Tiềm năng, tiềm  lực, lợi thế

Hà Nội là trung tâm giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ của cả nước. Điều này không chỉ là mục tiêu, nhiệm vụ chính trị mà còn là kết quả phát triển của Thành phố trong gần 40 năm đổi mới. Thành phố đang nắm giữ “mỏ vàng” để phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, khi là địa phương tập trung hơn 70% tổ chức khoa học công nghệ, trường đại học, học viện, viện nghiên cứu và 82% phòng thí nghiệm của cả nước (trong đó có 14 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia), với hơn 65% nhà khoa học đầu ngành.

Hà Nội cũng đang dẫn đầu toàn quốc về số lượng doanh nghiệp khoa học và công nghệ trên địa bàn với 168 trên tổng số khoảng 800 doanh nghiệp khoa học và công nghệ của cả nước (chiếm 21%). Thành phố còn có hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, chiếm trên 26% cả nước.

Đây không chỉ là tiềm năng, mà còn là tiềm lực, lợi thế của Hà Nội.   

Tận dụng điều này, thời gian qua, Hà Nội đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng để hỗ trợ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Trong 10 chương trình công tác toàn khóa, Thành ủy Hà Nội khóa XVII có Chương trình số 07-CTr/TU ngày 17-3-2021 về đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2021-2025. Ngày 30-12-2022, Thành ủy Hà Nội tiếp tục ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TU  về “Chuyển đổi số, xây dựng thành phố thông minh đến năm 2023, định hướng đến năm 2030”. UBND thành phố Hà Nội còn triển khai Chương trình phát triển thị trường khoa học và công nghệ thành phố Hà Nội; Chương trình phát triển tài sản trí tuệ trên địa bàn thành phố Hà Nội đến năm 2030...

Tháng 12-2024, UBND thành phố Hà Nội khai trương “Trung tâm Dữ liệu hành chính thành phố Hà Nội”

Cụ thể hóa các nghị quyết, chương trình, trong 2 năm liên tiếp (2023 và 2024), Hà Nội là địa phương đứng đầu bộ Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII). Từ năm 2021 đến nay, Hà Nội đã và đang triển khai gần 300 nhiệm vụ thuộc 9 chương trình khoa học công nghệ cấp thành phố và chương trình phát triển tài sản trí tuệ. Kết quả nghiên cứu được ứng dụng vào thực tiễn với tỉ lệ cao, các dự án sản xuất thử nghiệm được áp dụng 100% kết quả các đề tài, đề án được áp dụng ngay khoảng 90%. Số lượng đơn đăng ký, bằng chứng nhận sở hữu công nghiệp, số công bố quốc tế trên địa bàn Hà Nội luôn dẫn đầu toàn quốc. Trên địa bàn thành phố có gần 300 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đem lại kết quả tích cực.

Thành phố đã tập trung xây dựng 3 trụ cột gồm: Chính quyền số, kinh tế số, xã hội số. Hà Nội là địa phương đầu tiên hợp nhất ba Ban Chỉ đạo: Cải cách hành chính, Chuyển đổi số, Đề án 06 theo phương châm “5 rõ, 1 xuyên suốt”. Thành phố còn gương mẫu, đi đầu khi xung phong triển khai nhiều nhiệm vụ mới, khó như triển khai Hồ sơ sức khỏe điện tử, Cấp phiếu lý lịch tư pháp qua VNEID. Thành phố còn đi đầu trong triển khai “Sổ tay đảng viên điện tử” và đặc biệt ra mắt ứng dụng Công dân Thủ đô số iHanoi với 5 triệu người cài đặt tạo cầu nối mật thiết giữa cấp ủy, chính quyền với người dân, nâng cao hiệu quả quản lý và phục vụ... Đến nay, 8/15 mục tiêu tại Nghị quyết 18-NQ/TU đã hoàn thành trong đó có 7 mục tiêu hoàn thành vượt mức đặt ra.

Cùng với nền tảng tốt nêu trên, hiện nay, những điểm nghẽn về cơ chế để đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của Thành phố Hà Nội cũng đã có “chìa khóa” tháo gỡ là Luật Thủ đô 2024. Trong đó, Luật đã bổ sung những cơ chế, chính sách ưu đãi đặc thù, nhằm hỗ trợ Hà Nội phát triển các khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo và các mô hình kinh doanh công nghệ tiên tiến. Luật còn bao gồm các quy định về hỗ trợ hoạt động ứng dụng, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng như việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu khoa học; cho phép các trường đại học, viện nghiên cứu, các tổ chức khoa học công nghệ công lập được phép thành lập doanh nghiệp. Một trong những điểm mới quan trọng của Luật Thủ đô 2024 là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) ở một số lĩnh vực, đặc biệt là những công nghệ mới.

Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Bùi Thị Minh Hoài, Trưởng ban Chỉ đạo Thành ủy thực hiện Nghị quyết 57 chủ trì phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo ngày 7-3-2025

Chuyển động nhanh chóng và mạnh mẽ

Với đà phát triển đó, Hà Nội đang tiếp tục thể hiện vai trò tiên phong, gương mẫu trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (diễn ra ngày 13-1-2025), Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, chuyển đổi số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là yêu cầu cấp thiết để Việt Nam thu hẹp khoảng cách phát triển với khu vực và thế giới, từ đó dần bước vào kỷ nguyên số. Thực hiện tinh thần này, Ban Thường vụ Thành ủy đã ban hành Chỉ thị số 42-CT/TU ngày 23-1-2025 về tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn Đảng bộ thành phố Hà Nội, xây dựng, phát triển Thủ đô thông minh và triển khai có hiệu quả Đề án chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng. Ngày 3-3 vừa qua, Thành ủy Hà Nội chính thức công bố 8 ứng dụng chuyển đổi số dùng chung trong các cơ quan Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội thành phố Hà Nội. Cụ thể, đối với dạng phần mềm quản lý, điều hành gồm 4 ứng dụng là: Hệ thống thư điện tử công vụ; Hệ thống quản lý văn bản và điều hành; Phân hệ theo dõi, đôn đốc nhiệm vụ; Phòng họp không giấy tờ. Đối với phần mềm quản lý nghiệp vụ, có 4 ứng dụng là: Hệ thống xây dựng chương trình công tác và lịch công tác; Trợ lý ảo hỏi đáp văn kiện; Trợ lý ảo hỗ trợ thẩm tra, thẩm định; Chữ ký số chuyên dùng công vụ.

Các đồng chí lãnh đạo thành phố Hà Nội và đại biểu một số cơ quan trung ương bấm nút khai trương các ứng dụng chuyển đổi số dùng chung 3 cấp của thành phố

Ban Thường vụ Thành ủy còn đã chủ động thành lập Ban Chỉ đạo Thành ủy về thực hiện Nghị quyết 57. Ngày 7-3 vừa qua, dưới sự chủ trì của Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Bùi Thị Minh Hoài (Trưởng ban Chỉ đạo), Ban Chỉ đạo đã tiến hành họp phiên đầu tiên, thông qua phân công nhiệm vụ các thành viên, quy chế làm việc và thảo luận về chương trình hành động.

Những nỗ lực chuyển đổi số mạnh mẽ của Hà Nội, đặc biệt là trong Đảng đã được Trung ương ghi nhận và tin tưởng giao Thành ủy Hà Nội chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng và tích hợp các dịch vụ công của Đảng lên Cổng dịch vụ công quốc gia; trước mắt, đưa vào sử dụng trong tháng 5-2025 các thủ tục thu nộp đảng phí, thủ tục về giấy xác nhận sinh hoạt Đảng hai chiều, thủ tục chuyển sinh hoạt Đảng cá nhân và thủ tục chuyển sinh hoạt Đảng giữa các tổ chức Đảng trong thành phố...

Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Bùi Thị Minh Hoài trải nghiệm các ứng dụng chuyển đổi số dùng chung 3 cấp của thành phố

Quyết tâm chính trị, hành động quyết liệt tạo bước đột phá

Với quyết tâm khai thác “mỏ vàng” khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo nhằm tạo bước đột phá phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 8% trở lên trong năm 2025 và tạo đà từ năm 2026 tăng trưởng đạt 2 con số, Thành ủy Hà Nội đang chỉ đạo hoàn thiện Chương trình hành động của Ban Chỉ đạo Thành ủy thực hiện Nghị quyết 57 với những yêu cầu rất mới.  

Theo yêu cầu của Bí thư Thành ủy Hà Nội Bùi Thị Minh Hoài, Trưởng ban Chỉ đạo Thành ủy thực hiện Nghị quyết 57, chương trình hành động phải thực chất, khả thi; vừa bao quát đầy đủ, thúc đẩy toàn diện các lĩnh vực, vừa có trọng tâm, trọng điểm và phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, thời hạn hoàn thành; khai thác sức mạnh của Luật Thủ đô 2024 để tạo cơ chế đột phá trong thu hút nhân tài; áp dụng cơ chế đặc thù thử nghiệm có kiểm soát; thành lập “đội đặc nhiệm” tư vấn, hỗ trợ chuyển đổi số; lập quỹ đầu tư mạo hiểu để hỗ trợ các dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo... Xác định rõ lĩnh vực mũi nhọn và phát huy tiềm năng, lợi thế của Hà Nội tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cụ thể hóa bằng sản phẩm, có trọng tâm, trọng điểm gắn với lộ trình, tiến độ và phân công nhiệm vụ phụ trách...

Lãnh đạo thành phố khẳng định phải tập trung đầu tư, tạo cơ chế để xây dựng Khu công nghệ cao Hòa Lạc trở thành hệ sinh thái đầy đủ, xứng tầm vừa thu hút được các nhà đầu tư, các tập đoàn công nghệ lớn của thế giới, vừa trở thành điểm đến uy tín, hấp dẫn nhân tài trong nước và ngoài nước.

Trước mắt, các cơ quan văn phòng cấp ủy và chính quyền thành phố sẽ tập trung cụ thể hóa một số mục tiêu, nhiệm vụ quan trọng nhằm xây dựng môi trường số hiện đại phục vụ nâng cao chất lượng công tác tham mưu lãnh đạo, chỉ đạo, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Trong đó, Văn phòng Thành ủy tiên phong triển khai các ứng dụng chuyển đổi số dùng chung do Văn phòng Trung ương Đảng chuyển giao, đạt 100% văn bản, hồ sơ công việc xử lý trên môi trường số. Phát động phong trào “Cán bộ, đảng viên Thủ đô sáng tạo vì dân” để nâng cao năng lực số toàn hệ thống. Tham mưu tích hợp kiến trúc chuyển đổi số của các cơ quan Đảng, chính quyền vào kiến trúc chuyển đổi số chung của thành phố Hà Nội.

Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố đẩy mạnh ứng dụng nền tảng số trong quản lý, điều hành, phấn đấu 100% văn bản, hồ sơ được xử lý trên môi trường số. Xây dựng cơ sở dữ liệu về kiến nghị của cử tri từ đầu nhiệm kỳ 2021-2026, sử dụng hiệu quả phần mềm tiếp nhận kiến nghị. Mở rộng, phát triển Trang thông tin điện tử của Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND thành phố, kết nối với các phần mềm dùng chung. Phối hợp với Văn phòng UBND thành phố xây dựng phần mềm theo dõi, đôn đốc thực hiện nghị quyết, kết luận sau giám sát của HĐND.

Văn phòng UBND thành phố tham mưu, xây dựng cơ chế, chính sách đột phá về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Xây dựng mô hình “Văn phòng số kiểu mẫu”, ứng dụng công nghệ tiên tiến (AI, blockchain, thực tế ảo…) để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành. Chủ trì nghiên cứu, triển khai các hệ thống thông tin, ứng dụng dùng chung, bảo đảm tính đồng bộ trong hệ thống chính trị thành phố.

Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội sẽ bảo đảm 100% dịch vụ công thiết yếu đạt mức độ 4, tích hợp dữ liệu lớn và AI để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp. 100% thủ tục hành chính xử lý trên nền tảng số, nâng mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp lên trên 95%. Xây dựng hệ sinh thái dịch vụ công số minh bạch, hiệu quả, tích hợp dữ liệu liên thông đa ngành. Đào tạo nâng cao năng lực số cho cán bộ, xây dựng đội ngũ “Công chức số Thủ đô” tiên phong trong phục vụ hành chính.

Những nỗ lực và kết quả đạt được cho thấy Hà Nội đang thể hiện vai trò dẫn đầu cả nước trong việc thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô và cả nước. Những đổi mới mạnh mẽ mà thành phố đang triển khai và thực hiện trong thời gian tới còn hứa hẹn những thay đổi lớn, đem lại hiệu ứng tích cực cho mọi mặt đời sống Thủ đô, đưa Hà Nội thực sự trở thành Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại và thông minh.

Phan Lâm - Thành Nguyễn