Gương mẫu - phẩm chất cao đẹp của đạo đức cách mạng

Nói tới cán bộ, đảng viên là nói tới tính tiên phong gương mẫu. Bởi tính tiên phong gương mẫu là một phẩm chất quý giá làm lên giá trị đạo đức, nhân cách chiến sĩ cộng sản. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy: "Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền"⁽¹⁾. Tính tiên phong gương mẫu ở mỗi cán bộ, đảng viên không tự nhiên có được mà phải trải qua quá trình thực tiễn học tập, công tác, rèn luyện, phấn đấu thường xuyên và bền bỉ.

Kể từ khi thành lập đến nay, suốt 90 năm qua, Đảng ta đã không ngừng đổi mới, tự chỉnh đốn để lớn mạnh cả về quy mô tổ chức và trí tuệ, lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành nhiều thắng lợi vẻ vang, giành chính quyền, xây dựng Nhà nước Việt Nam dân chủ, đánh thắng thực dân, đế quốc và phong kiến, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, xây dựng đất nước ngày càng tươi đẹp và phát triển. Thành tựu trong lãnh đạo cách mạng của Đảng có sự đóng góp tích cực cả trí tuệ, công sức, xương máu của lớp lớp các thế hệ đảng viên, những người luôn luôn nêu cao tính tiên phong gương mẫu trong học tập, công tác, trong chiến đấu và cũng như trong cuộc sống đời thường.

Nghiên cứu lịch sử Đảng, chúng ta không thể quên tấm gương sáng ngời của những đảng viên tiền bối kiên trung, như: Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Đức Cảnh, Trần Phú, Hoàng Văn Thụ, Ngô Gia Tự... Trước quân thù, trước sự tàn khốc của bom đạn, trước sự sống và cái chết cách nhau gang tấc, nhiều cán bộ, đảng viên đã nêu cao lý tưởng của người chiến sĩ cộng sản, chọn nhiệm vụ khó khăn nhất và thậm chí chấp nhận hy sinh tính mạng để hoàn thành nhiệm vụ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương chiến sĩ cộng sản chân chính và mẫu mực về tinh thần “dĩ công vi thượng”, “người lãnh đạo, người đày tớ trung thành của nhân dân”. Sự mẫu mực của Người có sức lôi cuốn, ảnh hưởng mãnh liệt với toàn thể dân tộc, bè bạn và ngay cả với kẻ thù. Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng từng viết: “Mọi lời nói, việc làm của Hồ Chí Minh đều thiết thực và cụ thể. Nói là làm, thường là làm nhiều hơn nói, có khi làm mà không cần nói, tư tưởng hiện ra trong hành động” ⁽²⁾. Ngay từ năm 1924, lần đầu tiên phóng viên Tạp chí Tia Lửa của Liên Xô phỏng vấn Nguyễn Ái Quốc và đã đưa ra dự đoán: “Nguyễn Ái Quốc có một thứ văn hóa, không phải văn hóa châu Âu mà có thể là văn hóa của tương lai vĩ đại”.

Thực tế cho thấy, trong suốt 90 năm qua, những tấm gương đảng viên một lòng một dạ đi theo lý tưởng cách mạng của Đảng, anh dũng hy sinh trong chiến đấu, đấu tranh với quân thù là tài sản tinh thần vô giá, là ngọn lửa để các thế hệ cán bộ, đảng viên phấn đấu học tập, rèn luyện, cống hiến. Tuy nhiên, bên cạnh những cán bộ, đảng viên tiên phong mẫu mực, ở thời kỳ nào cũng tồn tại cán bộ, đảng viên xa rời lý tưởng cách mạng, không bền bỉ phấn đấu và rèn luyện, thiếu trung thực, rơi vào chủ nghĩa cá nhân, lợi dụng chức vụ, quyền hạn, lạm quyền, lộng quyền, tham ô, tham nhũng, vi phạm nghiêm trọng phải xử lý kỷ luật Đảng.

Tổng bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng gặp mặt đảng viên trẻ tiêu biểu làm theo lời Bác toàn quốc nhân kỷ niệm 50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh (1969-2019).

Trong giai đoạn hiện nay, nhất là từ khi Đảng chủ trương lãnh đạo đất nước thực hiện công cuộc đổi mới, tính tiên phong gương mẫu của cán bộ, đảng viên bị chi phối bởi nhiều yếu tố. Đặc biệt, sự tác động của mặt trái kinh tế thị trường khiến chủ nghĩa cá nhân trỗi dậy và lấn át liêm sỉ, cống hiến, khiến nhiều cán bộ, đảng viên vi phạm pháp luật và kỷ luật Đảng; làm cho niềm tin của nhân dân vào Đảng giảm sút nghiêm trọng. Chỉ tính từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XII đến tháng 1-2019, các tổ chức đảng đã xử lý kỷ luật  53.107 cán bộ, đảng viên. Ở cấp Trung ương quản lý, Đảng đã thi hành kỷ luật hơn 90 cán bộ, đảng viên, trong đó có 21 ủy viên Trung ương Đảng, nguyên ủy viên Trung ương Đảng (2 ủy viên Bộ Chính trị), 22 sĩ quan cấp tướng trong lực lượng vũ trang.

Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) về “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" trong nội bộ” đánh giá: “Nhiều cán bộ, đảng viên, trong đó có người đứng đầu chưa thể hiện tính tiên phong, gương mẫu; còn biểu hiện quan liêu, cửa quyền, chưa thực sự sâu sát thực tế, cơ sở”.

Gương mẫu là biểu hiện bề ngoài của phẩm chất đạo đức cách mạng. Phẩm chất cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư trong mỗi cán bộ, đảng viên được phát huy thông qua hành động đi đầu trong thực hiện nhiệm vụ, trong đời sống và trong ứng xử, giải quyết các mối quan hệ với người, với việc và với mình hết sức đúng đắn. Người gương mẫu là người luôn luôn tôn trọng nội quy, kỷ luật tổ chức Đảng và luôn đặt mình hưởng sau thiên hạ, làm trước thiên hạ.

Cán bộ, đảng viên gương mẫu như thế nào?

Phát huy tính tiên phong gương mẫu của cán bộ, đảng viên là một giải pháp quan trọng trong xây dựng Đảng vững mạnh về đạo đức. Nó giúp cho Đảng kiên định với Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Đó là phương cách thiết thực nhất để loại bỏ chủ nghĩa cá nhân, giúp cho mỗi cán bộ, đảng viên trong toàn Đảng tự nguyện, tự giác hoàn thành chức trách, nhiệm vụ. Trong điều kiện hiện nay, cán bộ, đảng viên, nhất là những cán bộ chủ trì giữ cương vị lãnh đạo quản lý cần tập trung gương mẫu, đi đầu trong các nhiệm vụ cụ thể.

Một là, tiên phong, gương mẫu về nhận thức lý luận, kiên định với đường lối đổi mới của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. Mỗi cán bộ, đảng viên cần nhận thức đúng mô hình, những đặc trưng cơ bản của xã hội xã hội chủ nghĩa; thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa... đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa, từ đó nêu cao tính tiên phong, gương mẫu về bản lĩnh, phẩm chất chính trị.

Yêu cầu cụ thể là cán bộ, đảng viên không dao động, mất niềm tin; kiên định công cuộc đổi mới toàn diện, công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; dũng cảm vượt qua khó khăn, thử thách, đóng góp tích cực vào công cuộc đổi mới; kiên quyết đấu tranh chống suy thoái tư tưởng chính trị, cơ hội, bảo thủ, "diễn biến hòa bình", "tự diễn biến", "tự chuyển hóa",...

Hai là, tiên phong, gương mẫu về phẩm chất đạo đức cách mạng. Trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa hiện nay, cán bộ, đảng viên cần đặt đặt lợi ích của nhân dân, của đất nước lên trên lợi ích cá nhân; kiên quyết đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí và các tiêu cực khác; giữ gìn phẩm chất đạo đức không chỉ ở nơi công tác, mà còn trong các mối quan hệ xã hội và ở nơi cư trú, của cả bản thân và gia đình.

Ba là, tiên phong, gương mẫu về khả năng chấp hành pháp luật. Chấp hành pháp luật là yêu cầu quan trọng nhất của nhà lãnh đạo, quản lý. Chỉ có chấp hành đúng pháp luật, thấu triệt quan điểm “vĩ dân vi thượng” thì mới có khả năng biến chủ trương thành việc làm cụ thể thông qua những quyết sách phát triển kinh tế-xã hội đúng đắn và bền vững. Sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên trong quản lý lãnh đạo là động lực mạnh mẽ để nhân dân đồng tình, ủng hộ, tạo ra sức mạnh trong xây dựng quê hương giàu đẹp.

Bốn là, tiên phong, gương mẫu về phong cách công tác, quan hệ mật thiết với nhân dân. Trong tình hình mới với sự phát triển của công nghệ, hiện tượng cán bộ, đảng viên xa dân ngày càng nhiều hơn. Do đó, để giải quyết công việc, vấn đề quan trọng là cần gần dân, lắng nghe, gần gũi với nhân dân, xây dựng phong cách làm việc khoa học, dân chủ, thiết thực, sáng tạo, coi trọng chất lượng và hiệu quả, cùng tập thể đồng lòng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thúc đẩy kinh tế phát triển, không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân.

Trong mọi hoạt động lãnh đạo, quản lý, cán bộ, đảng viên phải luôn luôn phát huy vai trò độc lập, tự chủ, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, lấy lợi ích của Đảng, của nhân dân làm cơ sở cho hoạt động của mình. Đây là một yêu cầu rất quan trọng đối với người cán bộ, đảng viên, thể hiện vai trò tiên phong, gương mẫu của mình đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc. Người đảng viên không sợ khó, không sợ khổ mà phải đi tiên phong trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, phải làm gương trong mọi công việc từ nhỏ đến lớn; về mọi mặt, phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, nói đi đôi với làm.

Càng là cán bộ lãnh đạo chủ chốt thì việc nêu gương càng phải triệt để. Muốn nêu gương tốt thì mỗi cán bộ, đảng viên phải rèn luyện được tác phong gần dân, sát dân, nêu cao ý thức phục vụ nhân dân; nói đi đôi với làm, làm việc khách quan, công tâm, lấy lợi ích của nhân dân là trung tâm. Kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện vô cảm, quan liêu, cửa quyền, hách dịch và các hành vi nhũng nhiễu, gây phiền hà nhân dân.

Để nêu gương hiệu quả thì cán bộ, đảng viên cần tiếp thu phê bình của cấp dưới và quần chúng nhân dân; suy nghĩ, đánh giá lại chất lượng công việc để rút kinh nghiệm, thực hiện chức trách hiệu quả hơn. Cần quán triệt lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh sâu sắc hơn: “Lòng mình chỉ biết vì Đảng, vì Tổ quốc, vì đồng bào thì mình sẽ tiến đến chỗ chí công, vô tư. Mình đã chí công, vô tư thì khuyết điểm sẽ càng ít…” ⁽³⁾

Sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên không tự nhiên sinh ra mà phải được tích lũy trong quá trình học tập, rèn luyện. Điều này gợi nhớ đến lời phát biểu của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tại buổi gặp mặt các đảng viên trẻ tiêu biểu toàn quốc học tập và làm theo lời Bác vào tháng 8/2019: "Muốn nhớ lời Bác dặn, theo chân Bác, không chỉ nhớ và học thuộc lòng mà phải ngấm vào máu, vào tim vào óc của mình, trở thành những điều mình trăn trở, suy nghĩ, day dứt để học và làm theo Bác, sống, chiến đấu, học tập và làm theo gương Bác Hồ vĩ đại".

Thiết nghĩ, các cán bộ, đảng viên muốn trở thành chiến sĩ cộng sản thì trước hết cần học Bác Hồ, học tinh thần tu thân, tích đức bằng những việc làm gương mẫu, trong đó nổi trội là sự gương mẫu trong chấp hành pháp luật, kỷ luật. Đây chính là yếu tố đang rất cần thiết trong đội ngũ cán bộ, đảng viên của ta hiện nay.

TÂM TÂM

1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1985, t. 9, tr. 820

2. Phạm Văn Đồng: Hồ Chí Minh - Một con người, một dân tộc, một thời đại, một sự nghiệp, Nxb. Sự thật, Hà Nội, 1990, tr. 64-65

3. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, H.2000, t. 5, tr. 251