Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Đinh Tiến Dũng gặp gỡ người dân thôn Bồng Lai, xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng

Bài 1: Khâu mở đầu có tính quyết định

Đối với bất kỳ dự án đầu tư, xây dựng nào, giải phóng mặt bằng luôn là khâu đầu tiên, trọng điểm nhất. Nhưng với dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, giải phóng mặt bằng còn là khâu “trọng điểm của trọng điểm”.

Phải làm ngày làm đêm

Tại huyện Đan Phượng, thôn Bồng Lai, xã Hồng Hà nằm ngay dưới cầu Hồng Hà (theo quy hoạch) có 150 hộ có đất ở thuộc diện di dời để phục vụ dự án Vành đai 4. Gia đình ông Nguyễn Văn Canh, 80 tuổi đã ở 7 đời sống trên mảnh đất 814m² ở ngách 9, Cụm 1, thôn Bồng Lai, nhưng cũng đã sẵn tinh thần về nơi ở mới để nhường đất cho dự án. “Không chỉ nhà tôi, bà con xung quanh cũng rất phấn khởi, đồng tình với chủ trương xây dựng đường Vành đai 4 của Đảng, Nhà nước. Chỉ mong chính sách tái định cư, đền bù thoả đáng để sớm ổn định cuộc sống” - ông Nguyễn Văn Canh chia sẻ. 

Cách điểm mốc tim đường Vành đai 4 khu vực nút giao với Đại lộ Thăng Long vài trăm mét, ông Ngô Huy Tam, bà Nguyễn Thị Dần cùng nhiều bà con ở thôn 6, xã Song Phương, huyện Hoài Đức đang kiểm tra khu ruộng nằm trong diện giải phóng mặt bằng. Những gốc đào già, những cây ổi đang cho thu hoạch đã sẵn sàng được đánh đi nơi khác để bàn giao đất cho Nhà nước. Ông Ngô Huy Tam cho biết, ngoài phần đất ruộng, anh em trong họ đã chủ động di dời mộ tổ từ trước Tết Nguyên đán, dù chưa nhận được tiền hỗ trợ ngay.

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông Hà Nội cùng các đơn vị có liên quan khảo sát cắm mốc giới Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội

Sự ủng hộ của người dân có lẽ xuất phát từ chính sự cần thiết của đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, là đòi hỏi bức thiết từ cuộc sống. Đây là dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần mở rộng không gian phát triển cho Thủ đô, từng bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế khu vực hai bên tuyến đường và khu vực ngoại thành; tăng cường khả năng kết nối, tạo động lực, tác động lan tỏa liên vùng, liên tuyến. Tuyến đường còn tạo điều kiện kéo giãn mật độ dân cư tại khu vực nội đô, góp phần giảm ùn tắc giao thông.

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nhìn nhận, Dự án Vành đai 4 thể hiện tầm nhìn chiến lược, đây sẽ là lời giải cho sự kìm hãm sự tốc độ tăng trưởng và phát triển đô thị của Thủ đô. Trong khi đó, Giám đốc Sở Giao thông vận tải Hà Nội Nguyễn Phi Thường khẳng định, đường Vành đai 4 gần như là một cứu cánh, một lối thoát cho ùn tắc giao thông của Hà Nội. 

Còn GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng: “Đường Vành đai 4 không chỉ giải quyết vấn đề của Hà Nội, mà còn tạo ra tính chất liên kết vùng Thủ đô, các tỉnh trong vùng Thủ đô; giúp Hà Nội không chỉ là cực phát triển mà còn là cực phát triển lan tỏa”.

Đến thời điểm này, sau hơn 7 tháng kể từ ngày Quốc hội thông qua chủ trương, Hà Nội đã phê duyệt phương án với diện tích 236,26ha. Diện tích đất đã bàn giao mặt bằng là 213,02ha (đạt tỉ lệ 26,69%). Các quận, huyện đã kiểm đếm 8.958/11.687 ngôi mộ; di chuyển và hoàn thành chi trả tiền đối với 5.218 ngôi (đạt tỉ lệ 44,65%). Tất cả các dự án xây dựng khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng tuyến đường cũng đều được phê duyệt tổng mặt bằng tỷ lệ 1/500 và phương án kiến trúc sơ bộ.

Tuy nhiên, đây mới chỉ là kết quả bước đầu, khối lượng công tác giải phóng mặt bằng còn lớn và khó khăn cơ bản vẫn còn ở phía trước. Mục tiêu đặt ra từ nay đến 30-6-2023, thời gian không dài, các địa phương phải bàn giao ít nhất 70% mặt bằng của dự án.

Do đó, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu thành phố Hà Nội và cả các bộ, ngành trung ương phải tranh thủ sự ủng hộ của người dân, làm ngày làm đêm để giải phóng mặt bằng. “Khi có mặt bằng thì dù thời gian thi công có gấp, chúng ta tập trung tổ chức “3 ca, 4 kíp”, tiến độ vẫn có thể hoàn thành. Nhưng giải phóng mặt bằng không đạt yêu cầu thì không làm gì được” - Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh.

Trọng điểm của trọng điểm

Dự án Vành đai 4 có lẽ là dự án của những cái đầu tiên. Không chỉ là dự án đầu tiên thuộc diện trọng điểm quốc gia, là nhiệm vụ của trung ương nhưng được giao cho thành phố Hà Nội làm chủ đầu tư; cũng là dự án gần như đầu tiên 3 tỉnh, thành phố cùng làm, nhưng giao cho lãnh đạo thành phố Hà Nội làm Trưởng Ban Chỉ đạo. Thời gian từ khi khởi sự cho đến khi được Quốc hội thông qua chủ trương là một kỷ lục với chỉ khoảng 1 năm. Những điều này đã phản ánh phần nào tinh thần nêu gương, ý thức trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm của Hà Nội.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Đinh Tiến Dũng, Trưởng ban Chỉ đạo thực hiện Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội chỉ đạo các cấp, ngành và từng quận, huyện liên quan phải xác định rõ triển khai dự án Vành đai 4 là nhiệm vụ “trung tâm của trung tâm” và thực hiện công tác giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ “trọng điểm của trọng điểm”; cả hệ thống chính trị phải vào cuộc, tập trung thực hiện với phương châm không bàn lùi, chỉ bàn tiến.  

Đây là lần đầu tiên, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành chỉ thị riêng nhằm huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và nhân dân  thực hiện công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư một dự án (Chỉ thị số 16-CT/TU, ngày 13-9-20220). “Phải thống nhất chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng, bảo đảm tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi theo quy định và đặc thù của dự án...” - Ban Thường vụ Thành ủy nêu rõ.

Từ ý chí, quyết tâm đi thẳng đến hành động một cách quyết liệt cũng chưa có tiền lệ. Trực tiếp Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng làm Trưởng Ban Chỉ đạo chung của 3 tỉnh, thành phố Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên. Chủ tịch UBND thành phố làm Trưởng Ban Chỉ đạo thực hiện dự án trên địa bàn Hà Nội. Đầu năm mới Quý Mão, trong vòng chưa đầy 20 ngày, trực tiếp Bí thư Thành ủy đã đi kiểm tra thực địa tại 5 quận, huyện với 9 điểm; gặp gỡ, trao đổi, lắng nghe ý kiến của hàng chục người dân thuộc diện giải phóng mặt bằng... Trước thềm Tết Nguyên đán, Bí thư Thành uỷ Hà Nội Đinh Tiến Dũng đã trực tiếp một ngày kiểm tra, làm việc với 6 huyện về công tác giải phóng mặt bằng; ngày hôm sau tiếp tục đi kiểm tra thực địa và làm việc với 2 tỉnh Bắc Ninh, Hưng Yên.

Dự án cải tạo chỉnh trang hoàn thiện nghĩa trang tại phường Yên Nghĩa, quận Hà Đông phục vụ giải phóng mặt bằng Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội

Các ban Đảng Thành ủy, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố vào cuộc với khí thế chưa từng có. Ủy ban Kiểm tra Thành ủy tổ chức giao ban với các Bí thư cấp ủy và Uỷ ban Kiểm tra của 7 quận, huyện. Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Thành ủy Hoàng Trọng Quyết yêu cầu công tác kiểm tra, giám sát ở các quận, huyện làm công tác giải phóng mặt bằng phải vào ngay từ đầu, song hành vừa kịp thời khen thưởng, vừa chấn chỉnh, phòng ngừa sai phạm. Để xảy ra sai sót mà không tự kiểm tra ra được thì Bí thư cấp ủy, Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra cấp ủy phải chịu trách nhiệm.

Ban Tuyên giáo Thành ủy chỉ đạo đồng loạt tăng cường tuyên truyền nhằm xây dựng niềm tin, tinh thần đồng thuận vì sự phát triển chung. Ban Dân vận Thành ủy giao ban với các quận huyện về vận động nhân dân, họp với Ban Dân vận Tỉnh ủy Bắc Ninh, Hưng Yên bàn công tác phối hợp thực hiện. Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố tổ chức giao ban, ban hành Thông tri “Phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, Mặt trận Tổ quốc các cấp thành phố Hà Nội tích cực tham gia thực hiện hiệu quả Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô trên địa bàn thành phố Hà Nội”...

Ở 7 quận, huyện, không khí ra quân triển khai công tác giải phóng mặt bằng cũng rộn ràng ngay từ đầu năm. Trực tiếp Bí thư Quận ủy, Huyện ủy làm Trưởng ban Chỉ đạo chung và cả đối với công tác giải phóng mặt bằng. Trưởng ban Dân vận Huyện ủy Mê Linh Lê Sỹ Cường cho biết, để đạt được sự đồng thuận, Bí thư Huyện ủy, Chủ tịch UBND huyện đã đối thoại hơn 40 cuộc với người dân các địa phương; đưa cả người dân ra tận nơi thực địa để làm rõ từng chi tiết phá tan những tin đồn, để dân khỏi băn khoăn, lo lắng từ đó đi đến đồng thuận.  

Quả thực, chưa từng thấy dự án nào mà sự vào cuộc của các cấp, các ngành và cả hệ thống chính trị thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, ý chí quyết tâm lớn như vậy. Dù mới là sự khởi đầu, những cách mà Hà Nội triển khai đem lại nhiều bài học, nhiều câu chuyện rất đáng nói.

(Còn nữa)       

Linh Vũ - Hoàng Mai - Nguyễn Thành