấp cho các địa phương chủ động thực hiện các dự án liên vùng kết nối; nghiên cứu hình thành Quỹ phát triển hạ tầng vùng để đầu tư xây dựng các dự án liên vùng; nghiên cứu đề xuất cho phép phát hành trái phiếu quốc tế hoặc vay ODA để đầu tư đồng bộ các tuyến đường sắt đô thị của thành phố Hà Nội hoặc cho phép áp dụng các mô hình phát triển đô thị theo định hướng phát triển giao thông (TOD) cho các tuyến đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao liên vùng và các trục giao thông chính của vùng gắn với hành lang kinh tế, nhằm khai thác tối đa không gian ngầm, mở rộng không gian phát triển, giải quyết các vấn đề của đô thị nén như ách tắc giao thông, ngập úng, ô nhiễm môi trường... 

Tham luận với chủ đề “Phát triển Thủ đô Hà Nội trở thành thành phố thông minh, hiện đại, có bản sắc; các chính sách đặc thù vượt trội gắn với xây dựng Luật Thủ đô để thúc đẩy phát triển vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước”, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh, kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Hội đồng điều phối Vùng tiếp tục chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ hoàn thành việc lập các quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch Vùng đồng bằng sông Hồng theo quy định của Luật Quy hoạch năm 2017.

“Các quy hoạch này là cơ sở để thành phố Hà Nội cập nhật, tích hợp thống nhất trong quá trình lập Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung Thủ đô và Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Từ đó, thành phố tiếp tục triển khai các quy hoạch chi tiết đô thị, quy hoạch xây dựng và định hướng chuẩn bị các dự án đầu tư trọng điểm có tính chất kết nối, liên kết vùng” - Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cho biết.

Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trần Sỹ Thanh tham luận tại hội nghị

Thành phố Hà Nội kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Hội đồng điều phối Vùng tiếp tục quan tâm ủng hộ thành phố Hà Nội trong quá trình xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển Thủ đô. Trước mắt là việc cho ý kiến để hoàn thiện dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và trình Quốc hội thông qua. Luật Thủ đô sửa đổi là cơ hội tạo đột phá về thể chế, chính sách phát triển không chỉ cho Thủ đô Hà Nội, mà còn tạo điều kiện để Hà Nội trở thành đầu tàu, làm hình mẫu và động lực phát triển của Vùng và cả nước.

Tiếp đó, hội nghị đã nghe tham luận của Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương Nguyễn Hồng Sơn; Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Nguyễn Văn Tùng và lãnh đạo các tỉnh: Quảng Ninh, Hải Dương, Hưng Yên.

Phát huy ý chí tự lực, tự cường của các địa phương

Trao đổi tại hội nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng nêu 5 đề xuất nhằm tăng cường vai trò, trách nhiệm của Hà Nội đối với sự phát triển của Vùng đồng bằng sông Hồng trong thời gian tới. Trong đó, đồng chí đề nghị, trên cơ sở đổi mới về tư duy và nhận thức, cần khẩn trương đẩy mạnh việc xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách phát triển Vùng; tăng cường phối hợp giữa Chính phủ và các cơ quan ở trung ương với các địa phương trong Vùng sớm xây dựng, hoàn thiện, ban hành và triển khai thực hiện luật pháp, chính sách ưu tiên vượt trội, có tính đột phá cao cho phát triển Vùng. Đối với Thủ đô Hà Nội, trước mắt là việc xây dựng và trình Quốc hội thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) theo đúng kế hoạch.

Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng phát biểu tại hội nghị

Bí thư Thành ủy Hà Nội đề nghị, ưu tiên bố trí nguồn vốn ngân sách nhà nước, kết hợp với huy động các nguồn lực trong xã hội cho đầu tư phát triển các công trình trọng điểm có sức lan tỏa, giải quyết các vấn đề phát triển vùng và liên vùng; tập trung đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ, chú trọng hạ tầng giao thông vận tải, thúc đẩy các hoạt động liên kết, phát triển của vùng bằng các tuyến đường bộ, đường sắt liên vùng.

“Thành phố Hà Nội mong tiếp tục nhận được sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, sự quan tâm, hướng dẫn của các bộ, ngành Trung ương tạo điều kiện cho thành phố thực hiện các mục tiêu đã được xác định tại Nghị quyết số 15-NQ/TW và Nghị quyết số 30-NQ/TW của Bộ Chính trị, xây dựng Thủ đô Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại”, trở thành trung tâm, động lực thúc đẩy phát triển vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước, phấn đấu ngang tầm thủ đô các nước phát triển trong khu vực" - Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng.

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính - Chủ tịch Hội đồng điều phối Vùng đồng bằng sông Hồng nhấn mạnh, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đặc biệt là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng hết sức quan tâm đến việc triển khai, cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng, trong đó có việc hình thành 6 vùng động lực phát triển đất nước. Do đó, việc thành lập Hội đồng điều phối, tổ chức hội nghị triển khai nhiệm vụ để bắt tay vào hành động chính là thực hiện tinh thần chỉ đạo đó.

Uỷ viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính - Chủ tịch Hội đồng điều phối Vùng đồng bằng sông Hồng kết luận hội nghị

Theo Thủ tướng Chính phủ, Vùng đồng bằng sông Hồng là địa bàn chiến lược, là vùng đất “địa linh nhân kiệt” với Thủ đô Hà Nội là hạt nhân phát triển vùng; có bề dày truyền thống văn hóa, lịch sử; có 3 di sản văn hóa, thiên nhiên thế giới, 5 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh, 52 di tích quốc gia đặc biệt... Vùng đồng bằng sông Hồng có quy mô kinh tế lớn thứ hai cả nước sau Vùng Đông Nam Bộ, có hệ thống giao thông kết nối đồng bộ, có vùng biển có diện tích lớn, có nguồn nhân lực dồi dào với dân số 23,22 triệu người (chiếm 23,65% dân số cả nước)... Tuy nhiên, Vùng còn không ít tồn tại, hạn chế trong phát triển; trong đó, kinh tế xã hội phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế, vị trí. Liên kết vùng còn rời rạc.

Để hoạt động của Hội đồng điều phối Vùng đồng bằng sông Hồng đi đúng hướng, sớm đem lại hiệu quả thực chất, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã lưu ý 6 vấn đề điều hành xuyên suốt và 11 nhiệm vụ của Hội đồng từ nay đến hết năm 2023.

Đáng chú ý, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh, nhiệm vụ của Hội đồng là tập trung điều phối liên kết, kiểm tra, tạo ra xu thế, tạo ra phong trào để nâng cao hiệu quả liên kết vùng; sơ kết, tổng kết, đề xuất khen thưởng; xử lý các vấn đề còn ách tắc liên quan. Hội đồng không làm thay nhiệm vụ của cấp ủy, chính quyền các địa phương. Các địa phương trong vùng phát huy tinh thần trách nhiệm, ý thức tự lực, tự cường huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và nhân dân để xây dựng và phát triển, tạo ra sức mạnh tổng hợp cho cả vùng.

Linh Vũ - Nguyễn Thành