Chủ trì phiên thảo luận có các đồng chí: Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố; Phùng Thị Hồng Hà, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố, Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố; Trần Thanh Hà, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng phát biểu tại thảo luận tổ. Ảnh: Như Ý

Đại biểu Quốc hội Dương Đức Hải nhìn nhận, đường Vành đai 5 chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi được khép kín toàn tuyến, do đó, cần ưu tiên cả đoạn qua địa bàn Thủ đô Hà Nội. Vì vậy, đại biểu đề nghị, trong giai đoạn 2026-2030, nên bố trí vốn cho công tác chuẩn bị đầu tư, cắm mốc giới và từng giai đoạn giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất cho đoạn tuyến qua Hà Nội. Đại biểu ủng hộ phương án ưu tiên đầu tư khoảng 116km đoạn phía Đông trong giai đoạn 2026-2030.

Để bảo đảm tính khả thi, đại biểu Dương Đức Hải đề nghị cần quy định rõ cơ cấu vốn ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương theo từng dự án thành phần. Đồng thời yêu cầu HĐND cấp tỉnh ban hành nghị quyết cam kết bố trí đủ phần vốn đối ứng trước khi phê duyệt dự án đầu tư; quy định các mốc giải ngân theo từng năm làm căn cứ theo dõi, đánh giá; có cơ chế xử lý đối với dự án thành phần chậm tiến độ hoặc địa phương không bố trí đủ vốn theo cam kết, như điều chuyển vốn, điều chỉnh cơ quan chủ quản và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đối với vấn đề bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đại biểu đề nghị, cần xác định nguyên tắc tái định cư phải đi trước một bước; hoàn thành khu tái định cư với đầy đủ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trước khi ban hành quyết định thu hồi đất...

Về ba dự án thành phần do thành phố Hà Nội làm cơ quan chủ quản, đại biểu Dương Đức Hải đề nghị, làm rõ trong Nghị quyết việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026 đối với các dự án thành phần này, đặc biệt là việc tách công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành các dự án độc lập nhằm tạo thuận lợi cho huy động và sử dụng nguồn lực. Đại biểu cũng đề xuất, nên thành lập Ban Chỉ đạo liên vùng do Chính phủ đứng đầu, có thẩm quyền quyết định các vấn đề liên tỉnh về tiến độ, đơn giá, mỏ vật liệu..., tránh tình trạng mỗi địa phương thực hiện theo một cách khác nhau. Đồng thời, quy định rõ chế độ báo cáo Quốc hội định kỳ hằng năm về tiến độ thực hiện và giải ngân trên toàn tuyến.

Đại biểu Quốc hội Dương Đức Hải phát biểu thảo luận

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Lan phát biểu thảo luận

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thị Lan (Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam) đề nghị bổ sung định hướng phát triển hạ tầng xanh và hạ tầng số ngay vào Nghị quyết trong bối cảnh Việt Nam thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, bổ sung vào Điều 1 của Dự thảo Nghị quyết một nội dung dự án được đầu tư theo định hướng hạ tầng xanh, hạ tầng số, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ cụ thể hóa trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư các yêu cầu về hệ thống giao thông thông minh, dữ liệu số, vật liệu xanh, công nghệ tiết kiệm năng lượng, quản lý phát thải carbon và các giải pháp nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Đại biểu cũng bổ sung nguyên tắc đầu tư dự án phải gắn với quy hoạch sử dụng đất, phát triển không gian kinh tế và khai thác hiệu quả quỹ đất hai bên tuyến theo quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt nhằm tạo lập không gian phát triển mới; tạo động lực thu hút đầu tư, hình thành các trung tâm logistics, công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và dịch vụ của toàn Vùng Thủ đô.

Đồng tình với quan điểm trên, đại biểu Quốc hội Đỗ Đức Hồng Hà (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội) bày tỏ ủng hộ cơ chế đặc thù cho phép thu hồi đất một lần theo quy mô quy hoạch và giữ lại nguồn thu từ khai thác quỹ đất hai bên tuyến để tái đầu tư. Đại biểu cho rằng việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư toàn tuyến một lần là giải pháp đột phá khắc phục tình trạng chậm tiến độ, đội vốn do giải phóng mặt bằng kéo dài. Đồng thời, cơ chế cho phép địa phương giữ lại một phần nguồn thu từ quỹ đất hai bên tuyến sau thu hồi thể hiện tư duy phát triển đô thị theo mô hình TOD, tạo nguồn lực tài chính theo nguyên tắc "lấy hạ tầng nuôi hạ tầng", góp phần giảm gánh nặng ngân sách trong triển khai dự án.

Các ý kiến thảo luận đều thể hiện sự nhất trí cao về sự cần thiết phải khẩn trương đầu tư xây dựng dự án đường Vành đai 5 không chỉ nhằm giải quyết ùn tắc giao thông mà còn tạo động lực mở rộng không gian phát triển của Hà Nội và các địa phương trong Vùng Thủ đô, đóng góp tích cực hơn nữa vào sự phát triển chung của cả nước.

Phan Lâm - Nguyễn Thành